Sau
một năm 2006 tràn ngập những điều phấn
khởi và hy vọng vào Đổi Mới và Hội Nhập,
ta bước vào đầu năm 2007 này với một
háo hức chờ đón sự thể hiện niềm
hy vọng đó vào một thử thách quan trọng: một
cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội
khóa XII thật sự đổi mới và dân chủ.
Và những ngày đầu Xuân Đinh Hợi này, sự
kiện quan trọng đó đang được thực
hiện ở bước khởi đầu: Hiệp
thương giới thiệu người ứng cử
đại biểu Quốc hội.
Nội dung của việc hiệp
thương này, theo nghĩa thông thường, là việc
trao đổi bàn bạc giữa các hội đoàn và tổ
chức xă hội để cùng lựa chọn một
danh sách chung các người ứng cử ĐBQH để
tŕnh lên Hội đồng bầu cử quốc gia
đưa ra cho cử tri bầu. Có thể có nhiều
cuộc hiệp thương khác nhau (của nhiều
nhóm hội đoàn khác nhau), và cũng có thể có những
người ứng cử tự do không qua một cuộc
hiệp thương nào cả.
Ở nước ta, theo luật bầu cử và nhiều
thông lệ khác (trong đó tiếc thay có nhiều điều
qui định không phù hợp với quyền tự do
ứng cử và bầu cử được ghi rơ
trong Hiến pháp!), cuộc Hiệp thương
được giao cho MTTQ tổ chức, qui tụ
đại diện của các cơ quan trong bộ máy
nhà nước và các hội đoàn, tổ chức xă hội
trong “hệ thống chính trị” thành viên của MTTQ, với
nội dung “hiệp thương” là thỏa thuận việc
phân phối số ĐBQH cho các cơ quan và tổ chức
đó theo một “cơ cấu” do Hội đồng bầu
cử đề xuất, sau đó dựa theo cơ cấu
được thỏa thuận đó, các cơ quan, tổ
chức giới thiệu người cụ thể làm
ứng cử viên để đưa ra cho cử tri bầu.
Như vậy, qui tŕnh này cũng có mục tiêu là lập
được một danh sách ứng cử viên
ĐBQH để đưa ra cho cử tri bầu.
Tuy nhiên, ít ra có hai điểm trong nội dung của
“hiệp thương” cần trao đổi:
-Việc hiệp thương
để thỏa thuận phân phối số ĐBQH
cho các cơ quan và tổ chức thuộc “hệ thống
chính trị” trước khi tiến hành bầu cử
là phủ định quyền tối cao quyết định
của cử tri (tức của toàn dân) trong việc lựa
chọn ĐBQH thông qua bầu cử. Do đó, hội
nghị hiệp thương hoàn toàn mất tính chất
“hiệp thương lựa chọn ứng cử
viên” mà trở thành hiệp thương để chia
ghế trong Quốc hội trước khi bầu cử.
-Với việc tổ chức
bầu cử và “hiệp thương” như vậy,
không có chỗ cho việc ứng cử tự do của
công dân. Các ứng cử viên tự do không do một
cơ quan nhà nước hoặc một tổ chức
nào trong “hệ thống chính trị” giới thiệu sẽ
không có phần trong cơ cấu ĐBQH do “hiệp
thương” thỏa thuận, và v́ thế, dù có thể
được đưa ra để bầu cũng
khó trúng cử!
Về cuộc bầu cử
Quốc hội khóa XII, các Nghị quyết, Chỉ thị
của Đảng, Nhà nước đều khẳng
định cần phải tổ chức thật sự
tự do và dân chủ. Tôi thiển nghĩ điều
đó trước hết cần được thực
hiện ở giai đoạn Hiệp thương giới
thiệu người ứng cử. Hiến pháp nước
ta đă qui định rơ ràng quyền tự do ứng
cử và bầu cử của mọi công dân. Cần
xóa bỏ chăng chỉ là xóa bỏ một vài qui
định tuy có tính luật pháp nhưng là vi Hiến,
đi ngược lại các quyền tự do đó. Rồi
sau đó, ta vẫn có thể tổ chức một hoặc
nhiều Hội nghị hiệp thương để
giới thiệu các ứng cử viên từ trong số
những người được các cơ quan và tổ
chức đề cử và cả những ứng cử
viên tự do lên Hội đồng bầu cử; c̣n ai
sẽ là ĐBQH, cơ quan nào, tổ chức nào sẽ
có bao nhiêu ĐBQH, sẽ dành cho lá phiếu của cử
tri quyết định thông qua một cuộc bầu
cử thật sự tự do và dân chủ. C̣n cơ
quan nào, tổ chức nào cần có (hay không cần có)
bao nhiêu ĐBQH để phù hợp với hoạt
động của ḿnh phải là công việc được
thu xếp sau bầu cử, chứ không phải là việc
trước bầu cử!
Hy vọng cuộc bầu cử Quốc hội sẽ
diễn ra thật sự tự do và dân chủ ngay ở
bước Hiệp thương giới thiệu
người ứng cử- thể hiện ư chí và nguyện
vọng của Đảng và toàn dân ta.
Trích: Tia sáng 1.3
Chuyện một
đảng viên mong nhiều người ngoài Đảng
vào Quốc hội
Vân
Anh phỏng vấn Lê Kiên Thành
(VietNamNet) - Với 31
năm tuổi Đảng, tiến sỹ Lê Kiên Thành,
con trai cố TBT Lê Duẩn cho rằng đă đến
lúc Quốc hội cần sự đóng góp không chỉ
của 10% đại biểu ngoài Đảng. "Bầu
cử phải chọn ra được những đại
biểu có tầm và có tâm để hài ḥa lợi ích các
tầng lớp trong xă hội".
QH cần cả
những đại biểu ngoài Đảng
- Là một doanh
nhân - đảng viên, ông nhận xét ǵ về đại
biểu QH là người ngoài Đảng trong QH khóa tới?
- Tôi nói điều
này dễ động chạm. Có lẽ, ở giai
đoạn Đảng cầm quyền như hiện
nay, rất nhiều người cơ hội vào Đảng.
Nếu như trước đây, anh vào Đảng là anh
chấp nhận có thể bị tù đày, là bí thư
chi bộ th́ có thể bị xử bắn, th́ nay,
ngược lại, muốn làm trưởng pḥng ở
một cơ quan nhà nước, anh phải là đảng
viên, muốn là Bộ trưởng anh phải là ủy
viên Trung ương.
Tức là các chức
vụ trong Đảng đều gắn với các chức
vụ của chính quyền, đồng nghĩa với
việc có quyền lực và quyền lợi. Như thế
th́ làm sao Đảng không là nơi hấp dẫn với
người cơ hội được? Chúng ta không
thống kê được trong số đảng viên,
bao nhiêu phần trăm là cơ hội, nhưng tôi khẳng
định rằng con số đó hơn nhiều lần
so với thời kỳ đấu tranh giành chính quyền.
- Vậy theo ông,
chúng ta có nên khống chế tỷ lệ đại biểu
là đảng viên trong QH hay không?
- Tôi nghĩ v́ là
Đảng cầm quyền nên Đảng vẫn nên
chiếm đa số trong QH. Nhưng 90% th́ không nên. Chỉ
có 10% đại biểu có tiếng nói khác là quá ít, mà
chưa chắc đă khác được, bởi đến
lúc biểu quyết vấn đề ǵ, liệu tiếng
nói của họ có trọng lượng hay không?
Tất nhiên, QH
đă sống động lên nhiều so với trước,
thế nhưng, với cơ cấu hiện nay, nó làm
hạn chế việc những người ngoài đảng
tham gia. Tôi nói điều này với tư cách của một
người có 31 năm tuổi Đảng. Với
cơ chế cho phép luật do chính các bộ chủ quản
đẻ ra th́ tính chuyên nghiệp của QH c̣n quá thấp.
Đại biểu
phải có đủ tầm để hài ḥa các lợi
ích
- Vậy ông
mong muốn có những đại biểu như thế
nào để QH trở nên chuyên nghiệp hơn?
- Nhắc đến
ĐBQH, ai cũng nói là đây là đại diện cho
các tầng lớp nhân dân trong xă hội, nhưng tôi có cảm
giác là từ rất lâu rồi, người ta không
để ư đến đặc thù của một
đất nước đă vượt ra khỏi sự
áp bức.
Trước kia, khi
có một thế lực áp bức th́ gần như quyền
lợi của tất cả mọi tầng lớp lao
động đều giống nhau. Hiện đất
nước ta không c̣n giai cấp thống trị th́ cá
nhân tôi nghĩ rằng ḿnh không h́nh dung ra được
là có rất nhiều tầng lớp lao động mà
quyền lợi vênh nhau ghê gớm.
Như là một quán
tính của thời kỳ trước, cái ǵ đại
diện cho số đông, cho người thu nhập thấp
th́ có vẻ cái đó đúng. Những người ở
trong QH bị cái đó chi phối ghê gớm lắm. Ở
thời điểm này, những người đại
biểu phải có cái tầm để phân biệt, hài
ḥa được những cái đó. Điều này rất
quan trọng và ḿnh cảm thấy rất thiếu trong
diễn đàn QH.
Hăy chỉ cho tôi xem
trong xă hội có lớp người nào không lao động.
Nói người lao động th́ rất chung chung. Chị
công chức, anh bộ đội, người tư bản…
có phải là người lao động không?
Nếu không phân biệt
nổi điều này một cách rơ ràng, chúng ta sẽ rất
khó đưa ra được những chính sách, luật
pháp hài ḥa được toàn xă hội, đưa xă hội
đi lên.
Khi nào cần, mời bộ trưởng
đến
- Ông có theo dơi
thường xuyên hoạt động của QH không?
- Có chứ. Tôi nhận
thấy rằng càng về sau QH càng có xu thế là
nơi có khả năng phản biện lại
được cả với những chính sách lớn
do Đảng và Nhà nước đề ra. Có những
lúc, QH cũng thể hiện được vai tṛ phản
biện về nhân sự bộ máy cấp cao, đó là
những tín hiệu đầu tiên.
Nhưng cũng cần
nói khi tính chuyên nghiệp của ĐBQH chưa cao, nhiều
khi tính phản biện lại có tác dụng ngược.
Ví dụ để bầu người này người
kia vào chức vụ nào đó, nhiều khi người
ta theo cảm tính hay theo một cơ chế có sẵn.
Có những người, như Viện sỹ Nguyễn
Văn Hiệu, mà tôi biết rất rơ: rất tâm huyết
với đất nước, có tri thức, uy tín quốc
tế, nếu đứng lâu trong QH th́ rất tốt,
nhưng v́ một lư do nào đó, có lẽ là v́ sự
phân công của Đảng mà không tham gia QH nữa. Thật
đáng tiếc.
C̣n điều này nữa.
Ở nhiều nước, nghị sỹ QH có văn
pḥng riêng, có thời gian để tiếp cận với
thông tin, họp QH quanh năm. Ở VN, mỗi năm họp
có 2 lần, mỗi lần kéo dài đến một
tháng, một tháng rưỡi. Thật khó hiểu là các
chủ tịch tỉnh có thể vắng mặt ở
địa phương ngần ấy thời gian (tất
nhiên không loại trừ thứ 7 Chủ nhật ông
đánh xe về), về nguyên lư th́ ông ta trong ṿng 9 tháng
có thể giải quyết công việc của cả
năm. Điều này quá vô lư.
Nếu có điều
kiện, tôi cũng tham gia vào QH, nhưng có quá nhiều
vấn đề chúng ta phải làm tốt hơn.
- Ở QH khóa tới
sẽ có nhiều đại biểu chuyên trách hơn
nhằm tăng hiệu quả hoạt động QH.
- Tăng đại
biểu chuyên trách nhưng vẫn giữ nguyên h́nh thức
sinh hoạt mỗi năm 2 lần như hiện nay và
với việc đại biểu cũng là lănh đạo
ngành, địa phương th́ tôi khẳng định
rằng không bao giờ giải quyết được
vấn đề.
Anh là Bộ trưởng,
khi nào cần, chúng tôi mời anh đến. C̣n bây giờ
anh đi làm việc đi, chứ anh ngồi với
tôi cả tháng làm ǵ.
- Nhưng có lẽ
người ta chưa quen với việc một Bộ
trưởng hay một Chủ tịch tỉnh lại
không phải là đại biểu QH?
- Đấy là thói
quen do chính chúng ta tạo nên. Thói quen đó không phải
là quá khó khăn để sửa.
- Ông có nghĩ
chúng ta nên tạo điều kiện cho những
người không nắm giữ chức vụ đầu
ngành hay địa phương tham gia QH?
- Nên như thế.
Bây giờ nếu hỏi thật các ông Bộ trưởng
và các ông Bộ trưởng dám trả lời thật
th́ ḿnh tin chắc rằng 90% không muốn vào QH. Hàng
ngày, hàng giờ, họ có cả núi công việc, thế
mà phải bỏ ra cả tháng trời để họp
QH, điều đó tôi không h́nh dung được.
Tự ứng cử:
khó trúng
- Trên
đây, ông có nói: “Nếu có điều kiện tôi sẽ
tham gia QH”. Vậy điều kiện đó là ǵ?
- Qua t́m hiểu tôi
thấy như thế này. Bản thân tôi làm doanh nghiệp,
có tham gia MTTQ TP.HCM, khi tôi hỏi những người
có trách nhiệm: “Trong điều kiện nào th́ tôi tham
gia QH được?”, người ta nói: Trên Trung
ương có ngần này suất, địa
phương, rồi hội đoàn th́ có ngần này…
Tính ra th́ ḿnh chả rơi vào suất nào cả.
Ḿnh chỉ
có một cửa duy nhất, là tự ứng cử. Và
những người có trách nhiệm nói: “Khi cậu tự
ứng cử, gần như cậu là bước
đệm, cho người ta gạch tên để
người khác trúng thôi”.
Gần
như tất cả mọi người đều hiểu
rằng xác suất thành công của một người
tự ứng cử vô cùng thấp.
Như vậy,
cái điều kiện mà ḿnh nói không có. Khi anh không có
điều kiện mà cứ cố t́nh làm th́ người
ta rất dễ hiểu nhầm động cơ của
anh.
Một điều
nữa cũng khó vượt qua: tôi là đảng viên.
Theo điều lệ Đảng, đảng viên muốn
tự ứng cử, phải được phép của
các tổ chức Đảng.
Vân Anh (thực hiện)
Trích: VN
Net 9.3
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ
& Phát triển điện tử:
www.dcpt.org hay
www.dcvapt.net
Trở về Mục
Lục