pro&contra – Ông Lê Hồng Hà, cựu ðại tá công an, nãm nay 86 tuổi, là ngýời ðã tham dự Khóa I cho ngýời Việt Nam về Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Bắc Kinh nãm 1949 và ở lại làm trợ giảng cho các khóa II, III ðến nãm 1952. Nãm 1953 về nýớc phụ trách Trýờng Công an Trung ýõng (tiền thân của Học viện An ninh hiện nay). Nãm 1958 là Chánh vãn phòng Bộ Công an dýới thời Bộ trýởng Trần Quốc Hoàn, là Ủy viên Ðảng Ðoàn Bộ Công An từ nãm 1956. Ông là ngýời ðã cùng ông Nguyễn Trung Thành (cựu Vụ trýởng Vụ Bảo vệ Ðảng dýới thời ông Lê Ðức Thọ), vào nửa cuối thập niên 1990, ðề nghị Trung ýõng Ðảng Cộng sản Việt Nam (ÐCSVN) phải minh oan cho những nạn nhân trong vụ án có tên “Vụ án chống Ðảng theo chủ nghĩa xét lại làm tình báo cho nýớc ngoài” (tên thýờng gọi: “Vụ án xét lại chống Ðảng”). Không lâu sau ông đã bị khai trừ khỏi Ðảng (cùng ông Nguyễn Trung Thành) và bị vào tù một thời gian.

Phạm Hồng Sõn: Thýa ông Lê Hồng Hà, với cýõng vị là ngýời ðã tham gia Cách mạng tháng Tám, Kháng chiến chống Pháp và chứng kiến Kháng chiến chống Mỹ, thời kỳ Đổi Mới, xin ông cho biết tình hình Việt Nam hiện nay có những vấn đề gì ðáng lýu tâm nhất?

Lê Hồng Hà: Tình hìnhung hiện nay tôi thấy có ba vấn ðề lớn nhtrạng ðất nýớc nói chung là sai lầm. ĐCSVN vẫn cố tô vẽ cho thực trạng hiện nay những điều không có, vẫn tự khoe khoang, huyênh hoang rằng nhờ mình thì ðất nýớc mới có nhiều ðiều tiến bộ. Ví dụ Ðảng luôn cho lịch sử của dân tộc từ khi có Ðảng là một bản anh hùng ca. Theo tôi, về công cuộc giải phóng dân tộc thì có thể là anh hùng ca nhýng về việc xây dựng và phát triển ðất nýớc thì từ khi có ÐCSVN ðến giờ ðó là một quãng lịch sử thất bại. Và giải phóng dân tộc vừa qua cũng không nhý Ðảng nói là nhờ chủ nghĩa Marx-Lenin mà cái chính là do nhân dân ðã tiếp thu, tiếp nối ðýợc truyền thống yêu nýớc của dân tộc. Chủ nghĩa Marx-Lenin nếu có chỉ có một phần nhỏ là tập hợp ðýợc ðoàn kết giữa công nhân và nông dân thôi. Còn thực tế đã cho thấy Việt Nam dýới sự lãnh đạo của ĐCSVN thì càng phát triển lại càng tụt hậu về nhiều mặt so với các nýớc trong khu vực. Xây dựng và phát triển ðất nýớc mà lại theo chủ nghĩa Marx-Lenin thì sai hoàn toàn. Chủ nghĩa Marx-Lenin là một học thuyết ðấu tranh giai cấp, là một học thuyết phản phát triển.

Thứ hai là tình hình xã hội hiện nay ở mức ðộ xấu chýa từng có, kể từ nãm 1975 ðến giờ. Sự xuống cấp của ðất nýớc hầu khắp mọi lĩnh vực từ an ninh, ðạo ðức, vãn hóa, giáo dục, xã hội, hay chính trị. Chính trị nghĩa là uy tín của của ĐCSVN đã xuống thấp chýa từng có, gần nhý không còn ai tin vào cái Ðảng này nữa. Nhý vậy xã hội hiện nay, theo tôi, ðang lâm vào một cuộc tổng khủng hoảng toàn diện mà nguyên nhân là do ðýờng lối của ÐCSVN về phát triển là sai.

Thứ ba là vấn ðề Trung Quốc. Trung Quốc ðã và ðang ráo riết thực hiện những kế hoạch dữ dội, xâm nhập, ảnh hýởng, chèn ép, bao vây trên mọi lĩnh vực, kinh tế, an ninh, quốc phòng, lãnh thổ, nhằm thực hiện ý ðồ cuối cùng là thôn tính Việt Nam. Còn về phía Việt Nam thì nhiều cán bộ lãnh đạo của Việt Nam lại đã và ðang bị Trung Quốc mua chuộc và khống chế. Tất cả những ðiều ðó ðều là một quá trình liên tục từ Đại hội VI của ĐCSVN đến nay. Thái độ nói chung của lãnh đạo Việt Nam hiện nay về Trung Quốc lại lờ phờ, không rõ ràng. Ðó là một vấn ðề hết sức nguy hiểm.

Phạm Hồng Sõn: Vậy ĐCSVN còn đóng vai trò gì ðối với ðất nýớc hiện nay?

Lê Hồng Hà: Trýớc ðây Ðảng ðã từng giữ vai trò tiền phong trong xã hội, thúc đẩy tiến bộ cho xã hội ở một số phýõng diện. Nhýng ðến nay Ðảng không còn giữ ðýợc những vai trò đó nữa vì Ðảng vẫn ði theo hệ tý týởng Marx-Lenin. Còn về ðội ngũ của Ðảng, ðặc biệt là hàng ngũ cầm quyền, đã bị tha hóa, tham nhũng, xoay sở, vô cảm với ðất nýớc, xã hội. Vì vậy Đảng hiện nay chỉ còn vai trò kìm hãm xã hội thôi.

Phạm Hồng Sõn: Vừa rồi ĐCSVN đã có Hội nghị Trung ýõng 4 và tiếp theo là một Hội nghị toàn quốc về chỉnh ðốn Ðảng, ông có kỳ vọng gì?

Lê Hồng Hà: Nói đúng ra thì những Hội nghị ðýợc tổ chức rất ghê gớm ðó họ ðã có những phát hiện cũng có ích chứ không phải là vứt ði nhýng nó không trúng vấn ðề chính, không ði vào nguyên nhân gốc. Nhiều cán bộ lâu nãm ðã có những bộc bạch là nếu cứ ra những nghị quyết kiểu nhý thế thì sẽ "chẳng giải quyết ðýợc cái quái gì cả". Họ chỉ dựa vào những biểu hiện, rồi tập trung phân tích vào những hý hỏng bên ngoài. Họ chýa nhận ra hoặc không dám nhận ra nguyên nhân gốc của những hý hỏng ðó thì làm sao có thể chỉnh ðốn ðýợc.

Phạm Hồng Sõn: Tại sao họ "không dám nhận ra"?

Lê Hồng Hà: Nếu họ phải thừa nhận sai lầm từ gốc nằm ở cýõng lĩnh, ở ðýờng lối, ở hệ tý týởng thì tức là họ phải chấp nhận rằng công tác tuyên huấn là bịp bợm còn công tác lý luận là bế tắc, họ sẽ phải tự cách chức hết, tự nghỉ hết, tức là sự tự “lật ðổ”, sự thay ðổi hoàn toàn. Mà hiện nay họ vẫn tỏ ra phải giữ quyền lực, ðịa vị, giữ lợi ích của họ, nghĩa là họ phải giữ những ðýờng lối ðó. Không những thế, vừa rồi họ vẫn còn cho rằng ai phê phán ðýờng lối chính trị của họ là sai lầm là ðều thuộc lực lýợng “chống ðối, thù ðịch”, nghĩa là những gì chúng ta trao đổi từ nãy ðến giờ là thuộc lực lýợng “thù ðịch” rồi. Do ðó trong tình hình muốn tạo thế chuyển biến cho ðất nýớc Việt Nam thì phải dựa vào dân, chứ dựa vào Đảng, mong muốn đổi mới cái Đảng này cho nó mạnh lên, nó sạch lên thì không có. Trong tình hình hiện nay của ðất nýớc thì cái Ðảng này không thể ðổi mới ðýợc. Chỉ dân mới có thể tạo ra ðổi mới. Nếu cái Ðảng này có làm ðýợc cái gì tiến bộ thì cũng phải dựa vào sức ép của dân. Nhân dân sẽ là ngýời bắt Ðảng phải thay ðổi.

Phạm Hồng Sõn: Xin ông ðánh giá về lực lýợng tiến bộ hiện nay?

Lê Hồng Hà: Vì ðất nýớc, xã hội ðang lâm vào một cuộc tổng khủng hoảng nên chính ðiều ðó ðang tạo ra một ðòi hỏi phải thay đổi của bản thân xã hội, của các thành phần trong xã hội. Những vận động, đấu tranh cho tiến bộ đã ðýợc nhiều ngýời thực hiện liên tục từ hàng chục nãm qua với nhiều býớc thãng trầm. Nhýng khoảng 1 ðến 2 nãm nay phong trào ðang lên mạnh với sự xuất hiện của nhiều nhân vật mới, ðang trồi lên liên tục và là tổng hợp của rất nhiều cái cụ thể. Nếu lấy mốc thì tôi lấy mốc là Vụ án Cù Huy Hà Vũ, những cuộc biểu tình chống Trung Quốc ở Hà Nội và một loạt những kiến nghị tập thể, phải kể ðến nhất là Kiến nghị có chữ ký ban đầu của 85 vị ở cả trong Nam và Bắc, rồi Kiến nghị của hõn 20 trí thức, rồi Kiến nghị về Bauxite, rồi cả các Kiến nghị của ông Trần Vãn Huỳnh (bố Trần Huỳnh Duy Thức). Nói chung lực lýợng tiến bộ ðang trồi lên với nhiều hình, nhiều vẻ và với những quan điểm rất khác nhau. Vấn đề hiện nay là vẫn chýa có ai tổng hợp ðýợc về những lực lýợng ðối lập ðang nổi lên ở trong nýớc, gồm những ai, nhý thế nào. Việc này cần quan tâm ðể ðánh giá cho chính xác, ðể hiểu rõ họ nhý thế nào. Ví dụ nhóm Minh Triết của Nguyễn Khắc Mai, rồi Khối 8406, hay những ngýời ðang nằm trong hệ thống nhý Dýõng Trung Quốc, Nguyễn Minh Thuyết, Týõng Lai, Nguyễn Trung, họ phát biểu còn dè dặt thì ðánh giá thế nào, rồi Phạm Thanh Nghiên, Nguyễn Xuân Nghĩa, rồi hiện týợng ở Phú Yên hay là Nguyễn Xuân Diện ði thãm Bùi Thị Minh Hằng, Nguyễn Quang Vinh ðýa tin về Tiên Lãng, Ba Sàm ðiểm tin hàng ngày, hay Nguyễn Huệ Chi ði thãm Cù Huy Hà Vũ, rồi Týớng Nguyễn Trọng Vĩnh lên tiếng ðòi thả Bùi Thị Minh Hằng. Rồi ở ngoài nýớc, tôi thấy có nhiều phát biểu cũng rất giỏi, nhiều hoạt ðộng rất tích cực. Nhý vậy hiện nay ðang có rất nhiều tiếng nói, hoạt ðộng, rất ða dạng, rất phong phú, rất khác nhau, rất phức tạp, rất ghê gớm. Tôi ðang quan tâm nhýng chýa tài nào tổng hợp ðýợc.

Phạm Hồng Sõn: Ông tiên liệu gì về phản ứng của ÐCSVN trýớc những “trồi lên” ðó?

Lê Hồng Hà: Họ sẽ ði ðến chỗ phải ðàn áp. Mà một trong những biểu hiện của nó là Ðảng vừa ra 19 ðiều cấm kỵ ðối với ðảng viên, nghĩa là nó chuẩn bị ðàn áp ðấy. 19 ðiều cấm là týớc quyền công dân của ðảng viên, vi phạm luật pháp. Nhýng ðiều ðó cũng thể hiện Ðảng ðang ở tâm trạng bất lực. Một biểu hiện bất lực rõ nữa là tháng trýớc ông TBT Nguyễn Phú Trọng phải ðứng ra mời gặp các cán bộ lão thành trong Nam và ngoài Bắc. Hoạt ðộng ðó cách ðây khoảng 2-3 nãm là một chế ðộ thýờng niên, nhýng mỗi lần gặp thì lại bị các cán bộ lão thành phê phán, góp ý kiến rất "lộng óc" nên sau đó Đảng đã bỏ đi, không tổ chức nữa. Nhýng rồi dý luận kêu ca nhiều quá nên vừa rồi lại phải tổ chức lại nhýng lại chỉ dám mời những cán bộ lão thành cao cấp nhý kinh qua Ban Bí thý, kinh qua Thủ týớng, không dám mời mở rộng và cũng không dám nghe hết các ý kiến. Nhý vậy là Ðảng ðang muốn xoa dịu, ðang muốn tỏ ra có sự ðoàn kết, gắn bó giữa lãnh ðạo hiện nay với lớp về hýu, nhýng thực tế cho thấy sự chia rẽ, mất ðoàn kết trong Ðảng là hiện týợng phổ biến.

Phạm Hồng Sõn: Ông là ngýời ðã tiếp thêm tiếng nói mạnh mẽ về việc phải bạch hóa và minh oan cho những nạn nhân trong "Vụ án xét lại chống Ðảng” thời những nãm cuối 1960 ðầu 1970. Theo ông, những tấm gýõng nạn nhân nãm xýa ðó có ý nghĩa gì với lịch sử và đặc biệt có ý nghĩa gì trong bối cảnh ðất nýớc hiện nay?

Lê Hồng Hà: Ðó là những con ngýời xứng ðáng với bản lĩnh anh hùng, xứng ðáng là tấm gýõng cho thế hệ hiện nay noi theo. Xã hội cần phải tiếp tục công việc để đòi ÐCSVN phải tuyên bố sửa sai, ðòi minh oan cho những con ngýời lịch sử ðó ðể bảo vệ chân lý, bảo vệ pháp luật và trả lại thanh danh cho những con ngýời anh hùng ðó.

Phạm Hồng Sõn: Với tý cách là một ngýời ði trýớc hay nói theo cách thýờng thấy là một “lão thành cách mạng", giả thiết nếu có lãnh đạo của ĐCSVN hiện nay đến tham vấn, ông sẽ nói gì với họ?

Lê Hồng Hà: Tôi sẽ nói với họ ðúng nhý những gì đã nói ở trên.

Phạm Hồng Sõn: Ông có những lời khuyên cụ thể nào không?

Lê Hồng Hà: ÐCSVN cần phải họp lại với nhau ðể thôi hệ tý týởng Marx-Lenin ði. Tôi không kêu gọi thủ tiêu “anh” nhýng “anh” muốn tồn tại thì phải thực hiện ða ðảng, dân chủ, ðể mà tồn tại.

Phạm Hồng Sõn: Trân trọng cảm õn ông Lê Hồng Hà.