|
Giải Nobel Hòa bình cho
Lưu Hiểu Ba :
Một vố đau cho chính
quyền Trung quốc
Những người biểu tình giơ cao
biểu ngữ trước Bộ Ngoại giao Trung Quốc ở Hồng Kông ngày 8/10/2010 đòi trả
tự do cho nhà ly khai Lưu Hiểu Ba, vừa đoạt giải Nobel Hòa bình hôm
nay.
Reuters
Trọng
Nghĩa
Sáng nay
08/10/2010, vài giờ trước lúc danh tánh người nhận giải Nobel Hòa bình
2010 được công bố, chủ tịch Ủy ban Nobel của Na Uy đã xác nhận là quyết
định của Ủy ban chắc chắn sẽ gây ra tranh cãi. Quả đúng là như vậy. Khi
tên tuổi nhà ly khai Trung Quốc Lưu Hiểu Ba là người được giải Nobel
Hòa bình được công bố vào đúng 9 giờ GMT, sự kiện đã lập tức gây chấn động
trong dư luận do tính chất bạo dạn của nó.
Quốc
gia bị chấn động nhiều nhất có lẽ là Trung Quốc, vì trong những tháng
qua, chính quyền Bắc Kinh đã không ngừng gây sức ép trên Oslo để ngăn cản
việc trao giải Nobel Hòa bình cho ông Lưu Hiểu Ba. Chỉ ít lâu sau khi
danh tánh giải Nobel Hòa bình 2010 được loan báo, bộ Ngoại giao Trung
Quốc có phản ứng rất gay gắt đối với Ủy ban Nobel Hòa bình và đối với
chính quyền Na Uy.
Theo phát
ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triêu Húc, thì Ủy ban Nobel Hòa
bình đã vi phạm và thóa mạ tinh thần của giải thưởng này, vốn phát huy
quan hệ hài hòa giữa các dân tộc cũng tình hữu nghị quốc tế. Đối với với
phía Trung Quốc, Lưu Hiểu Ba là một tội phạm đã bị kết án tù vì đã vi
phạm luật lệ quốc gia. Các hành động này của ông Lưu Hiểu Ba , theo Bắc
Kinh, hoàn toàn đi ngược lại mục tiêu của giải Nobel Hòa bình.
Ngoài ra,
phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc còn lên tiếng đe dọa chính quyền
Na Uy khi cho rằng việc trao giải cho ông Lưu Hiểu Ba sẽ gây tổn hại
cho quan hệ song phương Trung Quốc – Na Uy. Tuyên bố dọa nạt chính quyền
Oslo này đã lập lại luận điệu mà nhiều quan chức ngoại giao Trung Quốc
từng đưa ra trong thời gian qua để gây áp lực.
Như tin
chúng tôi đã loan, gần đây, thư ký Ủy ban Nobel Hòa bình ông Geir
Lundestad đã tiết lộ là ngay từ tháng sáu vừa qua, nhân một chuyến công
du Na Uy, một quan chức ngoại giao Trung Quốc cao cấp đã gặp đại diện Ủy
ban Nobel và tuyên bố rằng việc trao giải thưởng cho một nhà ly khai là
« một hành động không hữu nghị, có thể gây ra những hậu quả tiêu cực
cho quan hệ giữa Na Uy và Trung Quốc ».
Theo hãng
AFP, khi đe dọa như trên, Trung Quốc đã nhắm vào việc chính phủ Oslo
đang mong muốn ký kết được với Bắc Kinh càng sớm càng tốt một thỏa thuận
tự do mậu dịch song phương. Thế nhưng, Bắc Kinh đã quên đi một điều là
trên nguyên tắc, Ủy ban Nobel là một định chế độc lập, không chịu áp lực
của chính quyền khi ra các quyết định.
Chủ trương của
Trung Quốc dùng sức ép chinh trị và kinh tế để ngăn không cho một công
dân của mình đươc giải Nobel Hòa bình như vậy đã hoàn toàn thất bại trước
quyết định độc lập của Ủy ban Nobel vào hôm nay. Và đây quả là một vố
đau cho chính quyền Bắc Kinh, vốn không muốn thế giới chú mục vào vấn đề
thiếu vắng dân chủ và nhân quyền mà nhà ly khai Lưu Hiểu Ba đã luôn
luôn tố cáo.
Ngay sau khi
có thông tin về việc ông Lưu Hiểu Ba được trao giải thưởng cao quý này,
hai tổ chức bảo vệ nhân quyền hàng đầu thế giới là Ân xá Quốc tế, trụ sở
ở Luân Đôn, và Human Rights Watch, trụ sở ở New York đã lập tức lên tiếng
hoan nghênh sự kiện này, đồng thời lên tiếng kêu gọi Bắc Kinh trả tự do
cho nhà ly khai, cũng như tất cả các tù nhân vì chính kiến khác.
Đói với hai
tổ chức này, giải Nobel Hòa bình về tay ông Lưu Hiểu Ba là một hậu thuẫn
quý giá cho tất cả các nhà ly khai Trung Quốc. Tuy nhiên, không chỉ có
các tổ chức bảo vệ nhân quyền là có phản ứng như trên. Nhiều chính phủ
và chính khách tên tuổi trên thế giới cũng lên tiếng hoan nghênh quyết
định của Ủy ban Nobel Hòa bình năm nay.
Ngoại trưởng
Pháp Bernard Kouchner còn kêu gọi Trung Quốc trả tự do cho ông Lưu Hiểu
Ba , một yêu cầu cũng được phát ngôn viên chính phủ Đức Steffen Seibert
đưa ra. Riêng thủ tướng Na Uy, nước bị Trung Quốc đe dọa nhiều nhất
trong vụ này cũng lên tiếng chúc mừng nhà ly khai Lưu Hiểu Ba, vài phút
sau khi ông được tuyên bố nhận giải.
Giới phân
tích ghi nhận : Đây không phải là lần đầu tiên mà Bắc Kinh bị Ủy ban
Nobel Hòa bình giáng cho một vố đau. Lần trước đây là vào năm 1989, khi
giải Nobel Hòa bình được trao cho lãnh tụ tinh thần người Tây Tạng là Đức
Đạt Lai Lạt Ma, bất chấp các thủ đoạn ngăn chặn của Trung Quốc.
Thế nhưng lần
này, thất bại của Trung Quốc còn đau đớn hơn. Theo chuyên gia Pháp Jean
Philippe Béja, giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học
Pháp CNRS/CERI, thì vào năm 1989, Bắc Kinh còn bị cô lập sau vụ thảm
sát Thiên An Môn vào tháng 6, đo đó không có nhiều uy thế trên trường
quốc tế. Thẽ nhưng hiện nay, tình hình đã hoàn toàn khác. Từ sau cuộc
khủng hoảng kinh tế tài chính, hầu hết các quốc gia phương Tây đều tìm
cách chiều chuộng Trung Quốc.
Trả lời phỏng
vấn của AFP, chuyên gia Pháp cho rằng cho dù Trung Quốc ngày ngày càng
hùng mạnh, thế nhưng, nếu họ muốn đóng một vai trò quan trọng trên trường
quốc tế thì họ phải « tuân thủ các giá trị phổ quát và tôn trọng
quyền tự do ngôn luận ».
Trích: RFI 8.10
______________________
Nguyên Tác: China's Charter 08,
New
York Review of Books, January
15, 2009
Lời giời thiệu của Perry Link (người
dịch từ Hoa ngữ sang Anh ngữ):
Văn kiện dưới
đây, gọi là Hiến
chương 08 do hơn 300 công dân có tiếng tăm ở Trung Quốc ký, được ấp
ủ và viết ra với lòng khâm phục thực sự đối với những người sáng lập ra
bản Hiến chương 77 ở Tiệp Khắc, là nơi mà vào năm 1977, hơn hai
trăm nhà trí thức Tiệp Khắc đã lập ra một tập hợp công khai, không
chính thức gồm nhiều người có cùng một ý chí, đoàn kết lại với nhau để
tranh đấu cho nhân quyền và dân quyền ở đất nước họ và trên khắp thế
giới.
Hiến chương 08 không những chỉ kêu gọi cải tổ lại hệ thống chính trị
hiện thời ở Trung Quốc, mà còn kêu gọi chấm dứt một số nét đặc trưng
của chế độ, trong đó có quyền cai trị độc đảng, và thay thế bằng một hệ
thống đặt căn bản trên dân chủ nhân quyền.
Những công dân ký tên vào bản Hiến chương 08 bao gồm những người
trong chính quyền lẫn người dân, không chỉ có các nhà bất đồng chính
kiến nổi tiếng và giới trí thức khoa bảng, mà có cả các cán bộ trung
cấp và thành phần lãnh đạo ở nông thôn. Họ chọn ngày 10 tháng 12, dịp
kỷ niệm lần thứ 60 ngày công bố bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, là
ngày để họ bày tỏ các ý kiến chính trị và phác thảo ra viễn kiến của họ
về một nước Trung Hoa dân chủ và hợp hiến. Họ dự kiến rằng Hiến chương
08 sẽ được dùng như một bản thiết kế cho những thay đổi chính trị cơ
bản ở Trung Quốc trong nhiều năm sắp đến. Những người ký vào bản Hiến
chương sẽ tổ chức một nhóm không chính thức để mở về số lượng thành
viên nhưng đoàn kết bằng quyết tâm thúc đẩy dân chủ hóa, bảo vệ nhân
quyền tại Trung Quốc và bên ngoài biên giới quốc gia này.
Hiến chương
08
零八宪章
(Linh Bát Hiến Chương)
I. LỜI NÓI
ĐẦU
Một trăm năm đã trôi qua kể từ khi bản hiến pháp đầu tiên của Trung
Quốc được viết ra. Năm 2008 cũng đánh dấu dịp kỷ niệm lần thứ 60 ngày
công bố bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền, kỷ niệm lần thứ 13 ngày Bức
tường Dân chủ ở Bắc Kinh bị biến mất, và kỷ niệm lần thứ 10 ngày Trung Quốc
ký kết bản Công Ước Quốc Tế về Các Quyền Dân Sự và Chính Trị. Chúng ta
đang tiến đến dịp kỷ niệm lần thứ 20 cuộc Thảm sát Thiên An Môn các học
sinh xuống đường biểu tình ủng hộ cho dân chủ. Người dân Trung Quốc, là
những người đã cam chịu các thảm hoạ về nhân quyền và vô số gian nan
trong suốt những năm tháng này, bây giờ gồm cả nhiều người đang nhìn
thấy rõ rằng tự do, bình đẳng, và nhân quyền là những giá trị phổ quát
của nhân loại; và nền dân chủ với một chính phủ hợp hiến là khuôn khổ
cơ bản để bảo vệ những giá trị này.
Bằng cách tách rời khỏi những gía trị này, việc tiến hành công cuộc
“hiện đại hoá” của chính phủ Trung Quốc đã chứng tỏ là một thảm bại. Chính
phủ Trung Quốc đã tước đoạt khỏi người dân quyền làm người của họ, phá
huỷ nhân cách, và làm hư hỏng mối quan hệ bình thường giữa con người
với nhau. Cho nên chúng ta phải lên tiếng hỏi: Ðất nước Trung Quốc đang
đi về đâu trong thế kỷ thứ 21? Có phải Trung Quốc sẽ tiếp tục công cuộc
“hiện đại hoá” dưới chế độ độc tài, hay sẽ đón nhận những giá trị nhân
bản phổ quát, tham gia vào cùng với dòng chính của các quốc gia văn
minh, và xây dựng một chế độ dân chủ? Không thể nào tránh khỏi những
câu hỏi này.
Những tác động mạnh mẽ của Tây phương đối với Trung Quốc trong thế kỷ
thứ 19 đã phơi bày trần trụi một hệ thống độc đoán suy tàn và đánh dấu
sự khởi đầu của điều thường được gọi là “những thay đổi vĩ đại nhất
trong hàng ngàn năm” cho Trung Quốc. Một “phong trào tự lực cánh sinh”
đã theo sau, nhưng đơn giản chỉ nhắm hiện đại hóa vũ trang và chạy theo
những mục tiêu vật chất theo lối Tây phương. Trận hải chiến thất bại
nhục nhã vào tay Nhật Bản năm 1895 chỉ xác minh thêm bản chất lỗi thời
của hệ thống nhà nước Trung Quốc. Dự tính đầu tiên nhằm thay đổi sang
một nền chính trị hiện đại đã đến với những cải cách ở mùa hè bất hạnh
năm 1898, nhưng những cải cách này đã bị nghiến nát một cách tàn bạo bởi
những kẻ bảo thủ cực đoan của toà án phong kiến Trung Hoa. Với cuộc cách
mạng năm 1911, khai mào một nước cộng hoà đầu tiên ở Á Châu, hệ thống phong
kiến độc đoán kéo dài hàng thế kỷ cuối cùng coi như bị chôn vùi. Nhưng
xung đột xã hội bên trong đất nước chúng ta và những áp lực từ bên ngoài
đã ngăn cản sự ra đời của nó; Trung Quốc rơi vào một tình trạng chấp vá
với những lãnh địa của các sứ quân và nước cộng hoà tân lập trở thành một
giấc phù du.
Sự thất bại của cả “tự lực cánh sinh” lẫn cải tiến chính trị đã làm cho
cha ông chúng ta phải suy ngẫm một cách sâu xa không biết có phải một
“căn bệnh văn hoá” đã làm đau đớn tổ quốc mình hay không. Trạng thái
này làm phát sinh ra, trong Phong trào Mồng 4 tháng 5 cuối thập niên
(những năm) 1910, cuộc tranh đấu cho “khoa học và dân chủ”. Nhưng nỗ lực
đó cũng bị đắm chìm vì loạn sứ quân dai dẳng và cuộc xâm lăng của Nhật Bản
[bắt đầu ở Mãn Châu vào năm 1931] đã đưa đến cuộc khủng hoảng toàn quốc.
Chiến thắng chống Nhật Bản vào năm 1945 giúp cho Trung Quốc có thêm một
cơ hội để tiến đến một nhà nước hiện đại, nhưng việc Cộng sản đánh bại
Quốc gia trong cuộc nội chiến đã xô đẩy cả nước vào vực thẳm của chủ
nghĩa độc tài. Nước “Trung Quốc mới” xuất hiện vào năm 1949 tuyên bố rằng
“nhân dân làm chủ” nhưng thực ra đã xếp đặt ra một hệ thống trong đó “Ðảng
nắm tất cả mọi quyền lực”. Ðảng Cộng sản Trung Quốc chiếm đoạt quyền kiểm
soát tất cả các tổ chức nhà nước và các tiềm lực chính trị, kinh tế, xã
hội. Với các tiềm lực này, cỗ máy đã để lại trên
đường đi của nó vô vàn thảm hoạ nhân quyền, mà trong đó, cùng với nhiều
thứ khác như chiến dịch Chống Cánh Hữu (1957), chiến dịch Ðại Nhẩy Vọt (1958–1960),
cuộc Cách mạng Văn hoá (1966-1969), cuộc Thảm sát Thiên An Môn ngày 4
Tháng 6 (1989), sự trù dập hiện nay đối với tất cả các tôn giáo không
có phép hoạt động của nhà nước, và đàn áp phong trào Duy Quyền Vận Động
(维权运动) [một phong trào nhắm vào mục
đích bảo vệ những quyền lợi của công dân đã được chính thức công bố
trong Hiến pháp Trung Quốc, và tranh đấu cho nhân quyền đã được thừa
nhận bởi các công ước quốc tế mà chính phủ Trung Quốc đã ký kết]. Suốt
những năm tháng này, người dân Trung Quốc đã phải trả một cái giá vô
cùng to lớn. Hàng chục triệu người bị thiệt mạng, và hàng thế hệ phải
chứng kiến tự do, hạnh phúc và nhân phẩm con người bị chà đạp tàn bạo.
Trong hai thập niên cuối của thế kỷ thứ 20, chính sách “cải cách và mở
cửa” của chính phủ đã giúp cho người dân Trung Quốc bớt đi nỗi khổ sở
vì nghèo đói và tình trạng chuyên chế độc đoán lan tràn khắp nơi trong
thời kỳ Mao Trạch Ðông. Nó cũng đồng thời đem lại sự gia tăng rất đáng
kể về vật chất và tiêu chuẩn đời sống cho rất nhiều người Trung Quốc,
cũng như một phần nào đó khôi phục lại tự do và quyền lợi về kinh tế. Xã
hội dân sự bắt đầu tiến triển, và nhiều tiếng nói rất phổ biến kêu gọi
thêm cho quyền lợi và tự do chính trị gia tăng nhanh chóng. Trong khi
giới quyền cao chức trọng chuyển về hướng tư hữu và kinh tế thị trường,
họ đã bắt đầu chuyển từ hoàn toàn bác bỏ “các quyền con người” sang
nhìn nhận một phần nào các quyền này.
Vào năm 1998 chính phủ Trung Quốc đã ký kết hai văn kiện nhân quyền
quốc tế quan trọng; vào năm 2004 họ đã sửa đổi hiến pháp để thêm vào
câu “tôn trọng và bảo vệ nhân quyền”; và trong năm nay, 2008, họ đã hứa
hẹn sẽ đề xướng một “kế hoạch hành động cho nhân quyền trên toàn quốc”.
Nhưng rất tiếc, hầu hết các tiến bộ chính trị này không vượt ra khỏi tờ
giấy mà nó được viết lên. Ðiều thực tế về chính trị, rất đơn giản cho
mọi người cùng thấy, là Trung Quốc có rất nhiều luật, nhưng lại không
được cai trị bằng luật pháp; họ có một hiến pháp, nhưng không có một
chính phủ hợp hiến. Thành phần quyền cao chức trọng tiếp tục bám víu
vào quyền lực độc đoán và chống lại bất cứ hành động nào nhắm vào việc
thay đổi chính trị.
Những kết quả rất lố bịch là quốc nạn tham nhũng lan tràn, một nền pháp
trị bị xói mòn, nhân quyền yếu kém, đạo đức suy đồi, tư bản bè phái, sự
bất bình đẳng giữa kẻ giàu người nghèo ngày càng gia tăng, sự cướp phá
các môi trường thiên nhiên cũng như các môi trường của con người và
lịch sử, một danh sách dài về những bất đồng trong xã hội đang trầm
trọng, nhất là trong thời gian gần đây, mối oán thù giữa cán bộ nhà
nước và người dân càng thêm sâu sắc.
Những bất đồng và khủng hoảng này hơn lúc nào hết đang tăng thêm mức độ
căng thẳng, và giới cầm quyền vẫn yên trí tiếp tục đè nát và tước mất
của người dân quyền được tự do, được sở hữu tài sản và được mưu cầu
hạnh phúc. Chúng ta chứng kiến thành phần không có quyền thế trong xã hội
– những kẻ yếu đuối, là những người đã bị đàn áp và theo dõi, những người
đã phải chịu đựng các hành động tàn ác và thậm chí cả tra tấn, và những
người không có một lối thoát thích đáng nào để phản kháng, không toà án
nào nghe lời kêu nài của họ – đang trở nên hung hãn hơn và có khả năng phát
động ra một cuộc xung đột dữ dội với một thảm hoạ khôn lường. Sự tàn tạ
của hệ thống hiện thời đã tiến đến lúc không thể không thay đổi.
II. NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA CHÚNG TÔI
Ðây là thời khắc lịch sử cho Trung Quốc, và tương lai của chúng ta đang
treo lơ lửng. Trong khi nhìn lại tiến trình hiện đại hoá chính trị qua
hàng trăm năm qua hoặc hơn, chúng tôi khẳng định và tán thành những giá
trị phổ quát căn bản như sau:
Tự do. Tự do là cốt lõi của giá trị nhân bản phổ quát. Tự
do ngôn luận, tự do báo chí, tự do hội họp, tự do lập hội, tự do sống
nơi mình muốn sống, và tự do bãi công, biểu tình, phản đối cùng với
nhiều thứ tự do khác, là những hình thức mà quyền tự do cần có. Không
có tự do, Trung Quốc sẽ luôn luôn đứng cách xa những lý tưởng văn minh.
Nhân quyền. Nhân quyền không phải do nhà nước ban cho. Mọi
người đều sinh ra với quyền thừa hưởng về phẩm cách và tự do. Chính phủ
chỉ tồn tại để bảo vệ quyền làm người cho công dân của họ. Việc thi
hành quyền lực nhà nước phải do nhân dân định đoạt. Những thảm hoạ
chính trị liên tục trong lịch sử gần đây của Trung Quốc là hậu quả trực
tiếp của việc chế độ cầm quyền bất chấp không đếm xỉa gì đến nhân quyền.
Bình đẳng. Sự chính trực, phẩm cách, và tự do cuả tất cả
mọi người – bất kể địa vị xã hội, nghề nghiệp, phái tính, điều kiện
kinh tế, sắc tộc, màu da, tôn giáo, hay lập trường chính trị – đều giống
nhau. Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật và bình đẳng về quyền xã hội,
kinh tế, văn hoá, dân sự, chính trị phải được tôn trọng.
Cộng hoà. Nền cộng hoà, chủ trương cân đối quyền lực giữa
các ban ngành khác nhau của chính phủ và việc tranh đua vì lợi ích phải
được đáp ứng, giống như lý tưởng chính trị truyền thống của Trung Hoa “Thiên
hạ bình đẳng”. Nền cộng hoà cho phép các nhóm lợi ích, các tổ chức xã
hội khác nhau, và những người từ các nền văn hoá tín ngưỡng khác biệt, được
thực hiện quyền dân chủ tự trị và bàn thảo nhằm mục đích tiến đến một giải
pháp ôn hoà cho những vấn đề chung trên căn bản tự do, đồng đều, tranh
đua ngay thẳng trong việc tham gia vào chính phủ.
Dân chủ. Nguyên tắc cơ bản nhất của dân chủ là người dân
làm chủ, và người dân chọn lựa chính phủ cho mình. Dân chủ có những đặc
điểm sau: (1) Quyền lực chính trị bắt đầu từ người dân và tính chính
đáng của một chế độ bắt nguồn từ người dân. (2) Quyền lực chính trị
được thực hiện qua những lựa chọn của người dân. (3) Những người nắm
giữ các chức vụ quan trọng chính thức trong chính phủ ở tất cả các cấp
được xác định qua các cuộc tranh đua bầu cử theo định kỳ. (4) Trong khi
tôn trọng ý muốn của đa số, thì phẩm cách, tự do và quyền làm người cơ
bản của thiểu số phải được bảo vệ. Một cách ngắn gọn, thì dân chủ là
phương tiện hiện đại để đạt đến một chính phủ thật sự là “của dân, do
dân và vì dân”.
Hiến trị. Hiến trị là sự cai trị bằng một hệ thống pháp
luật và những quy tắc của pháp luật để thi hành những nguyên tắc được
ghi rõ ràng trong hiến pháp. Hiến trị có nghĩa là bảo vệ tự do và quyền
lợi của công dân, giới hạn và định rõ phạm vi quyền lực chính đáng của
chính phủ, và cung cấp cho chính quyền các cơ quan cần thiết để phục vụ
cho những mục đích này.
III. NHỮNG ĐIỀU CHÚNG TÔI CỔ VŨ
Chủ nghĩa độc tài nói chung đang suy tàn trên toàn thế giới; ở Trung
Quốc cũng thế, thời kỳ của các hoàng đế và chúa tể đang biến mất. Thời
cơ đang đến khắp nơi cho các công dân làm chủ lấy đất nước mình. Ðối
với Trung Quốc, con đường để đưa chúng ta ra khỏi tình trạng khó khăn
hiện thời là tự gạt bỏ khái niệm độc đoán của việc lệ thuộc vào một
“chúa tể” hoặc một “minh quân”, và thay vào đó quay sang một hệ thống
tự do, dân chủ, và pháp trị, đồng thời tiến đến việc khuyến khích cổ vũ
cho ý thức của các công dân mới, những người xem quyền con người là cơ
bản và việc tham dự vào chính sự là một nhiệm vụ. Theo đó, và trong
tinh thần của nghĩa vụ này như những công dân có trách nhiệm và tinh
thần xây dựng, chúng tôi xin đưa ra những đề nghị sau về việc cai quản
đất nước, về quyền công dân, và phát triển xã hội.
1. Một Hiến Pháp Mới. Chúng ta nên đúc kết lại bản hiến
pháp hiện thời, huỷ bỏ những điều khoản trái ngược với nguyên tắc quyền
làm chủ phải thuộc về người dân và biến bản hiến pháp thành một văn kiện
bảo đảm thật sự cho nhân quyền, cho phép thực hiện quyền lực công cộng,
và làm nền tảng cho việc dân chủ hoá Trung Quốc. Hiến pháp phải là luật
cao nhất trong nước, không thể để bất cứ cá nhân, phe nhóm hoặc đảng phái
chính trị nào vi phạm.
2. Phân Chia Quyền Lực. Chúng ta nên xây dựng một nhà
nước hiện đại, trong đó việc phân chia các quyền lập pháp, tư pháp, và
hành pháp được bảo đảm. Chúng ta cần có một Ðạo luật Hành chánh để định
rõ ra phạm vi trách nhiệm của chính phủ và ngăn ngừa việc lạm dụng
quyền lực hành chánh. Chính phủ phải có trách nhiệm đối với người đóng
thuế. Việc phân chia quyền lực giữa các chính quyền địa phương và trung
ương phải tôn trọng triệt để nguyên tắc quyền lực trung ương là những
quyền được hiến pháp đặc biệt trao cho, và tất cả các quyền lực khác
thuộc về các chính quyền địa phương.
3. Dân Chủ Lập Pháp. Thành viên của các cơ quan lập pháp
ở tất cả các tầng lớp phải được lựa chọn bằng bầu cử trực tiếp, và dân
chủ lập pháp phải tuân theo các nguyên tắc công bình và vô tư.
4. Toà Án Ðộc Lập. Tinh thần pháp trị phải đặt trên mọi
quyền lợi của bất cứ một đảng phái chính trị nào, và các thẩm phán phải
độc lập. Chúng ta cần thiết lập một toà án hiến pháp tối cao và lập ra
những thủ tục để duyệt xét lại hiến pháp. Càng sớm càng tốt, chúng ta
nên huỷ bỏ tất cả các Uỷ ban Chính trị và Pháp vụ hiện đang cho phép
các đảng viên Ðảng cộng sản ở mọi cấp
được quyết định các vụ án nhạy cảm về chính trị từ trước phiên xử hay
ngoài tòa án. Chúng ta nên nghiêm cấm chặt chẽ việc dùng các công sở
vào mục đích tư nhân.
5. Kiểm Soát Công Khai Công Chức Nhà Nước. Quân đội phải
chịu trách nhiệm trước chính phủ, chứ không phải trước một đảng phái
chính trị nào, và phải có tính chuyên nghiệp hơn nữa. Các sĩ quan binh
sĩ phải tuyên thệ trung thành với hiến pháp và duy trì một thái độ vô
tư không đảng phái. Nghiêm cấm các tổ chức đảng phái chính trị không
được dính dáng đến quân sự. Tất cả các quan chức nhà nước kể cả công an
phải phục vụ trong tư cách vô tư không đảng phái, và cái thói quen hiện
thời thiên vị về một đảng phái chính trị trong việc thuê mướn công chức
làm việc cho nhà nước phải chấm dứt.
6. Bảo Ðảm Nhân Quyền. Phải có sự bảo đảm nghiêm chỉnh
cho nhân quyền và tôn trọng phẩm giá con người. Phải có một Uỷ ban Nhân
quyền, chịu trách nhiệm trước cơ quan lâp pháp cao nhất, để ngăn ngừa chính
phủ lạm dụng quyền lực công vào việc vi phạm nhân quyền. Một Trung Quốc
dân chủ và hợp hiến phải đặc biệt bảo đảm quyền tự do cá nhân cho các công
dân. Không một ai bị bắt buộc phải chịu đựng những sự bắt bớ, giam cầm,
hạch hỏi, buộc tội hoặc trừng phạt một cách trái phép. Chính sách “Giáo
dục cải tạo lao động” phải được huỷ bỏ.
7. Bầu Cử Các Chức Vụ Nhà Nước. Phải có một hệ thống bầu
cử dân chủ toàn diện đặt căn bản trên “mỗi người một lá phiếu”. Việc
bầu cử trực tiếp các chức vụ đứng đầu các cơ quan hành chánh các cấp ở
các quận huyện, tỉnh thành, và toàn quốc phải được thực hiện một cách
có hệ thống. Quyền tổ chức và tham gia các cuộc bầu cử tự do theo định
kỳ của công dân phải gắn liền với nhau.
8. Bình Ðẳng Giữa Nông Thôn Và Thành Thị. Chế độ đăng ký
hộ khẩu theo hai tầng lớp phải được huỷ bỏ. Chế độ này thiên vị cư dân
thành thị và gây tác hại cho dân chúng ở nông thôn. Thay vào đó chúng
ta nên thiết lập một hệ thống cho phép mọi công dân đều có quyền lợi giống
nhau trước hiến pháp và quyền tự do như nhau trong việc lựa chọn nơi sinh
sống.
9. Tự Do Thành Lập Hội Ðoàn. Quyền tự do của công dân
được thành lập các hội đoàn phải được bảo đảm. Chính sách hiện thời về
việc đăng ký các tổ chức phi chính phủ, đòi hỏi tổ chức đó “phải được
nhà nước chấp thuận”, phải được thay thế bằng một hệ thống trong đó các
tổ chức chỉ cần đơn giản tự đăng ký. Việc thành lập các đảng phái chính
trị nên được quản lý bởi hiến pháp và theo luật định, có nghĩa là chúng
ta phải huỷ bỏ các đặc ân dành cho một đảng phái được độc quyền nắm giữ
quyền lực, và bảo đảm cho nguyên tắc tự do thẳng thắn tranh đua giữa
các đảng phái chính trị.
10. Tự Do Hội Họp. Hiến pháp quy định rằng việc tụ họp ôn
hoà, biểu tình, phản đối và tự do bày tỏ tư tưởng là những quyền cơ bản
của một công dân. Ðảng cầm quyền và chính phủ không được phép nhúng tay
vào can thiệp trái phép hoặc gây trở ngại trái với hiến pháp.
11. Tự Do Bày Tỏ Tư Tưởng. Chúng ta phải làm cho quyền tự
do ngôn luận, tự do báo chí, và tự do học hỏi được phổ biến, do đó bảo
đảm rằng mọi công dân đều được thông tin và có thể thực hiện quyền giám
sát chính trị của mình. Các quyền tự do này nên được nâng đỡ bằng một
Luật Báo Chí nhằm huỷ bỏ tất cả các hạn chế chính trị trên báo chí. Ðiều
khoản hiện hành trong Bộ Luật Hình Sự nhắc đến “tội kích động lật đổ
quyền lực nhà nước” phải được huỷ bỏ. Chúng ta nên chấm dứt cái thói
quen coi chữ nghĩa là tội ác.
12. Tự Do Tôn Giáo. Chúng ta phải bảo đảm cho quyền tự do
tôn giáo, tự do tín ngưỡng và tiến hành việc tách rời tôn giáo ra khỏi
nhà nước. Chính phủ không được phép can thiệp vào các hoạt động tôn
giáo ôn hoà. Chúng ta phải huỷ bỏ bất cứ mọi luật lệ, quy định hoặc
phép tắc của địa phương nào làm giới hạn hoặc cấm đoán quyền tự do tôn
giáo của công dân. Chúng ta phải huỷ bỏ cái chính sách hiện hành đòi
hỏi các tổ chức tôn giáo (và nơi thờ phượng của họ) phải xin phép được
chính quyền chấp thuận trước, và thay thế bằng một hệ thống, trong đó
việc đăng ký và những ai muốn đăng ký, là do tự động lựa chọn.
13. Giáo Dục Công Dân. Trong các nhà trường chúng ta phải
huỷ bỏ các môn học và kiểm tra chính trị được đề ra để nhồi sọ tư tưởng
của nhà nước vào đầu các học sinh, và làm thấm nhuần sự ủng hộ cho
quyền cai trị độc đảng. Chúng ta phải thay thế các môn học chính trị
này bằng môn giáo dục công dân để thăng tiến các giá trị phổ quát và
các quyền của người dân, nuôi dưỡng ý thức công dân và khuyến khích các
đức tính nhằm phục vụ cho xã hội.
14. Bảo Vệ Tài Sản Tư Nhân. Chúng ta phải thiết lập và
bảo vệ quyền tư hữu tài sản, và đề xướng ra một hệ thống kinh tế thị
trường tự do và công bằng. Chúng ta phải huỷ bỏ việc nhà nước độc quyền
trong thương mãi, kỹ nghệ và bảo đảm quyền tự do khai trương ra một
doanh nghiệp mới. Chúng ta nên thiết lập một Uỷ ban Tài sản Nhà nước,
chịu trách nhiệm báo cáo cho quốc hội, để giám sát việc chuyển các
doanh nghiệp quốc doanh sang cho tư nhân làm chủ, trong một phương cách
cạnh tranh thẳng thắn, và trật tự. Chúng ta phải tiến hành một chính
sách cải cách ruộng đất nhằm khuyến khích quyền tư hữu đất đai, bảo đảm
quyền tự do được mua bán đất đai, và cho phép giá trị thật sự của tài
sản tư nhân được phản ánh tương xứng trên thị trường.
15. Tài Chánh Và Cải Cách Thuế Vụ. Chúng ta phải thiết
lập một hệ thống tài chánh công cộng có trách nhiệm theo quy định dân
chủ để bảo đảm cho quyền lợi của người đóng thuế được bảo vệ và hoạt
động dưới các thủ tục pháp lý. Chúng ta cần một hệ thống mà trong đó, tất
cả các nguồn thu nhập công thuộc về một cấp chính quyền nào đó – trung
ương, tỉnh thành, quận huyện hoặc địa phương – được kiểm soát ở cấp đó.
Chúng ta cần một cuộc cải cách thuế vụ quan trọng để huỷ bỏ bất cứ các loại
thuế bất công nào, đơn giản hoá hệ thống thuế vụ, và chia sẻ gánh nặng
thuế má một cách đồng đều. Quan chức chính phủ không được phép gia tăng
thuế má, hoặc đặt ra những loại thuế mới, nếu không có sự bàn thảo công
khai và được một quốc hội dân chủ chấp thuận. Chúng ta nên cải cách chính
sách về quyền sở hữu nhằm mục đích khuyến khích sự tranh đua khắp nơi
của nhiều thành phần tham gia thị trường khác nhau.
16. An Sinh Xã Hội. Chúng ta phải thiết lập một hệ thống
an sinh xã hội công bằng và thích ứng để che chở cho tất cả các công
dân, và bảo đảm cho các đường lối căn bản dẫn đến giáo dục, chăm sóc y
tế, an sinh hưu trí và việc làm.
17. Bảo Vệ Môi Trường. Chúng ta cần bảo vệ môi trường
thiên nhiên và khuyến khích phát triển bằng một phương cách có thể chịu
đựng được và có trách nhiệm đối với con cháu chúng ta cũng như toàn
nhân loại. Ðiều này có nghĩa là đòi hỏi nhà nước và quan chức các cấp không
chỉ làm những gì họ phải làm để đạt được những mục tiêu này, mà còn phải
chấp nhận sự giám sát và tham gia của các tổ chức phi chính phủ.
18. Một Cộng Hoà Liên Bang. Một nước Trung Quốc dân chủ
phải tìm cách hành động như một cường quốc quan trọng có trách nhiệm để
góp phần vào nền hoà bình và phát triển ở khu vực Á Châu Thái Bình Dương,
bằng cách tiếp xúc với những quốc gia khác trong tinh thần bình đẳng và
thẳng thắn. Tại Hong Kong và Macao,
chúng ta phải ủng hộ những quyền tự do đã có sẵn ở đó. Về vấn đề Ðài
Loan, chúng ta phải tuyên bố cam kết những nguyên tắc tự do dân chủ, và
sau đó, thương lượng trong tư cách bình đẳng, và sẵn sàng thoả hiệp để
tìm một công thức cho sự thống nhất trong hoà bình. Chúng ta phải giải
quyết các mối bất đồng trong các khu vực dân tộc thiểu số ở Trung Quốc
với một đầu óc rộng mở, tìm kiếm những phương cách để tạo ra một cơ cấu
có khả năng làm việc, mà trong đó tất cả các nhóm thiểu số và tổ chức
tôn giáo có thể phát triển. Cuối cùng chúng ta nên nhắm vào mục tiêu
một liên bang các cộng đồng dân chủ Trung Quốc.
19. Sự Thật Trong Hoà Giải. Chúng ta phải phục hồi uy tín
cho tất cả mọi người kể cả thân nhân của họ, những người đã bị bôi nhọ
trong các chiến dịch đàn áp chính trị trong quá khứ, hoặc những người bị
gán cho là thành phần tội phạm vì tư tưởng, lời nói hoặc tín ngưỡng của
họ. Nhà nước nên bồi thường cho những người này. Tất cả các tù nhân
chính trị và lương tâm phải được trả tự do. Nên có một Uỷ ban Ðiều tra
Sự thật với nhiệm vụ tìm kiếm sự thật và xác định trách nhiệm về những
nỗi bất công và hành động tàn bạo trong quá khứ, duy trì công lý, và
trên những căn bản này, tìm kiếm sự hoà giải xã hội.
Trung Quốc là một quốc gia quan trọng trên thế giới, là một trong năm
thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, và là một
thành viên của Hội đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, phải đóng góp vào
nền hoà bình nhân loại và tiến bộ về nhân quyền.
Nhưng bất hạnh thay, tư thế của chúng ta hôm nay lại là quốc gia duy
nhất trong các quốc gia quan trọng vẫn còn sa lầy trong vũng bùn của
độc tài chính trị. Hệ thống chính trị của chúng ta tiếp tục gây ra
những thảm hoạ nhân quyền và khủng hoảng xã hội, do đó, không những chỉ
bóp chặt sự phát triển của chính Trung Quốc, nhưng còn giới hạn sự tiến
bộ của tất cả các nền văn minh nhân loại. Ðiều này phải được thay đổi,
thật sự là phải được thay đổi. Việc dân chủ hoá nền chính trị Trung Quốc
không thể để lâu hơn.
Vì thế, chúng tôi gắng sức đưa tinh thần vào hành động bằng cách công
bố Hiến chương 08. Chúng tôi hy vọng rằng đồng bào của chúng
tôi, những người cùng có những cảm nhận tương tự về sự khủng hoảng,
tinh thần trách nhiệm, và sứ mệnh, cho dù là họ đang ở trong hay ngoài
chính quyền, bất kể đến địa vị xã hội, sẽ gạt những mối bất hoà nhỏ nhoi
sang một bên để nắm lấy những mục tiêu to lớn của phong trào công dân
này. Cùng với nhau, chúng ta có thể làm việc cho những thay đổi quan
trọng trong xã hội Trung Quốc, và nhanh chóng thiết lập một quốc gia tự
do, dân chủ và hợp hiến. Chúng ta có thể đem lại cho thực tế những mục
tiêu và lý tưởng này mà đồng bào chúng ta đã không ngừng tìm kiếm suốt hơn
một trăm năm, và có thể mang lại một chương rực rỡ mới cho nền văn minh
Trung Quốc.
Bản phỏng dịch từ Anh ngữ sang Việt ngữ trên đây là của Khánh
Đăng, thấy trên website Thông Luận,
và được một độc giả của viet-studies tu chỉnh (28-12-08)
|
Trở về Mục Lục