DC&PT - Thời Sự 2007

 

 Iran và Tổng thống Bush

 

Trần B́nh Nam

 

            Bush đang đứng trước một vấn đề nan giải. Bất chấp khuyến cáo của nhóm Nghiên cứu Iraq (Iraq Study Group – ISG) là chuẩn bị “Iraq hóa chiến tranh” để rút chân dần ra khỏi vũng lầy Trung đông (1) và cũng có vẻ bất chấp ư kiến của dân qua cuộc bầu cử quốc hội ngày 7/11/2006 đưa đảng Dân chủ trở lại nắm hai viện quốc hội, ngày 23/1/2007 trong bài diễn văn về t́nh trạng liên bang đọc trước lưỡng viện quốc hội tổng thống Bush tuyên bố sẽ đưa thêm 21.500 quân sang Iraq.

Và trong khi quốc hội đang thảo luận một quyết nghị tỏ ư bất đồng ư kiến với tổng thống th́ tổng thống h́nh như không quan tâm ǵ đến cuộc thảo luận này. Ông theo đuổi một nghị tŕnh của riêng ông. Ngày Thứ Tư 14/2/2007 tổng thống họp báo tố cáo Iran đă đưa những thứ vũ khí giết người vào Iraq và làm tăng số tổn thất của quân đội Hoa Kỳ. Là tổng tư lệnh quân đội điều này không có nghĩa ǵ hơn là ông sẽ phải đánh trả. Các diễn biến này cho thấy cuộc chiến Iraq đang biến chuyển sang một chiều hướng mới và cuộc chiến tranh có thể lan rộng.

            Nhưng tổng thống và ông bộ trưởng quốc pḥng Robert Gates đều tuyên bố Hoa Kỳ không có kế hoạch tấn công Iran. Mục đích của tổng thống có thể chỉ để khuyến khích các dân biểu Cộng ḥa tại quốc hội hăng hái hơn trong việc ngăn cản Hạ nghị viện thông qua quyết nghị chống tổng thống. Và ông đă thành công. Trong khi Hạ nghị viện thông qua quyết nghị chống việc gởi thêm 21.500 quân, Thượng nghị viện bị bế tắc không thông qua được v́ thủ tục filibuster (2).

            Nhưng đó là chuyện chiến thuật đánh qua đánh lại giữa ṭa Bạch ốc và Quốc hội. Câu hỏi chính là: tổng thống Bush có đánh Iran trước khi hết nhiệm kỳ không? Không ai có câu trả lời dứt khoát lúc này nhưng có thể có điều bất ngờ là không phải Iraq, mà Iran mới là vấn đề quyết định trong cuộc tranh cử tổng thống 2008.

            Nói đến cuộc bầu cử tổng thống tháng 11/2008, cho đến lúc này không có vườn nhà nào (Dân chủ hay Cộng ḥa) có một cái hoa thật thơm, thật đẹp để chọn. Danh sách tuyên bố sẽ ra tranh sự đề cử của đảng nào cũng chật cứng, thượng vàng hạ cám. Bên Dân chủ có bà Hillary Clinton sáng giá nhất, bên Cộng ḥa có Thượng nghị sĩ John McCain, nhưng h́nh như cả hai nhân vật này cũng chưa nắm được thượng phong trong đảng của ḿnh. Và càng nhiều ứng cử viên trong một đảng, càng lắm lời qua lại và cuối cùng ứng cử viên được chọn sẽ không đủ mạnh để giải quyết những công việc trước mắt càng lúc càng phức tạp: giải quyết cuộc chiến Iraq; đương đầu với Trung quốc, Nga, Iran, Bắc hàn; và tái lập uy tín của Hoa Kỳ trên thế giới.

            H́nh như việc trước mắt là dù quốc hội quyết định thế nào (ngay cả cắt ngân khoảng gởi thêm quân) bộ quốc pḥng Hoa Kỳ vẫn c̣n tiền dự trữ để gởi thêm 21.500 quân sang Iraq. Và  nếu Hoa Kỳ định “Iraq hóa chiến tranh” để rút quân như ẩn ư đề nghị của nhóm nghiên cứu ISG, Hoa Kỳ cũng có nhu cầu thêm quân ở Iraq để bảo đảm an ninh cho quân đội rút lui.

V́ vậy dù t́nh h́nh diễn biến thế nào, trên thực tế vào cuối năm 2008 t́nh h́nh nội chiến Iraq chắc đă rơ. Nghĩa là vào lúc đó Hoa Kỳ đă biết rơ phe thắng ở đâu, phe bại ở đâu, Hoa Kỳ sẽ phải làm ǵ, tái phối trí quân làm sao để bảo đảm kho dầu Trung đông không lọt vào tay của nhóm chống Hoa Kỳ, và quan trọng nhất là Iran đang đóng vai tṛ ǵ trong toàn bộ t́nh h́nh Trung đông.

            Iran có ba kế hoạch: giúp nhóm Shiite chống Hoa Kỳ, chế tạo bom nguyên tử và giúp các nhóm Shiite (đặc biệt nhóm Hezbollah ở Liban) nắm chính quyền. Điều ông tổng thống Ahmadinejad của Iran từng tuyên bố là xóa Do Thái trên bản đồ Trung đông chỉ là để tuyên truyền.

            Chưa ai quên ngày 29/1/2002 trong bài diễn văn đầu tiên về t́nh trạng liên bang tổng thống Bush đă đích danh chỉ ba nước Bắc hàn, Iran và Iraq là một trục ma quỷ (axis of evil) chỉ chực đánh phá Hoa Kỳ. Hiện nay vấn đề Bắc hàn tạm ổn v́ ngày 13/2 vừa qua tại Bắc kinh khối sáu nước (Trung quốc, Nga, Mỹ, Nam, Bắc hàn và Nhật bản) vừa đạt được một thỏa thuận, qua đó Bắc hàn sẽ ngưng chương tŕnh nguyên tử để đổi lấy một triệu tấn dầu thô và sau đó trong ṿng 60 ngày Bắc hàn sẽ bắt đầu chương tŕnh hủy bỏ kho vũ khí nguyên tử trước sự kiểm soát của quốc tế. Nhưng không ai tin lời hứa của Bắc Hàn. Vấn đề này sẽ trở lại làm nhức nhối của Hoa Kỳ trong một thời gian ngắn. Nhưng dù sao không phải chỉ một ḿnh Hoa Kỳ lo chuyện bom nguyên tử của Bắc hàn. Ngoài Hoa Kỳ c̣n Trung quốc, Nhật bản và Nam hàn. Chỉ c̣n lại vấn đề Trung đông với t́nh h́nh càng lúc càng trở nên phức tạp là quan tâm số một của Hoa Kỳ.

            Năm tới (2008) khi cuộc bầu cử tổng thống của Hoa Kỳ bước vào cao điểm có thể Iraq không c̣n là một vấn đề lớn. Vấn đề lớn là Iran, và chính sách của Hoa Kỳ đối với nước này sẽ là mối quan tâm của thế giới. Hiện nay vấn đề Iraq cung cấp vũ khí tối tân và làm tăng số tổn thất của binh sĩ Hoa Kỳ tại Iraq và Afghasnistan là một vấn đề nóng bỏng đ̣i hỏi giải pháp tức thời. Nhưng chính phủ Bush đang gặp hai trở ngại. Thứ nhất là không có bằng chứng chính phủ Iran cho phép chuyển những vũ khí đó qua Iraq và Afghanistan (mà chỉ bị đưa lén qua bởi những nhóm chống Hoa Kỳ). Thứ hai là trước đây đă có vụ Hoa Kỳ quyết đoán Saddam Hussein có vũ khí giết người tập thể để có cớ đánh Iraq nên lần này dư luận thế giới và dân chúng Hoa Kỳ cũng nh́n những bằng cớ đưa ra với đôi mắt nghi ngờ. Nhưng v́ là một vấn đề cấp bách liên quan đến sự sống chết của binh sĩ ngoài chiến trường nên Hoa Kỳ đă bắt đầu có một vài hành động cụ thể. Tổng thống Bush ra lệnh cho phép quân đội Hoa Kỳ bắt giữ một số giới chức Iran làm việc tại Iraq bị nghi ngờ ngầm giúp Iraq và đóng cửa nhiều đường qua lại giữa biên giới Iran với Iraq và giữa Iraq với Syria.

            Tính sổ, sau gần bốn năm từ khi cuộc chiến Iraq bắt đầu, uy tín Hoa Kỳ trên thế giới giảm trong khi Iran được thế giới chú ư hơn. Vấn đề không c̣n tập trung chung quanh chuyện Iran chế tạo bom nguyên tử nữa mà là sự tranh giành ảnh hưởng giữa hai giáo phái Shiite và Sunni trong thế giới Hồi giáo. Sunni là thiểu số tại Iraq nhưng tại Iran người Shiite là đa số. Sau khi Saddam Hussein bị lật đổ, và dù Hoa Kỳ nỗ lực giúp các nhóm Shiite, Sunni và người Kurds ḥa giải với nhau để thiết lập một chế độ dân chủ ở Iraq, cuộc chiến tranh ở đó đang biến thành một cuộc nội chiến giữa người Shiite và Sunni làm cho t́nh h́nh tôn giáo toàn vùng Trung đông bỗng nhiên trở nên căng thẳng. Iran là nước có khả năng tài chánh và đang đứng sau lưng các lực lượng nổi dậy người Shiite tại Iraq vừa chống người Sunni, vừa chống quân đội Hoa Kỳ. Iran cũng là nước tài trợ cho nhóm Hezbollah đang là một thế lực chính trị tại Liban và đă chứng tỏ khả năng trong cuộc đánh nhau với Do Thái trong mùa hè 2006 vừa qua. Iran cũng đang trợ giúp nhóm Hamas sau khi nhóm này thắng cuộc bầu cử tại Palestine, và v́ chọn lập trường không chấp nhận sự hiện hữu của Do thái nên bị thế giới lên án và cắt ngân khoảng viện trợ.

            Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iran càng lúc càng căng thẳng. Sau khi cho phép quân đội Hoa Kỳ ở Iraq bắt giữa các nhân viên Iran bị nghi ngờ giúp đỡ các nhóm nổi dậy, ngày 28/1/2007 tổng thống Bush cho gởi thêm một lực lượng Hàng không Mẫu hạm Đặc nhiệm (Carrier Task Force) đến vịnh Ba tư để uy hiếp Iran (3), và ṭa Bạch Ốc và các nhân vật quân sự của Hoa Kỳ ở Baghdad không ngừng công bố các chi tiết Iran đă trang bị những vũ khí tối tân cho các nhóm khủng bố tại Iraq như súng phóng bom có sức xuyên phá đặc biệt. Các tướng lănh Hoa Kỳ nói rằng những vũ khí này đă làm thiệt mạng nhiều binh sĩ Hoa Kỳ, đặc biệt từ đầu năm 2007 đến nay có gần 10 chiếc trực thăng của Hoa Kỳ bị bắn hạ, trong đó có một số do hỏa tiễn SAM mang trên vai và có nhiều lư cớ để tin rằng do Iran cung cấp. Sự yểm trợ của Iran đă bắt đầu một cách kín đáo từ lâu. T́nh báo Hoa Kỳ tiết lộ rằng từ tháng 6/2004 đến nay vũ khí của Iran đă giết 170 binh sĩ Mỹ và làm bị thương 629 người khác. Hoa Kỳ nói rằng các vũ khí này đă được Iran chuyển cho đội quân Mahdi, một đội quân toàn người Shiite dưới quyền của tu sĩ Muqtada al-Sadr, một tu sĩ trẻ tuổi đang ngấm ngầm tranh chấp quyền hành chính trị với thủ tướng Nouri al-Maliki, một người đang được Hoa Kỳ ủng hộ.

            Câu hỏi chính là: tổng thống Bush sẽ làm ǵ trước các biến chuyển của t́nh h́nh Trung đông trước khi rời chức vụ vào cuối năm 2008? Việc quyết định đưa thêm 21.500 quân sang Iraq của tổng thống đang là một vấn đề bất ḥa giữa ṭa Bạch Ốc và quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát. Nhưng đó không phải là vấn đề chính. Có thể trong toan tính của các nhà quân sự đang cố vấn cho tổng thống Bush, việc đưa thêm quân sang Iraq chỉ có mục đích duy tŕ an ninh cho vùng Green Zone trước khi Hoa Kỳ có thể tiến hành một chương tŕnh tái phối trí. C̣n vấn đề chính là đối sách đối với toàn vùng Trung đông nhất là đối với Iran, nếu không muốn nói là chính sách của Hoa Kỳ đối với thế giới trong cuộc tranh chấp giữa thế giới Tây phương và thế giới Hồi giáo sẽ c̣n kéo dài trong nhiều thập niên tới.

            Nếu dựa vào cung cách tổng thống Bush giải quyết vấn đề người ta có thể nghĩ rằng ông ta sẽ không để yên cho Iran trước khi rời chức vụ. Chúng ta cũng không nên vội kết luận đây là một hành động liều lĩnh mà là một tính toán để lại một dấu ấn trong lịch sử Hoa Kỳ của ông. Ngoài những trách nhiệm khác ông c̣n trách nhiệm đối với vị thế của đảng Cộng ḥa trong cuộc bầu cử cuối năm 2008.

            Cuộc bầu cử quốc hội và tổng thống tháng 11/2008 sẽ là một sự cố chính trị quan trọng. Nếu từ đây đến ngày bầu cử đảng Dân chủ chỉ nói mà không đưa ra được một kế hoạch cụ thể nào ngoài những đạo luật trói tay tổng thống và không làm cho Hoa Kỳ mạnh hơn th́ đảng Dân chủ chưa chắc đă thắng đảng Cộng ḥa như nhiều người có thể nghĩ như vậy vào thời điểm này.

            Một thực tế trước mắt dân chúng Hoa Kỳ đang quan tâm là Hoa Kỳ đang có chiến tranh, một cuộc chiến tranh không được ḷng dân và Hoa Kỳ rút ra sớm ngày nào tốt ngày đó. Nhưng đảng nào làm việc đó mà không có chính sách làm cho Hoa Kỳ mạnh hơn, gây lại uy tín đă mất trên thế giới th́ đảng đó cũng sẽ thất bại.

            Cuộc chiến tranh tại Iraq tuy c̣n nh́ nhằng, nhưng sẽ không c̣n là một yếu tố ảnh hưởng đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2008 cho bằng chính sách của hai đảng Cộng ḥa và Dân chủ đối với t́nh h́nh Trung đông nói riêng và sự ổn định thế giới nói chung. Chính sách của Hoa Kỳ đối với cuộc tranh chấp Do Thái- Palestine, đối với Trung quốc và Liên bang Nga, nhất là đối với Iran mới là những yếu tố quyết định.

            Đảng nào qua các chính sách trên củng cố được uy tín của Hoa Kỳ đảng đó sẽ được dân chúng Hoa Kỳ ủng hộ. Cử tri Hoa Kỳ tuy trầm lặng nhưng họ có nhận xét rất bén nhạy trong việc chọn lựa người lănh đạo quốc gia.

 

Trần B́nh Nam

Feb. 20, 2007

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

 

Ghi chú:

 

(1) Một ủy ban mà người cầm đầu không ai khác hơn là ông James Baker III, cựu bộ trưởng ngoại giao, một đảng viên Cộng ḥa trung kiên, nhiều kinh nghiệm và rất thân cận với đại gia đ́nh họ Bush.

 

(2) Thượng nghị viện Hoa Kỳ có một thủ tục là nếu c̣n người phát biểu th́ không thể chấm dứt cuộc thảo luận để biểu quyết. Muốn chấm dứt cuộc thảo luận phải có sự đồng ư của ít nhất là 60 Thượng nghị sĩ. V́ vậy nếu có một Thượng nghị sĩ không muốn biểu quyết một điều ǵ chỉ cần lên diễn đàn phát biểu thật dài (thí dụ mang một cuốn sách ra đọc) để không thể nào biểu quyết. Một thủ tục Thượng nghị viện Hoa Kỳ gọi là filibuster.

 

(3) Một Carrier Task Force gồm một hàng không mẫu hạm và nhiều chiến hạm yểm trợ và là một lực lượng chiến đấu có hỏa lực rất mạnh.

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục