DC&PT - Thời Sự 2011

 

 

Chuyên viên hàng đầu phê b́nh những sai lầm

của hệ thống chế độ toàn trị trước Đại hội 11

 

TS Lê Đăng Doanh

(cựu thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng, Viện Nghiên cứu phát triển IDS)

 

 

LTS DC&PT: Tiếp theo những nhận định của hai bà Phạm Chi Lan và Dương Thu Hương, dưới đây là phê b́nh của TS Lê Đăng Doanh tại cuộc „Hội thảo khoa học“ ngày 7.10. 2010

 

 

Thưa anh Trần Phương, thưa các anh các chị! Tôi đồng ư với nhiều ư kiến đă có phát biểu. Tôi xin có mấy ư kiến thế này.

Một là cần có cái sự kiểm điểm nghiêm túc cái việc thực hiện các cái nội dung đă ghi trong nghị quyết Đại hội IX, Đại hội X. Bây giờ kiểm điểm lại th́ thấy tất cả các nội dung mà liên quan đến cái việc phát huy quyền dân chủ của người dân th́ đều đă không thực hiện. Và cái điều này chắc chắn không phải là sự t́nh cờ.

Một là Luật về hội, anh Vũ Quốc Tuấn đă có nêu. Hai là Luật về quyền tiếp cận thông tin của công dân, đă có ghi, không thực hiện. Thứ ba tức là Luật về ṭa án hiến pháp không ghi, không làm. Thứ tư Luật về trưng cầu dân ư, không làm. Và có qui định là phải phát huy sự giám sát của dân đối với Đảng. Chả thấy phát huy ǵ cả.

Tất cả những cái chuyện kia th́ ai mà có ư kiến th́ tức là săm soi rồi th́ là dùng các công cụ này khác rồi th́ hạn chế th́ v.v…

Bây giờ một cái Đảng mà đến nghị quyết Đại hội cũng không thực hiện, thế th́ bây giờ sẽ đi đến đâu. Và sắp tới đây sẽ như thế nào? Đấy là một cái điều theo tôi là phải có sự kiểm điểm hết sức là nghiêm túc bởi v́ rằng là đă đang Đại hội là cao nhất rồi. Mà bây giờ sau đó rất là lặng lẽ, thản nhiên coi như điều này không phù hợp thế rồi th́ v.v… và v.v…

Thí dụ như là Viện khoa học xă hội đă có nhiều lần tŕnh ra một cái bản về qui chế dân chủ trong nghiên cứu khoa học. Có một câu xanh rờn: “Làm ǵ có cái chuyện này”. Dẹp! Thế là thôi, chả ai có ư kiến ǵ cả. Như ở đây có mấy anh em cũng đă tham gia vào tiết mục ấy lặng lẽ rút dù về cả, không có ư kiến ǵ cả. Thế th́ tương lai trong đợt sắp tới này có qui chế ǵ không? Tức là Đảng cũng phải có cái qui chế về cái việc tức là ban chấp hành trung ương có thực hiện một cách nghiêm túc hay không chứ.

Điểm thứ hai là đổi mới thể chế là then chốt. Tất cả những điều mà chúng ta nói về giáo dục, đào tạo về tất cả các thứ. Nếu không đổi mới thể chế th́ sẽ không giải quyết được ǵ cả. Cái điểm đầu tiên cần phải vạch ra là đổi mới thể chế phải ngăn chặn lợi ích nhóm và phải thể chế hóa sự lănh đạo của Đảng. Và phải có sự kiểm soát cơ quan lănh đạo của Đảng. Và ở đây đă có cái đề nghị rất rơ ràng tức là bầu ủy ban kiểm tra, do Đại hội bầu ra và giám sát Ban chấp hành Trung ương và không phụ thuộc vào Bộ chính trị. Có như thế mới được, mà cái đó Lê nin đă có làm rồi. Và đă có đề xuất rồi.

Mà hiện nay Trung Quốc đă có thực hiện và đă có thí điểm ở rất nhiều tỉnh rồi. Và sắp tới đây nó sẽ thí điểm nữa. Chứ bây giờ chúng ta tất cả các việc này chúng ta cứ nói nhưng không có làm ǵ cả. Và có cái luật về cái việc là sự lănh đạo của Đảng hay không? Tất cả chúng ta đều biết. Và tất cả các quyết định là phân đất cho ông này, phân nhà cho ông kia, giao ông nọ mấy trăm mét vuông đất, ông kia v.v… rồi đến bí thư tỉnh ủy gặp ông này ông kia gật đầu thế này thế khác. Tất cả cái chuyện đó diễn ra như cơm bữa. Và mọi người đều biết cả. C̣n tất cả các chuyện đưa ra Hội đồng nhân dân cách thức này khác …. nó chỉ là h́nh thức. Thế th́ tất cả cái chuyện ấy bây giờ nó cứ tiếp diễn thế chúng ta coi như là chúng ta không biết ǵ cả.

Thế liệu một cái xă hội như thế, một cái thể chế như thế có thể đi đến hiện đại và công nghiệp hóa được không? Làm ǵ có chuyện! Làm việc nó phải đàng hoàng, phải có căn cứ chứ lỵ. Đấy anh Trần Phương c̣n biết hồi bấy giờ làm mấy công tŕnh lớn để đưa ra bao nhiêu hội đồng, đúng không? Lại mời cả hội đồng giám sát, có cái phải mời cả chuyên gia Liên Xô, họ xem xét kỹ càng lắm. Bây giờ mấy dự án to hơn, tiền to hơn rất nhiều mà cứ gật đầu lia lịa thế thôi. Quyết định ở cái chỗ nào đấy, thế rồi không biết ǵ cả.

Cho nên thể chế là một vấn đề sống c̣n và nếu như không có một tiến bộ về thể chế th́ không có một tiến bộ thực chất nào hết cả và thể chế ở đây là thể chế của bản thân Đảng. Đảng phải đổi mới, phải có sự giám sát, mọi người phải tự nguyện đặt ḿnh dưới sự giám sát chứ không thể … ở đây mọi người ở đây đều biết cả: v́ ông này ông đồng hương với ḿnh, gọi điện thoại là … đấy nhớ, cậu chú ư cái chú ấy nhớ. Thế ít lâu sau chưa thấy ǵ cả, sao ḿnh nhắc mà cậu không chú ư thế là hôm sau thấy lên cấp thứ trưởng rồi v.v… Nếu như vậy một chính sách cán bộ không trọng dụng người tài mà đưa lên tất cả những cái người như vậy, th́ nó làm nản ḷng người ta và dẫn đến người ta chạy đi nơi khác người ta làm.

Cái điểm thứ ba mà tôi muốn báo cáo với các anh là t́nh h́nh kinh tế vĩ mô và t́nh h́nh kinh tế thế giới sắp tới đây hoàn toàn không giống như cái báo cáo của chúng ta mà đang nói đây. Một là chúng ta đều biết hiện nay khủng hoảng lương thực là một vấn đề nhăn tiền. Hai nữa là vấn đề khan hiếm năng lượng là vấn đề nhăn tiền. Thứ ba là vấn đề biến đổi khí hậu tác động đến Việt Nam là rất là rơ ràng. Tất cả những các cái điều đó có thấy thể hiện vào đây đâu. Không thấy thể hiện ǵ cả.

Cái thứ tư là kinh tế vĩ mô, ổn định kinh tế vĩ mô, th́ tất cả anh em chúng ta ở đây đều biết rằng là nền kinh tế của chúng ta cần phải qua một giai đoạn ổn định, phải giảm sốt, phải giảm các mất cân đối trước khi tiếp tục tăng trưởng. Bây giờ mọi chuyện coi như cứ thế là tiếp tục diễn ra và sẽ “tăng trưởng nhanh và bền vững”. Làm ǵ có câu chuyện diễn ra như thế được!

Tôi xin báo cáo các anh các chị hiện nay các ngân hàng thương mại của chúng ta nhá … tôi vừa hỏi, trao đổi với chị Dương Thu Hương đây th́ theo như chỗ tôi được biết một số ngân hàng thương mại nhỏ của chúng ta hiện nay là đă có mùi khét. Mùi khét lắm rồi, chứ không phải đơn giản. Nếu như ông ngân hàng nhà nước ông không bơm vào và cái thị trường liên ngân hàng vừa rồi không có cứu cho th́ có một số chỗ đă có diễn biến phức tạp.

Trong t́nh h́nh đó ông cứ tiếp tục diễn ra măi cho nên tôi nghĩ rằng tất cả các việc này th́ cần phải có một sự thảo luận, phải nh́n thẳng vào sự thật, bởi v́ rằng là tất cả các cái chuyện mà không nh́n thẳng vào sự thật sẽ không lừa được sự thật. Lừa được con người thôi c̣n đến lúc nào đấy th́ cuộc sống quay lại mới trừng phạt và lúc bấy giờ sẽ rất là lớn. Cũng xin lưu ư là cái nợ công đă tăng lên rất nhanh chóng từ năm 2007 cho đến nay là tăng lên và hàng năm càng tăng lên và Việt Nam trở thành một cái nước tích cực vay nợ nhất trong khu vực này. Trong tất cả các nước chúng ta đều thấy Việt Nam rất là tích cực.

Một cái điểm nữa tôi cũng xin báo cáo là như chúng ta thường nói là chúng ta tăng trưởng cao. Tôi xin báo cáo là Việt Nam tăng trưởng kém Singapore nhiều. Singapore nó tăng trưởng 15,2%, 13, … 15,2% là bởi v́ là … Báo cáo với anh Trần Phương không phải chỉ có công nghiệp điện tử, công nghiệp sinh học mà nó mở du lịch, nó mở ṣng bạc và nó mở cả một cái công nghiệp dịch vụ khác nữa. Và bây giờ thử đăng kư vé máy bay đi Singapore xem, trời ơi, bảo ông … chậm quá phải đến tháng nữa mới đến lượt ông. Không có ông chịu khó đến Pháp vậy chứ nếu không có th́ không có đâu. Thế th́ tất cả những cái đó chứng tỏ rằng các nước chung quanh của chúng ta nó đột phá rất lớn. Chứ không phải là không đột phá mà nếu ḿnh không có sự đổi mới th́ tôi e rằng ḿnh c̣n lạc hậu hơn Campuchia. Chứ đừng nói ǵ… C̣n lạc hậu hơn ông Lào nào chứ không phải đơn giản.

Cho nên tôi nghĩ rằng là ḿnh cần phải nh́n thẳng vào sự thật và có ba cái vấn đề cần phải giải quyết và nói rất rơ trong cái t́nh h́nh hiện nay ở đây. Tức là vấn đề thể chế, vấn đề lợi ích nhóm, vấn đề chia chác và vấn đề vận hành và sử dụng quyền lực một cách hết sức là tùy tiện. Đấy là một cái điều cần phải nói rất là rơ ràng. Cần phải có cái sự giám sát từ trong Đảng, quan hệ lănh đạo của Đảng đối với Quốc hội đối với nhà nước phải làm rơ ràng, nếu không không có được cái sự tiến bộ này th́ thực chất chúng ta sẽ chẳng đi đến đâu cả. Thế th́ tôi xin phép dừng lại ở đây. Xin cám ơn!

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 


Hiệp Hội Dân Chủ Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục