DC&PT - Thời Sự 2014

 

 

TBT Nguyễn Phú Trọng châm ng̣i như thế nào 

cho vụ hủy Luận văn và tước bằng Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan?

 

Âu Dương Thệ

 

Nguyễn Phú Trọng châm ng̣i

Ngày 21.9.2013 Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đă có bài phát biểu quan trọng trong cuộc họp của Đảng đoàn Liên hiệp các hội văn học, nghệ thuật Việt Nam“, một cơ quan của ĐCSVN phụ trách công tác quản lí và theo dơi các hoạt động văn học, nghệ thuật của các hội đoàn báo chí, đại học và các người nghiên cứu, phê b́nh, văn nghệ sĩ…Mục đích cuộc họp quan trọng này là nhằm uốn nắn, định hướng các hoạt động thông tin báo chí, nghiên cứu, sáng tác trong văn học, nghệ thuật đang có nhiều nổi cộm vượt khỏi sự kiểm soát của bộ máy toàn trị; đặc biệt rút kinh nghiệm từ sự trỗi dậy của thành phần chuyên viên, trí thức, thanh niên và đảng viên tiến bộ thể hiện qua cuộc vận động chống giả vờ sửa đổi Hiến pháp. V́ thế ngoài sự hiện diện của những người cầm đầu Ban Tuyên giáo Trung ương, trong hội nghị này có sự tham dự đông đủ của những người đứng đầu các hội nói trên để nhận chỉ thị của người cầm đầu chế độ. Trong diễn văn với tựa đề Hoạt động văn hóa nghệ thuật góp phần định hướng đi lên cho xă hội“ Nguyễn Phú Trọng tuy than là :

„Phải làm sao sáng tạo ra những tác phẩm, công tŕnh văn hóa, nghệ thuật tương xứng với tầm vóc của dân tộc và đất nước. Đảng, Nhà nước và nhân dân chờ đợi, hy vọng ở những người hoạt động văn học nghệ thuật...“[1]

Nhưng đây chỉ là bề ngoài, v́ trong suốt bài diễn văn dài này ông Trọng không dám nêu lí do tại sao từ khi chế độ toàn trị chỉ huy văn hóa, văn học làm cho VN không có những công tŕnh nghiên cứu, tác phẩm thơ văn có giá trị ở trong nước và có tầm vóc quốc tế. Trong khi đó Nguyễn Phú Trọng lại đă chỉ dành trọng tâm nhấn mạnh tới làm thế nào quản lí được đời sống văn hóa, văn học theo ư độc đoán của nhóm cầm quyền . V́ thế người đứng đầu chế độ toàn trị đă chỉ trích thẳng sư lơ là của nhiều cơ quan hội đoàn của chế độ trong các công tác lănh đạo, quản lí văn hóa,văn học:

„Hoạt động lư luận phê b́nh nh́n chung c̣n thụ động, thiếu tính chiến đấu, tính định hướng. Công tác lănh đạo, quản lư văn hóa, văn học, nghệ thuật c̣n nhiều hạn chế, bất cập. Cấp ủy, chính quyền, các cơ quan liên quan ở Trung ương, các địa phương, lănh đạo Liên hiệp hội và các hội chuyên ngành có lúc, có việc c̣n thiếu quán xuyến và sâu sát. Việc tham mưu để thể chế hóa, cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng c̣n chậm và thiếu đồng bộ. Công tác lănh đạo, quản lư ở một số hội c̣n nhiều bất cập, c̣n thiếu cán bộ lănh đạo văn nghệ có năng lực, uy tín, khả năng tập hợp, đoàn kết hội viên. Việc phát triển hội viên, nhất là hội viên trẻ, gặp nhiều khó khăn.”[2]

Không những thế Nguyễn Phú Trọng c̣n hằn học lên tiếng chỉ trích nhiều người nghiên cứu và cầm bút suy nghĩ và viết trái với ư của lănh đạo:

„Bên cạnh số đông văn nghệ sĩ gắn bó máu thịt và cống hiến hết ḿnh cho sự nghiệp chung, cũng có những người phai nhạt mục tiêu lư tưởng cách mạng, xem nhẹ trách nhiệm xă hội và nghĩa vụ công dân. Tác phẩm của họ thường xa rời thực tiễn đời sống của đất nước, của nhân dân. Một số phát ngôn, viết hồi kư, sách báo, trang điện tử có nội dung thiếu xây dựng, thậm chí cực đoan, phủ nhận vai tṛ lănh đạo của Đảng, con đường đi của dân tộc. Cá biệt, có người c̣n lên tiếng đ̣i "hạ bệ", "giải thiêng", "bôi đen" các giá trị to lớn, thiêng liêng của đất nước, của chế độ.“[3]

Trước mặt những người đứng đầu các cơ quan văn hóa, văn học trong cuộc họp quan trọng này, Nguyễn Phú Trọng đă ra lệnh cho họ trong thời gian tới phải ngăn cấm những nghiên cứu, phê b́nh và sáng tác trái với quan điểm  của Đảng và ông kết án đó là những cái „phi văn hóa, phản văn hóa; chống xu hướng "lai căng" „ và ông đă ra lệnh cần phải „loại trừ“ :

„Phê phán, đấu tranh với cái ác, cái xấu, những tư tưởng sai trái đi ngược lại truyền thống đạo lư và lợi ích của Tổ quốc và dân tộc, những thói tệ nảy sinh từ mặt trái của kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập quốc tế. Nghiên cứu lư luận, phê b́nh cần phải thẳng thắn, trung thực, khách quan, tinh tế, góp phần định hướng, giới thiệu cho công chúng tiếp nhận những giá trị văn hóa trong và ngoài nước, loại trừ những cái phi văn hóa, phản văn hóa; chống xu hướng "lai căng", thương mại hóa hoặc chạy theo thị hiếu thấp kém của một bộ phận công chúng”.[4]

Để giúp đỡ và thưởng cho những người cầm đầu các cơ quan và hội đoàn văn hóa ,văn học của Đảng trong công tác ngăn cấm và trừng trị những người cầm bút cứng đầu, Nguyễn Phú Trọng cho biết, Bộ chính trị đă có quyết định giành ngân sách rất lớn cho các hoạt động này và đă giao cho chính phủ Nguyễn Tấn Dũng thi hành:

„Thực hiện Nghị quyết 23-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ đă ban hành Nghị định 45/2010/NĐ-CP; Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định "Hỗ trợ cho các công tŕnh văn học, nghệ thuật và báo chí giai đoạn 2011 - 2015". Nguồn kinh phí tuy chưa nhiều (khoảng 80 tỉ/năm) nhưng đă góp phần tháo gỡ khó khăn trong hoạt động của các hội văn học nghệ thuật cả nước.“[5] [Thực ra nếu tính cả ngân sách dành cho các báo và đài lề đảng th́ lên tới cả hàng ngàn tỉ mỗi năm]

 

Nhóm „Mở miệng“ và Luận văn của Đỗ Thị Thoan bị rơi vào tầm bắn

Riêng trong lănh vực nghiên cứu văn học, để thực hiện chính sách chỉ huy và định hướng văn học và „loại trừ những cái phi văn hóa, phản văn hóa“ mà ông Trọng đă nêu rơ trong cuộc họp trên, không lâu sau Ban Cán sự Đảng của Bộ Giáo dục và đào tạo đă t́m ra được một nơi làm thí điểm để đánh. Ban Giám đốc Đại học Sư phạm Hà nội được chỉ thị phải thành lập một Hội đồng Giám khảo mới xét lại Luận văn Thạc sĩ “Vị trí kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nh́n văn hóa” của Đỗ Thị Thoan, tức nhà văn Nhă Thuyên. Đại học Sư phạm Hà nội đă ra Quyết định số 667/QĐ-ĐHSPHN ngày 11. 3. 2014 và ba ngày sau ra Quyết định số 708/QĐ-ĐHSPHN ngày 14. 3. 2014, hủy bỏ Luận văn trên và thu hồi bằng Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn của Đỗ Thị Thoan. Hiện Luận văn này c̣n bị tịch thu và cấm lưu hành! Ngoài ra người hướng dẫn Luận văn này là PGS. TS Nguyễn Thị B́nh cũng bị ép phải nghỉ việc sớm! Trong quyết định này những người có liên hệ trực tiếp là Đỗ Thị Thoan và Hội đồng Giám khảo cũ đă không được hỏi ư kiến, không được quyền phản biện, đồng thời lí do hủy bỏ Luận văn và tước bằng Thạc sĩ của chị Thoan, cũng như cách chức giáo sư Nguyễn Thị B́nh cũng không được công bố.

Mặc dầu 4 năm trước Luận văn của nữ sinh viên Đỗ Thị Thoan, sinh năm 1986, „Vị trí kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nh́n văn hóa” gồm 116 trang tháng 11.2010 đă được Hội đồng Giám khảo của Đại học Sư phạm Hà nội chấm điểm cao nhất 10/10 và trao bằng Thạc sĩ cho cô Đỗ Thị Thoan.[6]

 

Nhóm „Mở Miệng“ là ai, viết ǵ, nghĩ như thế nào?

Nhóm Mở miệng mới khai trương vào năm 2002 với thi phẩm „Mở miệng” và sau này cũng là tên gọi của nhóm gồm hầu hết là những người trẻ, sinh ra sau 1975, nhiều người đă theo học ngành ngữ văn tại Đại học ở Sài g̣n. Nghĩa là họ trưởng thành và được hướng dẫn từ thời ḱ sau „giải phóng“ dưới trật tự và văn hóa của xă hội XHCN để trở thành những „con người XHCN mẫu mực“. Những người chính chủ trương nhóm Mở Miệng và nhà xuất bản „Giấy Vụn“ là thơ Bùi Chát, Lư Đợi, Khúc Duy và Nguyên Quán.[7]

Nhưng thế hệ trẻ của họ đă nh́n thấy tận mắt hàng ngày nhiều cảnh trái tai gai mắt; trong khi tuyên bố chống tham nhũng th́ chính các quan lớn lại tham nhũng ăn bẩn nhất; tuyên bố chính quyền của dân và v́ dân th́ lại ra lệnh cho công an đàn áp nông dân biểu t́nh, công nhân đ́nh công, đàn áp tín đồ các tôn giáo, giam giữ nhiều chuyên viên, trí thức tên tuổi là thầy và đàn anh của họ. Nghĩa là không khác ǵ chế độ thực dân Pháp trước đây một thế kỉ, trong học đường th́ dậy dân chủ, Montesquieu và Jean-Jacques Rousseau... nhưng ngoài xă hội th́ bọn thực dân và bọn quan bản xứ lại bóc lột và đàn áp dân lành, tù đày những người yêu nước.

Là những người trẻ có nhiều nhiệt huyết, hăng hái cho nên không thể nhắm mắt làm ngơ trước những cảnh trái tai gai mắt, đạo đức giả của giới cầm quyền. Họ đă dùng những câu thơ, những lời nói ví von và cả những ngôn ngữ tục để vẽ lại những h́nh ảnh sống đầy mâu thuẫn, nhiễu nhương, gian dối về bức tranh vân cẩu của chế độ XHCN chĩa mũi dùi đánh đổ các thần tượng, nhưng thực ra lại chỉ là những lănh tụ đạo đức giả, dân chủ giả.  Một số bài thơ của Bùi Chát trong Mở Miệng được truyền khẩu trong nhiều giới như:

Thói

-Các ông cho chúng tôi được biết sự thật nhé!
-Các ông cho chúng tôi được ngủ với vợ/chồng chúng tôi nhé!
-Các ông cho chúng tôi được thở nhé!

-Các ông cho chúng tôi được chống tham nhũng nhé!
-Các ông cho chúng tôi được tự do ngôn luận nhé!
-Các ông cho chúng tôi được lập hội vỉa hè nhé!

-Các ông cho chúng tôi được biểu t́nh nhé!
-Các ông cho chúng tôi được bầu cử tự do nhé!
-Các ông cho chúng tôi được bảo vệ tổ quốc nhé!

-Các ông cho chúng tôi được sống riêng tư không bị ḍm ngó nhé!
-Các ông cho chúng tôi đá đít các ông nhé!
-Các ông cho chúng tôi được yêu nước nhé!

 

Đèn đỏ

 

Tôi đứng trước một ngă tư

Đèn đỏ ngăn tôi lại

Những ḍng người ra đi tất bật

Gió mát sau lưng họ

Chúng tôi, nhiều thế hệ

Bị giữ lại bởi đèn đỏ

Chúng tôi không cất bước được

Chúng tôi không bay lên được

Giao lộ ở khắp nơi

Không ai có thể vượt qua màu đỏ

Chúng tôi đứng trước ngă tư

Nhiều thế hệ

Chỉ một con đường đầy bụi đỏ trước mặt.

 

Ai?

 

Tôi gặp gỡ những người cộng sản

Những người anh em của chúng tôi

Những người làm chúng tôi mất đi kí ức

Mất đi tiếng nói bản thân

Mất đi những thứ thuộc về giá trị

Chúng tôi c̣n sở hữu duy nhất một điều

Nỗi sợ

Tôi tṛ chuyện với những người cộng sản

Những người anh em

Những người muốn chăn dắt chúng tôi

Luôn biến chúng tôi thành đồ hộp

Hy vọng chúng tôi đời đời biết ơn

Những người cộng sản

Anh em chúng tôi

Chưa bao giờ thấy họ tự hỏi

Trong ngôi nhà đen đủi này

Ai muốn thừa kế di sản của họ?

 

Từ gọi bằng „Ông“ rồi dùng h́nh tượng „Đèn đỏ“ và sau cùng gọi thẳng tên „Người Cộng sản“ ra kể tội rất rơ ràng, sắc bén và thâm thúy đi thẳng vào ḷng người, ai cũng cảm nhận được.

Vài năm trước nữ sinh viên Đỗ Thị Thoan đă dùng các sáng tác thơ văn của nhóm „Mở miệng“ để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ tại Đại học Sư phạm Hà nội trong luận văn „“Vị trí kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nh́n văn hóa” “. Luận văn của Chị đă được Hội đồng giám khảo chấm điểm 10 là điểm cao nhất cho Thạc sĩ (ThS) Đỗ Thị Thoan. Bằng tinh thần khoa học trong văn học và tâm t́nh của người phụ nữ trẻ Đỗ Thị Thoan đă phân tích nhiều khía cạnh khác nhau các bài thơ và hoạt động của nhóm Mở miệng với nhà xuất bản Giấy vụn. Chị cũng nghiên cứu t́m hiểu các nguyên nhân tại sao và trong những hoàn cảnh nào đă có những bài thơ với nội dung và ngôn ngữ tả chân và „nổi loạn“ như vậy. Trong Luận văn Chị cũng so sánh và đối chiếu với một số phong trào thơ văn tương tự như Mở miệng ở nhiều nước ngoài trước đây cũng trong những giai đoạn độc tài như ở VN hiện nay. Bằng tinh thần nghiên cứu khoa học và tấm ḷng chân thực Đỗ Thị Thoan đă nêu đúng được nhiều đặc điểm của các bài thơ trong nhóm „Mở miệng“. Như tên gọi của nó, những người làm thơ trẻ tuổi đă viết trực tiếp theo lối tả chân rất sống động và trung thực với ḷng ḿnh về các bức tranh vân cẩu dưới XHCN không chỉ trong chính trị, văn học mà cả những cảnh bất công hàng ngày của người dân. Chính họ cũng tự khôi hài coi thơ văn của họ như „thơ rác, thơ nghĩa địa“...

Trong hoàn cảnh bưng bít và đè nén của chế độ toàn trị cả trong lănh vực văn hóa nghệ thuật, nhiều người cầm bút cam tâm bẻ cong ng̣i bút, né tránh những đề tài nóng và nhạy cảm; nhưng Đỗ Thị Thoan dám chọn đề tài rất nhạy cảm để viết luận văn và quyết định của Hội đồng Giám khảo cho chị điểm cao nhất. Đúng ra nếu là một xă hội văn minh và có những người lănh đạo tử tế, có nhân cách và tầm nh́n xa th́ Luận văn của Đỗ Thị Thoan và Ban Giám khảo phải được trân trọng coi là hành động can đảm, một điểm son như bông sen nở tươi thắm và tỏa hương thơm giữa ao tù bùn lầy nhơ nhuốc!

V́ thế khi được tin là Luận văn của Chị đă bị hủy, riêng Chị bị tước bằng Thạc sĩ, cả Phó giáo sư hướng dẫn Chị, bà Nguyễn Thị B́nh cũng bị ép phải nghỉ sớm trước 5 năm; thậm chí Luận văn của Chị c̣n bị tịch thu và cấm phổ biến, nên nhiều giới đă lên tiếng cực lực phản đối. Nhiều nhà nghiên cứu và phê b́nh văn học, nhiều nhà khoa học và giáo sư, nhiều người cầm bút tên tuổi trong và ngoài nước đă viết bài, gửi thư ngỏ với hàng trăm chữ kí tới nhà cầm quyền tố cáo việc làm chính trị hóa, phản khoa học, độc tài, chà đạp tự do tư tưởng, tự do ngôn luận… và đ̣i phải rút ngay quyết định cực ḱ sai lầm này.[8] Những đ̣i hỏi chính đáng này đang được nhiều giới ở trong nước ủng hộ, kể cả nhiều đảng viên tiến bộ, đồng thời tạo được chú ư và thiện cảm của dư luận quốc tế.

 

Báo Đảng cũng kết tội „phản văn hóa“

Nhưng trước những phê b́nh và yêu cầu thành thực của các giới nghiên cứu văn học, giáo sư và những người cầm bút th́ những người cầm đầu chế độ toàn trị đă không biết điều, không biết rơ phải trái, cho nên họ đang t́m cách phản công một cách rẫy rụa như con đĩa bị rơi vào thùng vôi!

Mới vài ngày trước những người cầm đầu Ban Tuyên giáo và Hội đồng Lí luận Trung ương đă phản công bằng việc cho phổ biến bài „Họ đâu cần quan tâm tới khoa học..“ [9] trên cả tờ „Nhân dân“ lẫn tờ „Cộng sản“ điện tử (16.4.14), hai cơ quan báo chí hàng đầu của chế độ toàn trị. Trong bài xă luận dài này họ đă lập lại đúng các ngôn ngữ của Nguyễn Phú Trọng trong diễn văn 21.9.13 để thóa mạ luận văn của ThS Thoan như là „phản văn hóa“ và các sáng tác thơ văn của nhóm „Mở miệng“ là "thơ dơ, thơ rác". Tuy họ không nói ra thế nào là „phản văn hóa“, nhưng ai cũng hiểu là ư họ muốn nói ở đây: Các văn nghệ sĩ nào nghiên cứu hay sáng tác mà không tuân theo lệnh của các cai văn nghệ th́ các tác phẩm của họ đều bị xếp vào „phản văn hóa“.  C̣n các giáo sư và sinh viên không theo đúng chỉ thị của các Ban Cán sự Đảng trong các Đại học khi làm công tác nghiên cứu th́ các luận văn sẽ cũng bị xếp vào „phản văn hóa“! Trong bài trên họ cũng không dám định nghĩa thế nào là „thơ dơ, thơ rác“; nhưng ai cũng hiểu, theo họ những bài thơ chống chế độ toàn trị, đánh đổ thần tượng hay vạch trần sự cúi đầu trước Bắc kinh đều là „thơ dơ, thơ rác“ cả! C̣n  những bài thơ ca tụng bạo chúa Stalin của Tố Hữu th́ mới là đỉnh cao của văn nghệ và nhà thơ cách mạng hàng đầu! Các sáng tác văn nghệ làm công việc tô hồng chế độ toàn trị và vẽ rồng cho lănh tụ mới là văn nghệ chân chính!!! 

Tuân lệnh của thượng cấp là văn hóa, văn nghệ phải phục  vụ chính trị như Nguyễn Phú Trọng đă nói tại cuộc họp ngày 21.9.13, nên hai tác giả bài trên đă hằn học và khẳng định độc đoán là các sáng tác „của "Mở miệng" không thể là đối tượng nghiên cứu của khoa học Ngữ văn“. V́ thế họ càng bức tức việc Đỗ Thị Thoan đă chọn nhóm Mở miệng làm đề tài nghiên cứu văn học và lại c̣n khen tinh thần của nhóm này. Cho nên họ đă kết án Chị, „C̣n với "Mở miệng", không ǵ có thể biện hộ cho ĐTT khi coi đó là sản phẩm kêu gọi "tự do ngôn luận, tự do sáng tác, tự do xuất bản".[10] Khôi hài bi đát là, bài viết chống tự do tư tưởng này lại phổ biến chỉ  vài hôm trước „Ngày sách VN 21.4“!

Để bào chữa cho việc bóp chết tự do sáng tác trong văn học, các tác giả bài „Họ đâu cần quan tâm tới khoa học..“  c̣n kênh kiệu làm như hiểu biết rơ ràng và rộng lớn, đă viện dẫn hai thí dụ bị tước bằng Tiễn sĩ của hai chính trị gia tên tuổi ở Đức mới đây để biện minh cho việc làm của Đại học Sự phạm Hà nội trong việc tước bằng Thạc sĩ và hủy bỏ Luận văn của Đỗ Thị Thoan. Nhưng ở đây họ đă cố t́nh dẫn chứng sai lầm. Trong khi hai cựu Bộ trưởng Quốc pḥng và Giáo dục ở Đức đă bị tước bằng Tiến sĩ v́ hai người đă vi phạm những qui luật trong khi làm luận án, như trích dẫn nhiều sách của những tác giả khác mà lại không đưa rơ xuất xứ làm như của chính ḿnh. Nghĩa là hai người này bị tước học vị Tiến sĩ v́ phạm tội đạo văn, chứ không dính dáng ǵ tới nội dung hay quan điểm của họ. Trong khi đó Luận văn Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan đă bị Hội đồng Giám khảo mới thành lập làm việc theo mệnh lệnh của Ban Tuyên giáo Trung ương, hủy bỏ v́ lí do quan điểm và lập trường chính trị về một đề tài văn học thời đại. V́ thế đúng ra cái tựa bài „Họ đâu cần quan tâm tới khoa học..“ phải ném trả lại cho chính hai tác giả này và đặc biệt cho hai cơ quan báo chí đứng đầu chế độ toàn trị là tờ Nhân dân và Cộng sản, chỉ thích bôi nhọ người khác quan điểm với ḿnh nhưng tuyệt nhiên không tôn trọng sự thật và khách quan!

Mặc dầu hàng trăm chuyên viên, giáo sư, văn nghệ sĩ đă viết thư yêu cầu Đại học sư phạm Hà nội và Bộ Giáo dục đào tạo phải giải thích và rút lại quyết định chính trị hóa cả trong công tác nghiên cứu trong văn học qua việc hủy bỏ Luận văn và tước bằng Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan, nhưng tới nay Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng vẫn giữ thái độ im thin thít, mặc dầu Bộ Giáo dục dưới quyền chính phủ của ông. Mọi người c̣n nhớ vào dịp đầu năm trong „Thông điệp năm mới 2014“ Nguyễn Tấn Dũng đă tuyên bố giương cao ngọn cờ dân chủ và khẳng định, “Dân chủ và Nhà nước pháp quyền là cặp “song sinh” trong một thể chế chính trị hiện đại.“![11]

Những sự im lặng đáng khinh của những người có trách nhiệm và sự lên tiếng mạ lị của những người dưới quyền dẫn tới việc hủy bỏ Luận văn và tước bằng Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan phản ảnh thái độ thường thấy trong chế độ độc tài: Khi người cầm đầu ra lệnh th́ các cấp, tùy theo lănh vực, chỉ làm công tác như đàn chó săn hay như đàn cừu, sủa lớn hoặc chạy theo người chủ chiên!

 

Các xă hội văn minh tiếp cận và đối xử với các phong trào văn hóa, văn nghệ mới như thế nào?

Chúng ta mỗi người hăy để ḷng ḿnh yên tĩnh, nh́n lại và so sánh sự phát triển khoa học, văn hóa, văn học của nhiều xă hội văn minh với VN dưới thời XHCN từ hơn nửa thế kỉ trở lại đây. Chúng ta đă từng thấy trong nhiều phong trào văn hóa, văn học, âm nhạc, hội họa ở nhiều nước trong thế kỉ 20, nhất là hạ bán thế kỉ trước. Mọi người c̣n nhớ vào hậu bán Thế kỉ 20 để chống lại những lối sống, lối suy nghĩ bảo thủ, cách ăn mặc quá nghiêm trang của các thế hệ cha ông, nên trong giới trẻ và và văn nghệ sĩ ở Âu, Mĩ đă bung ra phong trào thường được gọi là „nổi loạn“, như Hyppi, con trai để tóc dài tới lưng, c̣n thanh nữ th́  mặc váy cực ngắn, hát nhạc Beatles, theo lối sống hiện sinh thời J. Paul Sartre,  và giới sinh viên được gọi là „Thế hệ 68“ với phong trào phản chiến.

Hay lối hội họa lập dị của Picasso cũng đă có thời bị bên này hay bên kia kết án. Đầu thập niên 50 của thế kỉ trước bức tranh „Thảm sát“ trong chiến tranh Triều tiên của ông bị Mĩ chỉ trích, trong khi ấy bức họa „Chân dung Stalin“ th́ bị những người Cộng sản không ưa, tuy ông là một đảng viên Cộng sản, nhưng bức tranh bồ câu của ông biểu tượng cho ḥa b́nh đă được thế giới chiêm ngưỡng.  Cho tới nay những bức tranh của Picasso có giá cả hàng triệu Mĩ kim, dù ông đă mất. Cái đáng quí của những tranh này mà dư luận nh́n nhận là người họa sĩ đă dám diễn tả thực với ḷng ḿnh, bất kể áp lực từ đâu!

Khi ấy cũng có những người cũng không ưa lối ăn mặc lập dị, „decadent“, nổi loạn hay cách vẽ tŕu tượng của giới trẻ và những trí thức, văn nghệ sĩ. Nhưng nhiều giới, cả chính giới các nước này đă không chỉ công nhận mà c̣n để tự do cho những hiện hượng và phong trào văn hóa mới.  Họ để cho dư luận và các nhà phê b́nh tự phán xét. Chính ḷng khoan dung và kiến thức rộng nên các xă hội này coi các hiện tượng trên chỉ là những phong trào trong từng thời ḱ. Nó không làm hại xă hội, trái lại nó làm cho xă hội sống động hơn, nhiều mầu sắc tươi đẹp hơn; nghĩa là nó làm phong phú thêm cho xă hội, khiến cho các thế hệ từ già đến trẻ đều cảm thấy ḿnh có chỗ đứng, được nh́n nhận b́nh đẳng và dân chủ. Chính nhờ hiểu và biết áp dụng nghệ thuật và phong cách quản lí xă hội điêu luyện như trên của giới cầm quyền cũng như các tổ chức biết ư thức trách nhiệm nên các xă hội này tránh được những tai hại đàn áp và tiêu diệt lẫn nhau và làm cho xă hội phát triển hài ḥa, ổn định, dân chủ và văn minh.

 

Thái độ cao ngạo, tầm nh́n ếch ngồi đáy giếng của lănh đạo trong văn hóa, văn học thời XHCN ở VN

Trái lại ở những xă hội độc tài, giới cầm quyền tự cho ḿnh quyền phê phán và ra lệnh cả trong các lănh vực khoa học, văn hóa, văn học. Hễ thấy ǵ trái tai gai mắt, không hợp thị hiếu hay quan điểm chính trị của riêng ḿnh liền bị qui kết là „suy thoái đạo đức“, „phản văn hóa“ để cuối cùng chỉ c̣n những phần tử ngu dốt, đạo đức giả độc quyền vỗ ngực rao bán kiến thức sai lầm và đạo đức giả!

Đầu óc nghèo nàn chật hẹp của những người có quyền lực làm cho đất nước và xă hội nghèo nàn và độc đoán trong tư tưởng, chính trị, mà cả nghèo nàn trong kinh tế, giáo dục và văn học. Cuối cùng dẫn tới xă hội xuống dốc, buồn thiu!

Câu hỏi trung tâm với Nguyễn Phú Trọng là, trong diễn văn tại Hội nghị ngày 21.9. 13 ông chỉ nêu ra hiện tượng nhưng lại không nói rơ nguyên nhân: Tại sao Đảng xuyên qua Chính phủ bỏ ra hàng ngàn tỉ đồng mỗi năm cho các hội văn hóa, văn nghệ và báo chí, nhưng vẫn không có một tác phẩm nào ra hồn?  Có phải chính chính sách „định hướng thông tin“, „định hướng tư tưởng“ mà các nạn nhân là trí thức và văn nghệ sĩ hiểu là các biện pháp bẻ cong ng̣i bút, treo bút….đă làm thui chột tài năng của người cầm bút, người nghiên cứu, làm cho suốt hơn 60 năm dưới sự cai trị theo mô h́nh XHCN  nên VN không có một tác phẩm văn học hay công tŕnh nghiên cứu nào có tầm vóc quốc tế!

Điển h́nh từ cuộc thanh trừng và đàn áp tàn bạo Nhân văn Giai phẩm trong thập niên 50, tới các cuộc „đốt sách báo đồi trụy“, cấm „Nhạc vàng“ sau 1975, rồi vừa „cởi trói“ lại bịt miệng ngay sau 1986. Mới vài năm trước Nguyễn Tấn Dũng c̣n ra quyết định cấm chuyên viên, trí thức được phản biện công khai về những vấn đề bức xúc của nhân dân và đất nước. Khi phong trào của các nhân sĩ, trí thức, thanh niên và đảng viên tiến bộ tố cáo tṛ giả vờ sửa đổi Hiến pháp bung lên 2012-13 th́ Nguyễn Phú Trọng đă phê phán họ là „suy thoái đạo đức“[12] và ra lệnh cho bọn dưới quyền phải phản công!

V́ thế, thay v́ những sáng tác có giá trị th́ chỉ toàn những bài ca ngợi Đảng, Bác, lănh tụ….và những bài mạ lị, bôi nhọ những nhà khoa học, trí thức và người cầm bút lương thiện có lương tâm! Cho nên sai lầm cứ chồng chất trong mọi lănh vực, bọn tham quan và các nhóm lợi ích đang thả cửa đục khoét ngân sách quốc gia! Thái độ ác với dân hèn với giặc đă khiến Bắc kinh đang được đằng chân lân đằng đầu gia tăng đe dọa các hải đảo, tài nguyên và độc lập của VN!

Không những thế hiện nay chính ông Trọng đă châm ng̣i cho các người cầm đầu các cơ quan văn hóa, văn học, giáo dục tại cuộc họp ngày 21.9.13 để dẫn tới việc Đại học Sư phạm Hà nội hủy bỏ Luận văn và tước học hàm Thạc sĩ của chị Đỗ Thị Thoan và kết án nhóm thơ văn „Mở miệng“, trong đó hầu hết là những người trẻ chỉ như con cháu của ông sinh ra và lớn lên trong xă hội XHCN nhưng đă dám có những cái nh́n khác với thế hệ đi trước. Nay ông Trọng lại c̣n để cho hai tờ báo lớn của Đảng dưới quyền của ông phổ biến bài mạ lị các giáo sư và các văn nghệ sĩ lên tiếng phản đối việc làm cực ḱ sai trái, phản khoa học của Bộ Giáo dục Đào tạo và Đại học Sư phạm Hà nội!

Nhân ngày 30.4 một mặt ông cho cấp dưới hô hoán trở lại khẩu hiệu „Ḥa giải“ với người Việt hải ngoại, nhưng cùng lúc ở ngay trong nước ông vẫn giữ thái độ chính trị cao ngạo, tầm nh́n ếch ngồi đáy giếng, tiếp tục đàn áp các thế hệ trẻ sinh sau 1975, khinh thường các chuyên viên, trí thức đă từng hi sinh cả đời cho chế độ; rơ ràng như việc bôi nhọ nhóm Mở miệng và hủy Luận văn Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan nghiên cứu về nhóm này, rồi lại mạt sát các giáo sư và nhân sĩ yêu cầu hủy bỏ việc làm sai trái này. Không khoan dung, không nh́n nhận những quan điểm khác của giới trẻ, không dám ḥa giải ngay với giới trẻ và các chuyên viên, trí thức ở trong nước th́ nói ḥa giải với người Việt ở nước ngoai, ai nghe? Như thế làm sao có thể thuyết phục và tạo lại niềm tin?

***

Ông Trọng cũng có học hàm Tiến sĩ Ngữ văn, nhưng có lúc nào ông đă tự vấn lương tâm, tự hỏi ḿnh để thấy rằng, văn hóa và văn học không phải nhất thiết phải chạy theo chính trị, con tim có lí lẽ của con tim. Trong lịch sử nhân loại đă chứng minh là, nhiều khi tôn giáo và chính trị phải biết phục tùng khoa học và văn hóa. Khám phá quả đất quay tṛn theo mặt trời của khoa học gia G. Galilei chống lại quan điểm của Giáo hội Thiên chúa giáo khi ấy. Sự sụp đổ của Liên xô và các nước CS Đông Âu cũng phủ nhận toàn bộ định đề về sự lớn mạnh và tất thắng của chủ nghĩa Marx-Lenin và Thế giới CS. Dù Galilei bị Giáo hội giam cầm, nhưng trái đất vẫn quay theo mặt trời; hay giết hại hàng chục triệu người ở Liên xô, Trung quốc, Đông Âu và VN cũng không làm cho các chế độ CS tồn tại lâu. Sự thật bao giờ cũng là sự thật! Hay ông Trọng vẫn c̣n nghĩ rằng, trong thời đại khoa học điện tử và toàn cầu hóa, nhưng ông vẫn có thể xoay kim đồng hồ ngược chiều th́ ông có thể kéo thời gian lùi lại?

Chính chế độ toàn trị với chính sách cùm kẹp, đe dọa, định hướng trong khoa học, văn hóa không chỉ tạo ra độc tài, đàn áp mà c̣n làm nhân dân nghèo đói, nó cũng dẫn tới nghèo nàn cả trong tư tưởng, văn hóa, giáo dục làm cho đạo đức và kỉ cương của xă hội suy đồi! Chế độ toàn trị thủ tiêu tự do tư tưởng và tự do ngôn luận, đó mới là nguy cơ chính cho đất nước!

Kinh nghiệm ở nhiều nước văn minh và phồn thịnh cho thấy, các sáng tác văn học và nghiên cứu khoa học thường vươn lên khi những nghệ sĩ được tự do sáng tác, được sống thực với ḷng ḿnh, dám diễn tả chân thực những ǵ họ nghe, nh́n và cảm thấy trong cuộc sống trong xă hội. Nếu chế độ chính trị biết tôn trọng và vinh danh những người hoạt động tư tưởng, văn học và khoa học để cho họ được tự do khám phá, t́m ṭi, nghiên cứu những cái mới, những cái bất công, những cái sai lầm để xă hội vươn lên, tránh những lỗi lầm cũ th́ xă hội đó chắc chắn sẽ tiến lên phồn thịnh, dân chủ và văn minh. Đây là cơ sở để kiến tạo hạnh phúc cho nhân dân và độc lập thực sự cho đất nước!

Hăy để cho dư luận xă hội, những nhà phê b́nh chân chính và luật pháp công minh nhận xét và phê phán các công tŕnh khoa học, văn hóa và văn học! Đây là con đường đúng đắn và thông minh nhất!

1.5.14

 

                     

 

 

 

 

 

 

 



Ghi chú:

 

[1] . http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30257&cn_id=609921

[2] . Tương tự (tt)

[3] . tt

[4] . tt

[5] . tt

[6] . Toàn văn Luận văn "Vị Trí Của Kẻ Bên Lề: Thực Hành Thơ Của Nhóm Mở Miệng Từ Góc Nh́n Văn Hóa" Đỗ Thị Thoan xem trong: http://kesach.org/archives/954

[7] . tt

[8] . Bản phản đối và yêu cầu: http://diendanxahoidansu.wordpress.com/2014/04/26/ban-phan-doi-va-yeu-cau-2/#more-13910;Thư ngỏ: http://diendanxahoidansu.wordpress.com/2014/04/20/tri-thuc-viet-kieu-gui-thu-ngo-phan-doi-viec-tuoc-bang-cua-nha-thuyen/#more-13490

    Một số bài tranh luận về đề tài này: http://vuthat.wordpress.com/2013/08/10/su-kien-nha-thuyen-do-thi-thoan/, trong Thời sự Văn nghệ; http://www.procontra.asia/?p=2823;   http://www.viet-studies.info/LuanVanDoThiThoan_RFI.htm; Vũ Thị Phương Anh: http://vanviet.info/phe-binh-gioi-thieu/doc-ban-nhan-xet-phan-bien-lv-nha-thuyen-cua-pgs-phan-trong-thuong-2-3/

[9] . Họ đâu cần quan tâm tới khoa học... , Cộng sản (CS) 16.4

[10] . tt

[11] . Âu Dương Thệ, Thông điệp năm mới 2014:  Nguyễn Tấn Dũng đóng đúng vai anh „treo đầu dê bán thịt chó“ !  http://www.dcvapt.net/thoisu/baithoisu2014/thongdiep.htm

[12] . Nguyễn Phú Trọng tuyên bố ngày 25.2.13, CS

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

                     Địa chỉ:  dcvapt@gmail.com

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục