DC&PT - Thời Sự 2011

 

Hội thảo quốc tế lần thứ ba về biển Đông

Đề xuất hai cấp độ ngăn chặn xung đột

SGTT.VN - Theo đánh giá của nhà ngoại giao Nguyễn Ngọc Trường, hội thảo Biển Đông cuối tuần qua (4 – 5.11) diễn ra trong không khí rất thẳng thắn. So với hai hội thảo trước, hội thảo lần này là có bước tiến cơ bản về chất lượng, đi sát những vấn đề đă gây ra xung đột trên Biển Đông thời gian qua.

Trong số 180 đại biểu tham dự, có 60 học giả nước ngoài đến từ 20 nước, và đông nhất là đoàn đến từ Trung Quốc với tám nhà nghiên cứu.

Mơ hồ hướng dẫn DOC

Thảo luận về bản hướng dẫn nguyên tắc thực hiện tuyên bố ứng xử DOC giữa Trung Quốc và ASEAN kư tại Bali (Indonesia) tháng 7 vừa qua, nhiều đại biểu đă bày tỏ nghi ngờ về tính thực chất bởi “ngôn từ rất mơ hồ”, lời nhận xét của giáo sư Renato Cruz De Casto. Vị giáo sư chuyên về quan hệ quốc tế đến từ đại học De La Salle (Philippines) phân tích, là một phần của DOC, thoả thuận nguyên tắc thực hiện DOC không thể đứng một ḿnh và không có bất cứ điều khoản nào liên quan đến việc quản lư hay giải quyết tranh chấp, ví dụ như các quy định về sự tham gia sẽ điều chỉnh cách thức các tàu chiến của các quốc gia có yêu sách nên hoạt động trên các vùng biển tranh chấp ở Trường Sa, và xa hơn là một thoả thuận khung mang tính ngoại giao để có thể trực tiếp giải quyết tranh chấp.

Là một người theo dơi sát sao t́nh h́nh ở Biển Đông, giáo sư Carlyle A. Thayer, chuyên gia về chính trị thuộc đại học New South Wales, học viện Quốc pḥng Úc cho rằng, để thực hiện nguyên tắc hướng dẫn thực hiện DOC, mỗi bên kư kết phải thể hiện thiện chí và ư chí chính trị tôn trọng triệt để câu chữ và tinh thần của các thoả thuận này. Bên cạnh đó, ông cũng chỉ ra khả năng bản hướng dẫn thực hiện DOC sẽ là không đủ để giải quyết căng thẳng an ninh nổi lên từ tranh chấp ở Biển Đông.

Hai cấp độ ngăn chặn xung đột

Trong khi bộ quy tắc ứng xử COC được xem là một kế hoạch dài hơi, nhiều đại biểu đă nêu lên các đề xuất để duy tŕ ổn định ở Biển Đông.

Đến từ trung tâm Chiến lược và quốc pḥng, đại học Quốc gia Úc, giáo sư Leszek Buszynski cho rằng, các quan điểm về vấn đề Biển Đông thời gian gần đây đă phân cực đến mức độ gia tăng nguy cơ xung đột.

Từ đó ông Buszynski đề xuất, cần phải có một thoả thuận ngăn chặn xung đột ở hai cấp để đối phó với nguy cơ xung đột ở Biển Đông. Thậm chí việc này khác với quy tắc ứng xử COC mà ASEAN đang theo đuổi. Ở một cấp, cần có sự thoả thuận giữa ASEAN và Trung Quốc để điều chỉnh các vụ việc trên biển, khai thác dầu khí và tranh chấp về đánh bắt cá và đưa ra các nguyên tắc đàm phán và giải quyết. Cũng cần có các thủ tục để giải quyết các vụ đụng độ giữa các đoàn tàu đánh cá, và đụng độ giữa lực lượng hải quân hoặc tàu thuyền tuần tra.

Hội thảo quốc tế lần thứ ba do học viện Ngoại giao (bộ Ngoại giao) và hội Luật gia Việt Nam tổ chức có chủ đề “Biển Đông: hợp tác v́ an ninh và phát triển trong khu vực”. Các phần thảo luận chính là Tầm quan trọng của Biển Đông trên thế giới và trong khu vực; Lợi ích của các bên trong và ngoài khu vực ở Biển Đông; Những diễn biến gần đây ở Biển Đông; Tranh chấp ở Biển Đông: những khía cạnh pháp lư quốc tế; Giải quyết tranh chấp và quản lư xung đột ở Biển Đông và Phương cách và biện pháp thúc đẩy hợp tác ở Biển Đông.

Ở một cấp khác, cũng cần có thoả thuận tương tự giữa Mỹ, Trung Quốc và các nước bên ngoài như Ấn Độ để điều chỉnh các hoạt động theo dơi và khai thác, những hoạt động mà Trung Quốc coi là “gây ra mối đe doạ”. Nó cũng sẽ giúp duy tŕ nguyên tắc về quyền tự do hàng hải ở Biển Đông.

Đồng t́nh với ư kiến này, ông S.D. Pradhan, cựu phó cố vấn an ninh quốc gia Ấn Độ cho rằng, việc xây dựng một cơ chế quản lư xung đột bảo đảm các sự cố ngoài ư muốn sẽ không xảy ra do các tính toán nhầm. Theo ông Pradhan, các bên liên quan ở Biển Đông cần chấp nhận một số điều kiện chung cơ bản gồm việc cấm sử dụng vũ lực hay đe doạ vũ lực; bảo đảm không để xảy ra các sự kiện làm căng thẳng t́nh h́nh, hoàn toàn cấm việc đưa tàu, máy bay và tàu ngầm vào vùng lănh hải của các nước khác, và không can thiệp vào các hoạt động thăm ḍ và hoạt động kinh tế của các nước khác.

Thế cân bằng năng động

Quan sát hội nghị với tư cách khách mời, nhà ngoại giao Nguyễn Ngọc Trường nhận xét, vấn đề được quan tâm nhất vẫn là vấn đề tự do và an ninh hàng hải trên Biển Đông. Mặc dù vậy, các đại biểu của Trung Quốc vẫn giữ nguyên lập trường. Họ cho rằng yêu sách của ḿnh là phải chăng, và hành xử là có trách nhiệm.

Đáp lại, trong phần thảo luận, hầu hết các đại biểu dự hội thảo đều phê phán đường lưỡi ḅ của Trung Quốc là không có cơ sở pháp lư. Thậm chí có đại biểu nêu câu hỏi: nếu Trung Quốc có cơ sở lịch sử và pháp lư của đường lưỡi ḅ, th́ tại sao không nêu ra?

Cựu tổng thư kư ASEAN, Rodolfo C. Severino, hiện là giám đốc trung tâm Nghiên cứu ASEAN thuộc viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Singapore) nêu nghi vấn, liệu việc từ chối xác định vị trí chính xác của đường chín đoạn cũng như chỉ rơ các vùng mà đường này bao quanh, có phải là một nỗ lực nhằm giữ “sự mơ hồ chiến lược” của Trung Quốc?

Tại hội thảo này, ông Vijay Sakhuja, giám đốc nghiên cứu tại hội đồng Các vấn đề thế giới (Ấn Độ) khẳng định, Ấn Độ ủng hộ cục diện cân bằng sức mạnh thân thiện ở châu Á v́ hoà b́nh, ổn định và phát triển kinh tế. Với mục đích chiến lược ôn hoà và sự tập trung vào phát triển kinh tế khiến Ấn Độ đóng một vai tṛ mang tính xây dựng ở Biển Đông.

Theo ông Evgeny Kanaev, chuyên gia của trung tâm nghiên cứu châu Á – Thái B́nh Dương Imemo RAS (Nga), sự tham gia của Nga vào thượng đỉnh Đông Á (EAS) có thể sẽ tạo ra một tác động ổn định hoá với t́nh h́nh chiến lược toàn cảnh ở khu vực này. Trong tương lai, các vấn đề chính trị – an ninh có thể chiếm ưu thế trong chương tŕnh nghị sự của EAS và xét đến khả năng xung đột lợi ích ngày càng tăng giữa Mỹ, Trung Quốc, th́ Nga và ASEAN có thể là các đối tác tự nhiên trong việc tạo ra một “thế cân bằng năng động”. Sự trùng hợp lợi ích giữa Nga và ASEAN có thể sẽ thúc đẩy hợp tác trong các cuộc họp của EAS với “tác động theo cấp số nhân” đối với t́nh h́nh Biển Đông.

Thiên B́nh

Trích: Sài g̣n Tiếp thị 7.11

 

 

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

   
   

 

 

 


Hiệp Hội Dân Chủ Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục