|
DC&PT - Thời
Sự 2007
Sứ mệnh của nhà báo
Vơ Văn Kiệt
TT
- Chưa bao giờ báo chí VN phát triển như ngày nay,
con số hơn 600 đầu báo, với đủ
loại h́nh đang hoạt động là một ví
dụ. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây
là sự ảnh hưởng mà báo chí tạo
được trên nhiều mặt đời sống
của đất nước.
Những
ảnh hưởng xă hội đó đă đưa báo
chí lên một vị thế mới, đồng thời
cũng đ̣i hỏi những người làm báo cùng
các cơ quan quản lư báo chí phải hành xử
chức phận của ḿnh một cách có trách nhiệm
với xă hội hơn.
Không thể có một xă hội phát triển
lành mạnh theo đúng các chuẩn mực văn minh
nếu trong xă hội đó thiếu sự công khai, minh
bạch. Tôi
lấy ví dụ từ một vụ việc vừa
được báo chí đề cập: hàm lượng chất 3-MCPD
trong
một số loại nước tương
vượt quá giới hạn cho phép đă
được phát hiện từ trước.
Thế
nhưng, từ các cơ quan chức năng đến
nhà sản xuất vẫn để các loại
nước tương có thể gây hại sức
khỏe đó lưu hành cho đến khi kết
quả kiểm nghiệm được thông tin trên báo
chí.
Sức
mạnh của sự công khai, có thể nói, đă giúp
người tiêu dùng có thái độ đúng, buộc
các cơ quan nhà nước phải thực thi trách
nhiệm và thức tỉnh các nhà doanh nghiệp ư
thức đầy đủ hơn đạo
đức và văn hóa kinh doanh.
Vụ
nước tương cho thấy báo chí không chỉ
công khai những ǵ ḿnh muốn mà c̣n có nghĩa vụ
công khai tất cả những điều xă hội
cần. Cũng không thể nhận thức một cách
thô thiển báo chí chỉ là công cụ trực tiếp
của một cơ quan, tổ chức nào đó. Báo
chí chỉ thật sự hữu ích khi đồng
thời trở thành công cụ của xă hội,
của đại chúng.
Kinh tế thị trường, mà chúng ta áp dụng,
trên thực tế đă không thương mại hóa báo
chí theo hướng mà không ít người lo ngại.
Chính thị trường đang làm báo chí gần
gũi với người đọc hơn bởi
sự tồn tại và phát triển của báo chí là do
chính người đọc quyết định.
Sự
phát triển theo hướng đó đă tạo ra
những tiêu chí đánh giá mới. Tầm quan trọng
của báo chí hiện nay không c̣n lệ thuộc hoàn toàn
vào các thang bậc của thời bao cấp: báo chí
cấp I, báo chí cấp II, cấp III.
Sự
tín nhiệm của công chúng, của bạn đọc
quyết định vị trí của các sản
phẩm báo chí. Càng đi theo những tiêu chí đó, càng
nói tiếng nói của nhân dân, trở thành công cụ
của nhân dân, báo chí VN càng trở về, một cách
gần gũi hơn, với bản chất của
nền báo chí cách mạng: yêu nước, tiến
bộ.
Sự phát triển đó của báo chí cũng
đang làm xuất hiện không ít điểm bất
cập trong mối quan hệ giữa báo chí và các cơ
quan chủ quản. Rất nhiều cơ quan chủ
quản vốn dĩ là một tổ chức hành chính
nhà nước. Nhiều cơ quan chủ quản khác
là đoàn thể chính trị nhưng lại đang có
khuynh hướng hành chính hóa những hoạt
động của ḿnh.
Trong khi báo chí càng ngày càng năng nổ, bám sát
đời sống để cố gắng nói lên
tiếng nói của quần chúng nhân dân th́ có không ít
cơ quan chủ quản, bởi khuynh hướng hành
chính hóa đó, đang xa cách dần với quần chúng
và trở thành “chiếc áo chật chội” cho những
“cơ thể” đă trưởng thành.
Chúng
ta có hàng chục ngh́n nhà báo đang có mặt ở
khắp mọi miền đất nước, am
hiểu thực tế và có thể nắm bắt
kịp thời mọi diễn biến xă hội.
Nếu chỉ sử dụng báo chí nói một chiều
theo ư ḿnh sẽ không phát huy được tính năng động,
sáng tạo của đội ngũ nhà báo đông
đảo đó.
Báo
chí “một chiều” chỉ có thể trở thành
những công cụ dễ dàng làm vừa ḷng ḿnh
nhưng không thật sự giúp được ǵ cho
ḿnh. Trong điều kiện một Đảng lănh
đạo, báo chí càng cần phải trở thành
một kênh thông tin từ nhân dân, một công cụ giám
sát quyền lực nhà nước của nhân dân;
vừa phát hiện và vừa đóng vai tṛ phản
biện.
Nếu
báo chí thụ động, các nhà báo cứ quen chờ
đợi sự chỉ đạo, chúng ta sẽ
thường xuyên bị động trên mặt
trận thông tin. Về kinh tế, VN đă từng bước
hội nhập.
Về
phương diện thông tin, VN càng không thể biệt
lập với bên ngoài. Trong thời đại ngày nay,
nếu báo chí trong nước tạo ra bất cứ
khoảng trống nào về thông tin, báo chí bên ngoài
sẽ ngay lập tức chiếm chỗ.
“Bức tường” tốt nhất
để ngăn cản các thông tin xấu là chủ
động thông tin và tạo ra không khí đối
thoại cởi mở trong xă hội.
Báo
chí cũng đang đứng trước không ít cám
dỗ.Nếu coi báo chí như một thứ quyền
lực đứng trên pháp luật th́ nhà báo cũng
rất dễ bị tha hóa. Các nhà báo và các hoạt
động báo chí cũng phải được
đặt dưới sự chế tài của
luật pháp.
Ngược
lại, xử lư những sai sót của báo chí và của
các nhà báo cũng phải căn cứ vào pháp luật.
Tôi tin rằng các nhà báo chân chính dám nói tiếng nói
của đông đảo quần chúng nhân dân, không
cầu an khi dấn thân vào nghề này.
Nhưng
sẽ không công bằng khi những nhà báo thật
sự dũng cảm, dám đương đầu
với tham nhũng, chống lại cái xấu và
cổ động cho cái mới lại phải
chịu nhiều “bầm dập”.
Tôi
nghĩ phần lớn các nhà báo không chọn báo chí
như một nghề chỉ để kiếm
sống. Tôi tin báo chí đang và sẽ được
nh́n nhận đúng như vai tṛ mà xă hội luôn chờ
đợi ở ḿnh: hành xử có trách nhiệm hơn
với đất nước, với dân tộc.
Trích: Tuổi trẻ
22.6
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ
& Phát triển điện tử:
www.dcpt.org hay
www.dcvapt.net
|
Trở về Mục
Lục