DC&PT - Thời Sự 2011

 

Một chút lạc quan nh́n từ vụ Cù Huy Hà Vũ

 

 

Phạm Hồng Sơn

 

Ḍng máu anh hùng

 

Từ khi biết quan tâm đến các vấn đề xă hội tới giờ trong ḷng tôi luôn cảm thấy hết sức khâm phục và ngưỡng mộ về khả năng phi thường trong việc giữ liêm sỉ của những người cộng sản thời 30, 40 thế kỷ trước trong những câu chuyện (tôi tin là thật) đă được nghe kể lại hay được đọc ở đâu đó. Ví như chuyện về Chính phủ Việt nam Dân chủ Cộng ḥa đă giao toàn bộ số vàng thu được trong tuần lễ vàng cho một ḿnh ông Nguyễn Lương Bằng cất giữ, mà không hề bị xuy xuyển một phân. Chắc chắn những người cộng sản lúc đó đă mang trong ḿnh ḍng máu anh hùng của dân tộc Việt – một dân tộc đă nhiều lần tự phá bỏ nhà cửa để chỉ mong đổi lấy hai chữ “độc lập”. Sự anh hùng ở đây không chỉ là dám đương đầu với nhà tù, máy chém của bạo quyền mà c̣n là ḷng khát khao những lư tưởng cao đẹp đến mức khó chịu, coi khinh những nằn ń, hối thúc của dục vọng.

 

Thế mà chỉ vài chục năm sau, nếu ai nhắc đến sự liêm sỉ của người cộng sản th́ chả khác nào giễu cợt cay đắng hoặc có hơn là một nuối tiếc đầy xót xa. Nói theo kiểu dân dă đương thời th́ những người cộng sản có quyền ngày nay họ có thể “ăn” mọi thứ của dân từ thóc giống, bờ xôi ruộng mật, thuốc trừ sâu, nhà máy điện, tàu biển, đường xá, cầu cống, trường học, bệnh viện, mộ liệt sỹ, đồ cứu tế cho đến cả rừng núi, biển đảo, biên giới, điểm yếu chiến lược quốc gia và danh dự dân tộc. Thế mà có rất ít người cộng sản thời 30, 40 lên tiếng chống lại t́nh trạng vô liêm sỉ khủng khiếp đó. Có thể tuổi già đă ảnh hưởng đến chí khí? Ḍng máu anh hùng của người cộng sản thời xưa có thật không? Nếu có sao không truyền lại được cho các thế hệ sau? Quá tŕnh di truyền đă bị biến đổi, nhưng chả nhẽ tất cả các gien anh hùng đó đều cùng bị biến dị hết sao? Một sự trùng hợp tự nhiên kỳ lạ? Nhưng, đúng như tôi nghi ngờ, hiện tượng Cù Huy Hà Vũ đă chứng minh ḍng máu anh hùng của dân tộc Việt trong tim những người cộng sản thời kỳ 30, 40 vẫn được bảo tồn và truyền được lại cho thế hệ kế tiếp.

 

Thách thức

 

Cách thể hiện của Cù Huy Hà Vũ có thể làm nhiều người không thích nhưng nếu nh́n ra thế giới chúng ta sẽ thấy người ta c̣n phản đối kẻ cầm quyền bằng cả cách kéo một con chó đeo mặt nạ là gương mặt của tổng thống chạy nhông nhông trên đường hay “dí” h́nh khuôn mặt của tổng thống vào chỗ kín của quí bà. Có thể văn hóa phương Đông chưa quen với những cách phản đối đó (cũng như người Việt đă từng thiếu thiện cảm với cả “áo cài khuy bấm”). Nhưng trong một xă hội đă gọi người dân là “công dân” th́ việc người dân bày tỏ công khai sự bất b́nh đối với chính sách của nhà nước, với người cầm quyền (kẻ làm thuê cho dân) phải được coi là chuyện b́nh thường, và rất quí nếu vẫn c̣n ít người bày tỏ. Ư nghĩa hơn nữa là những điều Cù Huy Hà Vũ lên tiếng về các vấn đề xă hội đều thể hiện một tinh thần tôn trọng pháp luật, yêu mến công lư, quyết liệt với cái ác ở mọi cấp độ và t́nh yêu Tổ quốc nóng bỏng.

 

Thật là không khôn ngoan khi thách thức bạo quyền với hai bàn tay trắng. Nhưng về bản chất, sự vạch trần các bất công hay cổ động cho các giá trị tiến bộ trong một chế độ độc tài không thể nào tránh được sự suy diễn, có tính bản chất, của những người cầm quyền là “thách thức”, nếu không lảng tránh truy đến tận gốc của bất công và chỉ rơ những điều trọng yếu cần thay đổi để có tiến bộ. V́ nếu người cầm quyền không suy diễn như thế th́ họ đă không c̣n là độc tài nữa và nếu chúng ta không nhận thức được điều đó th́ có nghĩa chúng ta đă không hiểu ǵ về độc tài. Nêu bật gốc rễ của bất công và lật ra những nền tảng cần thay đổi của chế độ chính trị để cho toàn dân biết chính là cái khác giữa những kẻ cầm quyền độc tài, những người c̣n đắn đo và những người thúc đẩy tiến bộ thực sự. Có nhà độc tài nào lại nói là không muốn mang lại dân chủ, công bằng, văn minh, giàu mạnh cho dân chúng? Có kẻ cầm quyền độc đoán nào mà lại không lớn tiếng kêu gọi chống tham nhũng, bất công, đói nghèo?

 

Chấp nhận

 

Nhưng đúng như qui luật muôn đời. Ở đâu mà sự dối trá lên ngôi th́ kẻ nói thẳng sẽ phải là tội đồ. Do đó việc Cù Huy Hà Vũ bị truy bức (bôi nhọ, tống vào ngục) không phải là việc kỳ lạ hay khó hiểu. Vấn đề chỉ là ở việc điều đó đă đến sớm hay muộn và mức độ, h́nh thức của sự truy bức sẽ như thế nào mà thôi. Truy bức người khác ư luôn là bản chất của mọi chế độ độc tài, bất kể người đó là ân nhân, công thần hay thư kư riêng của lănh tụ. Dù từ tốn hay ư nhị nhưng nếu chạm đến những vấn đề có tính sống c̣n của quyền lực độc đoán th́ khó có thể tránh được sự truy bức của kẻ cầm quyền. Khúc chiết, lịch lăm như Nguyễn Mạnh Tường, mạnh mẽ, cương quyết như Hoàng Minh Chính, chân t́nh, bộc trực như Nguyễn Hộ hay cẩn trọng, tha thiết như Trần Độ đều không tránh được truy bức, thù ghét cho đến chết (dĩ nhiên chỉ của kẻ cầm quyền độc đoán thôi). Đó là những sự thật khắc nghiệt, xót xa mà những người bị áp bức, muốn tiến bộ cần phải nhận thức rơ. Nói cách khác, muốn có tiến bộ xă hội, con người không có cách nào khác là phải dám đối mặt với cái ác, phải tự dấn thân và trả giá. Nếu tôi không trả giá th́ anh sẽ phải trả giá hoặc con cháu chúng ta sẽ phải trả hoặc tất cả sẽ măi cùng sống kiếp nô lệ-tăm tối về tinh thần, tủi nhục về nhân phẩm.

 

Để tiến tới một đồng thuận xă hội trong việc chấp nhận cùng trả giá – điều kiện đủ-cho một tiến bộ xă hội bao giờ cũng cần phải có những trả giá (hy sinh) có tính tự phát, đơn lẻ và cô đơn. Xă hội, và thậm chí ngay cả những cá nhân dám trả giá, thường cũng chưa nh́n thấy hết tầm quan trọng của hành động dám trả giá (dường như vô vọng) đó. Nhưng kẻ cầm quyền độc đoán th́ không. Đó chính là lư do tại sao những kẻ cầm quyền độc đoán sẵn sàng t́m mọi cách để bôi xấu, cô lập, vùi dập những cá nhân vô cùng bé nhỏ (so với quyền lực khổng lồ) nhưng dám đương đầu v́ những khao khát tiến bộ đang thôi thúc trong nội tâm của họ. Nhưng, một khi truy bức của bạo quyền khổng lồ vẫn không lung lạc được ư chí của cá nhân bé nhỏ th́ sức mạnh không c̣n hoàn toàn thuộc về kẻ nắm quyền nữa. Xác định chấp nhận mọi gian khổ của một cá nhân không chỉ giúp cho niềm tin của xă hội vào tiến bộ thêm vững vàng, sự tin tưởng của xă hội trong việc chống cái ác thêm mạnh mẽ mà c̣n có tác dụng lay động chính tâm can của kẻ truy bức. Một lư tưởng đúng và cao đẹp càng có sức lan tỏa và chỉ đủ sức thuyết phục toàn xă hội nếu lư tưởng đó vượt được qua trấn áp của bạo quyền. Chính v́ vậy, một khi có thêm những người đang chịu sự truy bức và trong quần chúng có thêm người cùng ư thức được rằng chịu đựng gian khó, hy sinh cho tiến bộ là tất yếu và đầy giá trị th́ có nghĩa là khoảng cách đến với tiến bộ đă được rút ngắn thêm một bước.

 

Lạc quan

 

Chỉ hơn một tháng, vụ án Cù Huy Hà Vũ đă hoàn tất hồ sơ (điều tra, cáo trạng) để chuyển sang “ṭa án”. Các luật sư được tiếp xúc nhiều lần với bị cáo (sau khi có kết luận điều tra) và các trao đổi dường như không bị hạn chế. Đó là một tiến bộ rất lớn so với những vụ án chính trị chỉ cách đây không lâu. Có thể trong vụ án này có nhiều điểm ngoại lệ và tiến bộ đó chưa thành phổ biến nhưng đó là một tín hiệu cho thấy những tiến bộ của nhân loại vẫn có thể ngấm được vào những cấu trúc xă hội ù ĺ nhất, bảo thủ nhất. Điều quan trọng hơn nữa là lần đầu tiên những ủng hộ, chia sẻ có âm vang nhất dành cho kẻ bị cáo buộc là “phản động”,  “chống đối nhà nước” – vẫn kiên cường sau song sắt nhà tù- đă đến từ nhiều người rất gần về địa lư, đa dạng về tuổi tác, nghề nghiệp và địa vị xă hội.

 

Có lẽ nhiều người đă nhận thấy cái giá mà Cù Huy Hà Vũ, gia đ́nh và người thân của ông phải chịu đựng đang góp vào cái giá chung mà trào lưu tiến bộ của Việt Nam bắt buộc phải trả để Tổ quốc có thể thoát được một hiểm họa Bắc thuộc mới đang đến rất gần và toàn xă hội mới có thể được hưởng những điều thật về dân chủ, công bằng, văn minh. V́ suy cho cùng chả có con người nào có lư trí và nhân phẩm lại không ủng hộ việc bảo vệ Tổ quốc và những tiến bộ mà nhiều xă hội khác đă được hưởng từ rất lâu.

 

Dĩ nhiên khi một đảng chính trị (duy nhất) của một đất nước vẫn khăng khăng tuyên bố tiếp tục đưa đất nước đi theo một chủ nghĩa đă bị nhân loại tiến bộ lên án là tội ác, th́ lạc quan là một sai lầm ngờ nghệch. Nhưng nếu xác định mọi tiến bộ xă hội chỉ thực sự và bền vững khi là kết quả của ư thức tự đ̣i hỏi, tự đấu tranh của người dân, chứ không phải từ sự ban ơn, từ sự thay đổi, “đổi mới” của kẻ cầm quyền, th́ nh́n vào vụ Cù Huy Hà Vũ, chúng ta có quyền lạc quan. Vui và tin vào những cải thiện nhỏ nhưng cơ bản của dân trí, dân khí trong một ư thức rơ ràng về những khó khăn, thách thức to lớn trong hiện tại và cả tương lai. Đó có thể tạm gọi thuộc về chủ nghĩa lạc quan không tếu hay chủ nghĩa lạc quan cẩn trọng (cautious optimism, optimisme prudent).

 

 

Phạm Hồng Sơn

24/01/2011

 

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 


Hiệp Hội Dân Chủ Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục