|
|
DC&PT - Thời
Sự 2009
Nhà Báo Việt Nam
Ở Năm 2009
Nguyễn Quang Duy
Sáng 1/1/2009, giới truyền thông đồng loạt đưa tin tổng biên tập hai báo
Thanh Niên và Tuổi Trẻ vưà mất việc. Hai người này đã lên tiếng chỉ trích
việc bắt giữ hai phóng viên tường thuật vụ tham nhũng PMU18, nên không
còn được đảng tin dùng. Tổng biên tập của hai báo Doanh nhân Sài Gòn và
Pháp luật đồng thời nhận quyết định nghỉ hưu.
Việc thay đổi nhân sự chẳng qua chỉ là một phần của “cuộc đấu tranh
chống âm mưu, hoạt động diễn biến hoà bình trên lĩnh vực tư tưởng, văn
hoá” do đảng Cộng sản phát động. Nhà báo Thiện Ý Tống Văn Công, cho biết “Năm
2008, báo chí Việt Nam vốn ngoan ngoãn với chức năng công cụ, đã bị trừng
phạt nặng nề: 6 cơ quan báo chí bị cảnh cáo, 252 trường hợp bị khiển
trách, 15 nhà báo bị thu thẻ hành nghề, trong đó có 2 Tổng Biên tập, 4
phó Tổng Biên tập, 6 nhà báo bị khởi tố, 2 nhà báo vào tù”
Nghị quyết số 16-NQ/TW,
ngày 1/8/2007 do chính Nông Đức Mạnh ký liên quan đến công tác báo chí
cho biết: “Một số cơ quan báo chí thiếu nhạy bén
chính trị, chưa làm rõ chức năng tư tưởng, văn hóa, có biểu hiện xa rời
sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, xa rời
tôn chỉ, mục đích, thông tin không trung thực, thiếu chính xác”
.
Chỉ thị số 34-CT/TW do Ban Chấp hành trung ương
ban hành ngày 19/6/2009, nêu rõ trên lĩnh vực báo chí, xuất
bản tình hình như sau: “Các thế lực thù địch thâm nhập, lợi dụng một
số cơ quan báo chí, xuất bản và một số nhà báo bằng thủ đoạn nham hiểm,
như: chú trọng đào tạo, lôi kéo, “chuyển hoá tư tưởng” một số phóng viên.
Thông qua “hợp tác, giúp đỡ” về đào tạo và tiếp cận những nhà báo trẻ có
tư tưởng tự do, phóng khoáng, dễ giao lưu; từ đó lôi kéo họ làm báo theo
kiểu “tự do” của phương Tây. Thời gian qua, có một số
lãnh đạo và báo chí, phóng viên đã bộc lộ tư tưởng báo chí đối lập với
Đảng, quá nhấn mạnh vai trò “phản biện” và lạm dụng “quyền lực xã hội” để
đưa các bài viết công kích sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước”.
Để kiểm soát báo chí chặt chẽ hơn, một dự luật báo chí được đem ra thảo luận
tại Quốc hội. Điều 12 Dự Luật quy định báo chí không được: 1. Tuyên
truyền chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại
khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 2. Tuyên truyền, kích động chiến tranh
xâm lược, gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước, kích động
bạo lực, truyền bá tư tưởng phản động, ... 3. Tiết lộ bí mật Đảng, Nhà
nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại, bí mật đời tư của cá
nhân và bí mật khác mà pháp luật quy định. 4. Thông tin sai sự thật,
xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, vĩ
nhân, anh hùng dân tộc; vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức,
danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
Nghị Quyết, Chỉ Thị, Dự Luật chưa đủ báo đảng còn công khai kết án báo tư
tưởng có đối lập. Báo Quân đội Nhân dân, ngày 11/10/2009, cho đăng bài xã
luận nhan đề “Báo chí với sự nghiệp phò
chính, trừ tà”, đã nhấn mạnh: “Một số báo mặc
dù có số lượng phát hành tương đối lớn, nhưng lại không thực sự “vào
cuộc” trong đấu tranh. …Tự do báo chí không có nghĩa là
tự do đảo lộn “chính”, “tà”. Muốn “phò chính” thì phải “trừ tà”, muốn
“trừ tà” thì phải “phò chính”. Mọi sự lẫn lộn trong vấn đề “chính”, “tà”
đều không đúng với bản chất và vai trò của báo chí nước ta trong tình
hình mới, không thể chấp nhận được”. Bài xã luận cho thấy chính tà -
xấu tốt ngày nay không còn dựa trên cái thước đo do đảng Cộng sản đặt ra.
Giai phẩm Xuân Kỷ Sửu 2009 báo Du Lịch với nhiều bài viết nhấn mạnh, Ải
Nam Quan, Hoàng Sa, Trường Sa là phần không thể tách khỏi chủ quyền của Việt
Nam. Trong bài “Tản mạn cho đảo xa”, tác giả Trung Bảo viết: “...Dẫu rằng
vì nhiều lý do, những lần xuống đường đó không được báo chí trong nước
thông tin rộng rãi. Dẫu rằng những tấm lòng yêu nước trong sáng, sự hiên
ngang khí phách kia không được ca ngợi công khai... nhưng người ta sẽ
phải nhớ rằng tấm lòng nhiệt thành với đất nước của thanh niên, trí thức
sẽ không bao giờ thay đổi... Nếu có 'kẻ xấu' nào đó 'kích
động' người ta đi biểu tình vì yêu nước, ta nên tôn trọng những 'kẻ xấu'
này. Ngược lại, khi ‘người tốt' tìm cách ngăn cản sự
biểu lộ đầy phẫn uất một cách chính đáng của người dân vì chứng kiến đất
mẹ bị xâm phạm, thì hẳn những kẻ vẫn mạo xưng 'người tốt' này cần phải
được xem lại”
.
Vì đi ngược với đường lối của đảng Cộng sản, báo Du lịch đã bị trừng phạt
nặng nề. Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính Trị, đại diện Ban Tuyên giáo Trung
ương và Bộ Thông tin - Truyền thông đã chính thức phê phán và kết án: phó
Tổng Biên tập báo Du Lịch Ông Nguyễn Trung Dân, bị cách chức, thu thẻ nhà
báo và tờ báo bị đóng cửa 3 tháng. Báo đã đóng cửa từ 14/4/2009, đến nay
không hiểu vì sao vẫn chưa họat động lại. Không biết cuộc sống nhân viên
Báo Du Lịch trong năm qua đã chật vật thế nào, cũng chỉ vì có hành động
cổ vũ tinh thần yêu tổ quốc Việt Nam.
Hai ngày sau khi quyết định tạm đình bản tờ Du Lịch được công bố, ngày 16
tháng 4, tờ Tuổi Trẻ lại đột ngột ngừng đăng lọat bài về hiện tượng công
nhân Trung Quốc tràn ngập công trường bauxite Tân Rai và Khí Điện Đạm Cà
Mau, với lý do phóng viên “viết bài không kịp”. Một lý do không chính
đáng để dư luận cho rằng đảng đã xuống tay.
Trường hợp báo điện tử của đảng Cộng sản Việt Nam thì ngược lại. Báo này
đã đăng nguyên văn một bài của báo Hoàn Cầu, Phượng Hoàng, Trung Quốc, về
một cuộc tập trận của Hải quân Trung Quốc ở Biển Đông. Bài viết đề cao
quân đội Trung Quốc trong "sứ mệnh bảo vệ lợi ích quốc gia" và "hy
vọng các binh sĩ tập luyện để bảo vệ tốt
biên cương trên biển phía Nam Tổ quốc”. Tổng biên tập tờ
báo, ông Đào Duy Quát, đã bị thông tin độc lập kịch liệt phê phán là gián
tiếp tuyên truyền cho lập trường ngang ngược của Trung Quốc coi một vùng
biển của Việt Nam là của mình. Ông Quát ngụy biện lỗi từ người đánh máy
quên đánh hai chữ “ngang ngược”. Ban Tuyên giáo phải buộc lòng ra quyết
định “kỷ luật khiển trách” và phạt ông Quát 30 triệu đồng Việt Nam.
Cũng trên báo điện tử đảng Cộng Sản, ngày10/10/2009, mục 'Nhân tố mới' của
phần 'Thi đua yêu nước' có bài viết ca ngợi ông Lương Ngọc Anh, Giám đốc
Công ty Phát triển Công nghệ (CFTD) như một ‘doanh nhân thành đạt’. Trong
khi ấy báo The Age của Úc tố cáo công ty Securency trả cho ông Anh hàng
chục triệu đô la để đút lót cho các quan chức chính phủ Việt Nam. Công ty
Securency hiện đang bị cảnh sát liên bang Úc điều tra. Bài viết trên báo
đảng bị thông tin độc lập vạch trần và lên án cố tình lừa bịp dư luận xã
hội vì vụ tham nhũng liên quan đến cấp lãnh đạo đảng Cộng sản Việt Nam.
Bài viết được âm thầm lấy xuống không một lời giải thích.
Thông tấn xã Việt Nam cũng mắc phải lỗi lầm nghiêm trọng khi tường thuật
sự kiện 25 ngư dân Việt Nam được Trung Quốc trả tự do. Cơ quan này đưa
tin xác nhận đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa – đang bị Trung Quốc
chiếm đóng và dùng làm nơi giam giữ 25 ngư dân Việt Nam - là lãnh thổ
Trung Quốc. Sai lầm này được phát giác và thông tin rộng rãi trên các
diễn đàn tự do. Bản tin được âm thầm sửa lại cũng không một lời giải
thích.
Ngày 15/8/2009, hai phóng viên của Báo Tuổi Trẻ, Phan Sông Ngân và Võ
Hồng Quỳnh, đã bị rút thẻ nhà báo vì đưa tin sai “Nguyễn Ðức Chi dùng 700
ngàn Mỹ kim bôi trơn cho dự án Rusalka”. Tin tức do Bộ Công an cung cấp.
Tuy nhiên cho tới khi ra tòa, bên công tố chỉ có đủ bằng chứng để buộc
Nguyễn Đức Chi tội "làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức", và
bị tòa kết án 18 tháng tù. Phó Văn Phòng Tỉnh Ủy Khánh Hòa tiết lộ “...vụ
án xảy ra trong thời điểm chuẩn bị Ðại hội Ðảng bộ tỉnh lần thứ 15, nên
đã tạo dư luận xấu, gây sự hoang mang, hoài nghi…, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến sinh mệnh chính trị của không ít cán bộ, trong đó có cán bộ chủ chốt
của tỉnh”. Hai nhà báo nêu trên đã tự đập nồi cơm vì dựa theo những
tin tức từ Bộ Công an và thiếu thông tin về nội tình chính trị đảng.
Dần dần nhà báo Việt Nam sẽ bị tước quyền đưa tin về cán bộ đảng tham
nhũng có liên quan đến nước ngoài. Trong vụ các viên chức Viện Tư vấn
Thái Bình Dương (PCI) của Nhật Bản hối lộ quan chức Việt Nam, ông Hồ Xuân Sơn Thứ trưởng
ngoại giao của Việt Nam đã công khai phát biểu: “Việt Nam
đã đề nghị phía Nhật Bản trong khi vụ việc đang được điều tra, chưa có
kết luận cuối cùng thì các cơ quan truyền thông đại chúng của hai nước
đều không nên đưa tin”. Vụ công ty Securency và Lương Ngọc Anh báo
chí trong nước hầu như đứng ngoài cuộc không dám đưa tin. Trong khi đó, Tổng Thanh tra Chính phủ
Trần Văn Truyền cho rằng: "… có thể theo nước ngoài,
người ta nói căn cứ đó là đủ, đó là phạm tội nhưng theo quy định pháp
luật của Việt Nam như vậy chưa chắc đã phạm tội vì chưa đủ chứng cứ"
.
Cuối tháng 10, báo Điện Tử Tia Sáng Online bị xóa bỏ tên miền khi đăng
bài viết “Giáo dục, xin cho tôi nói thẳng” của Giáo sư Hòang Tụy. Trong
bài viết, giáo sư Hòang Tụy đề cập đến ba điều: (1) Giáo dục sa sút không
phải vì thiếu tiền mà vì quản lý kém; (2) cần cải cách có hệ thống chứ
không phải đổi mới vụn vặt và (3) Giáo dục không phải là phòng thí
nghiệm. Dường như báo chí Việt Nam mất cả quyền đưa tin về khủng hoảng
giáo dục.
Trên là một vài điển hình ít nhiều liên quan đến chính trị. Vừa rồi
17/11/2009 Bộ trưởng Thông tin và Truyền
thông Lê Doãn Hợp lần đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn trước
Quốc hội đã cho rằng: “Một số thông tin trên báo chí như: nước tương
có chất gây ung thư, bồn đựng nước gây ung thư, ăn bưởi gây ung thư vú,
rau xanh siêu tăng trưởng, trứng gà Trung Quốc, giá gạo tăng, giá xăng
dầu tăng, tình hình lạm phát trong nước…cũng được chỉ ra, làm tác động
tới tâm lý xã hội, làm ảnh hưởng tới sản xuất của nông dân và việc kinh
doanh của các doanh nghiệp”. Không thấy có đại biểu nhân dân nào đặt
ngược vấn đề. Như thế việc đưa những tin “xấu” bên trên cũng có thể bị
xem là tiếp tay cho diễn biến hoà bình nhằm lật đổ quyền lãnh đạo của
đảng cộng sản Việt Nam.
Bộ Trưởng Lê Doãn Hợp, người đã rất
nổi tiếng khi ví báo chí chỉ nên bám sát “lề phải”. Theo ông: “… Quy
chế quản lý báo chí chính là để chúng ta tự do hơn, lâu nay chúng ta quản
lý theo mệnh lệnh. Chúng ta hoàn toàn có tự do nếu đi đúng lề
đường bên phải, và chúng tôi cố gắng làm cho các đồng
chí lề đường đó...”. Nếu nghe theo ông các báo đều thành báo Nhân
Dân. Báo Nhân là tiếng nói chính thức cuả đảng Cộng sản Việt Nam. Báo
Nhân Dân là báo nhân dân không đọc.
Có lề phải ắt có lề trái. Nhiều trí thức, văn nghệ sĩ, nhà báo, thanh
niên, sinh viên đã hình thành một hệ thống thông tin độc lập. Họ tự lập
các trang thông tin điện tử cá nhân trên internet (blog) để chia sẻ thông
tin và suy tư với nhau. Tạm xem những người này như các nhà báo tự do. Hệ
thống thông tin này nhanh chóng, trung thực, khách quan, toàn diện và tự
do, nên càng ngày càng nhiều người tích cực tham dự, càng ngày càng ảnh
hưởng sâu rộng trong quần chúng Việt Nam. Hệ thống này vưà cạnh tranh vưà
bổ sung cho các báo chấp nhận diễn biến hoà bình. Nhưng lại rất khắc khe
với báo đảng, như trường hợp vạch trần sự thật báo đảng Cộng sản và Thông
tấn xã Viêt Nam nêu bên trên.
Luật sư Lê Trần Luật chỉ thấy một lực
lượng truyền thông dân chủ, bao gồm các nhà báo tự do, các điện báo
độc lập trong và ngoài nước, các hãng thông tin quốc tế và các “nhà báo
có thẻ” nhưng trung thực và khách quan. Lực lượng này lấy sự công khai và
trung thực làm công cụ đấu tranh cho tự do và dân chủ. Để chống lại chế
độ độc tài lấy sự dối trá và bưng bít làm phương tiện tồn tại. Cuộc chiến
truyền thông sẽ ngày càng quyết liệt hơn, gay gắt hơn, và chỉ khép lại,
khi báo chí và truyền thông của nhà nước thay đổi để không còn là công cụ
một chiều của đảng Cộng sản Việt Nam.
Cuộc đấu tranh này thách thức quyền lực của đảng Cộng sản nên cũng gặp
phải những trấn áp từ phía cầm quyền. Năm nay có nhà báo Phạm Đoan Trang
bi tạm giam. Blogger Người Buôn Gió - Bùi Thanh Hiếu, blogger Mẹ Nấm -
Nguyễn Ngọc Như Quỳnh cũng bị bắt giam. Nhà báo Huy Đức – blogger Osin,
phải chấm dứt hợp đồng với báo Sài Gòn Tiếp Thị vì bài trên blog của ông
"không cùng quan điểm" với tờ báo.
Đạo diễn Trần Uy, Phó trưởng Ban Thời sự Đài truyền hình Việt Nam, bị
điều tra vì nghi ngờ đã dàn dựng vụ 4 nhà dân chủ "thú tội" tạo
cơ hội họ sử dụng truyền hình tuyên truyền về dân chủ, đa nguyên đa đảng,
về đảng Dân chủ Việt Nam đến hàng chục triệu người Việt Nam trong, ngoài
nước và dư luận quốc tế, gây bất lợi cho chính sách đối ngoại của Việt
Nam. Trong 4 nhà dân chủ có luật sư Lê công Định có nhiều bài viết trên
các báo trong và ngoài nước. Ba ông Trần kim Anh, Trần Hùynh Duy Thức và
Nguyễn tiến Trung cũng có nhiều bài viết trên các diễn đàn tự do.
Một danh sách trên 30 các nhà báo, nhà văn, nhà thơ hiện đang bị đảng
Cộng sản cầm tù vì đã viết bài cổ vũ cho dân chủ tự do. Để ngăn chăn sự
phát triển của truyền thông tự do đảng Cộng sản còn sử dụng các biện pháp
như tịch thu máy điện toán, đe dọa các bogger và gia đình, xây dựng tường
lửa, … thậm chí xâm nhập phá họai các mạng tự do. Bởi thế mặc dù có trên
709 cơ quan báo chí, 67 đài phát thanh, truyền hình, 25 báo điện tử, 160
trang báo điện tử … thế mà nhiều năm nay Việt Nam vẫn bị các tổ chức quốc
tế, như tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới, Ủy ban Bảo vệ các Nhà báo,
Hội Văn Bút, Quan sát Nhân quyền, Ân xá Quốc tế đã …, xếp cuối bảng về tự
do báo chí.
Hạ viện Hoa Kỳ đã qua thông qua Nghị quyết 672 phản đối việc Việt Nam bỏ
tù các blogger và nhiều nhà hoạt động dân chủ bày tỏ quan điểm ôn hòa
trên internet, cũng như dựng tường lửa chặn các trang thúc đẩy dân chủ và
nhân quyền. Nghị quyết 672 kêu gọi Việt Nam trả tự do cho các blogger và
tôn trọng tự do internet.
Nghị quyết Quốc hội Âu châu ngày 26/11/2009 về tình trạng nhân quyền của
Lào và Việt Nam cũng “Cấp thiết đề nghị Chính quyền nên dừng lại tất cả những
hình thức đàn áp những người đã thực thi quyền tự do ngôn luận, tự do tín
tưởng hay tín ngưỡng vào tôn giáo họ và tự do hội họp, theo đúng tiêu
chuẩn nhân quyền quốc tế và Hiến Pháp Việt Nam; …”
Để sửa soạn cho Đại Hôi lần thứ 11 đảng Cộng sản đang thẳng tay trấn áp
cả truyền thông đảng lẫn truyền thông tự do. Hai năm 2008 và 2009 là
những năm đại hạn của nền báo chí Việt Nam. Việc trấn áp tạo ra một nhu
cầu tìm hiểu hành vi của đảng Cộng sản Việt Nam với nhiều bài viết, tham khảo
được phổ biến trên các diễn đàn tự do.
Về chế độ kiểm duyệt tại Việt Nam, vừa rồi nhà phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc cho đăng lại một
chương trong tác phẩm Văn học Việt Nam dưới chế độ cộng sản 1945-1990.
Ông Quốc lập luận rằng: “Theo dõi tất cả những vụ án văn nghệ dưới
chế độ cộng sản, người ta luôn luôn bắt gặp một thủ phạm
duy nhất: Đảng. Luôn luôn là Đảng. Không phải Ban Tuyên
huấn thì là Ban Văn hoá Văn nghệ Trung ương của Đảng. Không có ai khác.
Người tự nhận nắm vai trò lãnh đạo văn nghệ cũng đồng thời là người thực
hiện việc kiểm duyệt văn nghệ”.
Ông Quốc đã lưu ý độc giả bài viết dừng lại ở thời điểm 1990. Ở cuối năm 2009,
thủ phạm vẫn còn đó, những vụ án thì không còn ở phạm vi cá nhân. Theo
Nghị Quyết 16-NQ/TW, Chỉ thị số 34-CT/TW và thực tế xảy ra, những vụ án
ngày nay ở tầm mức lãnh đạo báo chí và báo chí. Vượt đến tầm mức thông
tin tự do và quan hệ quốc tế và vượt ngoài tầm kiểm soát của đảng Cộng
Sản Việt Nam.
Cuối bài ông Quốc chỉ rõ “Còn một cấp kiểm duyệt khác nữa, kín đáo hơn
nhưng cũng không kém phần khắc nghiệt. Đó là cái ý thức lúc nào cũng nơm
nớp, thấp thỏm, lo âu của người viết”. Ý thức này càng ngày càng ít đi ở
người viết.
Ngược lại đảng Cộng sản đã phải dùng đến Nghị Quyết 16-NQ/TW, đến Chỉ thị
số 34-CT/TW, đến hành động trấn áp báo chí … chỉ thấy nỗi nơm nớp, thấp
thỏm, lo âu nay được trả lại cho đảng. Đảng Cộng sản đang trong tình trạng khủng hoảng
tư tưởng và trong nỗi lo sợ mất quyền.
Nguyễn Quang Duy
Melbourne, Úc Đại Lợi
16/12/2009
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát
triển điện tử:
www.dcpt.org
hay www.dcvapt.net
|
Trở về Mục Lục