DC&PT - Thời Sự 2007

 TÌNH-HÌNH DÂN-CHỦ Ở VIỆT-NAM

TRONG NĂM 2006

Nguyễn Ngọc Bích

            Tình-hình dân-chủ ở Việt-nam trong năm qua, 60 năm sau khi CS cướp được chính-quyền ở Hà-nội và 30 năm sau khi CS cưỡng-chiếm xong miền Nam, có thể nói là một tình-hình khá sôi nổi.  Có lẽ hai cái mốc thời-gian trên đây đã cho nhiều người ở VN thấy rằng sự chịu đựng của người dân đã đến mức quá sức, cần phải được chấm dứt.  Biểu-hiện cho ý nghĩ này một cách minh bạch nhất phải kể Hoà-thượng Thích Quảng Độ khi HT tuyên-bố trên RFA (Đài Á-châu Tự do) gần đây: “Tôi kêu gọi tất cả các đoàn thể chính trị, tổ chức công nông kết hợp lại thành một khối cho thật mạnh.  Đoàn kết lại với nhau, bỏ hết các tị hiềm, nghi kỵ đi.  Ngồi lại với nhau thật sự một lòng, để tạo thành một sức mạnh, một đối trọng để nói thẳng, đặt thẳng vấn đề với người CSVN: ‘Các anh phải trả lại cái quyền làm người cho toàn thể dân tộc 80 triệu đây!  Không thể nô lệ hoá cái dân tộc này mãi được!  Anh đã nô lệ hoá nó 60 năm rồi.  Bây giờ đến lúc các anh phải trả lại.’” (trả lời phỏng vấn của Ỷ Lan ngày 22/11/2006)

            Sự thực lời kêu gọi này, Hoà-thượng đã đưa ra từ năm 2001 nhưng phải đợi 5 năm sau ta mới thấy như có sự đồng-loạt hưởng-ứng trong sự ra đời của khối 8406, dựa trên một bản tuyên-ngôn, “Tuyên-ngôn 2006 về Tự Do Dân Chủ ở Việt Nam,” do 118 người lúc đầu ký tên và do Linh-mục Nguyễn Văn Lý tung ra sau khi bản nháp do Phương Nam Đỗ Nam Hải, người được giao trọng-trách thảo, đã bị lộ một ngày trước đó.  Sự vội vã của cha Lý, có thể do tình-hình thúc bách, đã đem lại một vài sự dè dặt ở hải-ngoại lúc khởi đầu bởi trong số 118 người ký tên đầu tiên, hầu như không có thành-phần tu-sĩ Phật-giáo tham-gia, khác hẳn tình-trạng số tu-sĩ Công-giáo có mặt.  Mặc dầu vậy, sau mấy tháng vận-động, ở trong nước con số những người bằng lòng tham-gia cũng đã lên được con số 2000, không kể ở hải-ngoại con số đó còn lên đến cả hàng chục nghìn, một sự thách thức chưa hề có trong lịch-sử của đảng CSVN.

            Ngày nay, sự hiện diện của khối 8406 được xem như là một việc tự-nhiên trong cuộc sống của cộng-đồng 84 triệu dân VN ở trong nước dù như công-an đã tìm đủ cách để bôi nhọ hay tách lẻ những người tham-gia ở trong đó nhằm cách ly họ (kiểu “chia để trị” cổ-điển của thực-dân) hoặc trù dập, hạch xách họ cho đến khi họ không còn nổi một cuộc sống bình-thường, riêng tư nữa.  Mặc dầu vậy, những thành-phần chủ chốt trong phong trào 8406 cho đến hôm nay đã giữ vững được trận-tuyến, không để cho đối-phương phá vỡ sự đoàn-kết keo sơn giữa những thành-phần đầu não như Cha Lý ở Huế, Phương Nam Đỗ Nam Hải, G.S. Nguyễn Chính Kết ở Sài-gòn và cựu-chiến-binh Trần Anh Kim ở ngoài Bắc.

            Nếu cuối năm 2005, chúng ta mới lác đác thấy những sự lên tiếng của cụ Hoàng Minh Chính trong thời-gian cụ sang chữa bệnh ở Hoa-kỳ, rồi việc tuyên-bố thành-lập Phong trào Dân-chủ Việt-nam với đại diện trong nước là G.S. Trần Khuê và đại diện ngoài này là B.S. Nguyễn Văn Ngãi cũng như việc ra đời tờ báo trên Net Phong trào Dân chủ VN, thì sang đầu năm nay (2006) song song với việc Đại-hội-đồng Nghị-viện Âu-châu ra Nghị-quyết 1481 (99 phiếu thuận/42 phiếu chống) về “Nhu-cầu lên án của Quốc-tế đối với những tội ác của các chính-quyền CS độc-tài” (trong đó hiển-nhiên có VNCS), phong trào Dân-chủ ở trong nước đã bùng lên trước Đại-hội X của Đảng CS (tháng 4), ảnh-hưởng đến cả nhiều thành-phần ở trong Đảng (như nhà báo Phan Thế Hải đòi bỏ Điều 4 Hiến-pháp dành độc-quyền lãnh-đạo cho Đảng CS hay những bài phỏng vấn cựu-đại-sứ Nguyễn Trung trên VNN).  Nhưng Đại-hội X đã chứng tỏ là Đảng CS không biết nghe, gần như điếc mà chỉ biết lì lợm nên những tiếng nói trong Đảng kia đâm ra lạc lõng, bị quên ngay sau Đại-hội.  Ngược lại, những tiếng nói dân-chủ thực-sự ở bên ngoài Đảng trở nên được xem là sáng suốt hơn khi hoàn-toàn không còn đặt niềm tin vào cái đảng tối thủ cựu kia.

Khối 8406: Một thực-thể không thể chối cãi

            Từ cuối năm trước (ngày 17/10/2005), bốn linh-mục Công-giáo độc-lập (Chân Tín, Nguyễn Hữu Giải, Nguyễn Văn Lý và Phan Văn Lợi) đã đưa ra “lời kêu gọi tẩy chay bầu cử Quốc hội 2007” độc-đảng.  Phù hợp với ý nghĩ này, ngày 20/2/2006, hai L.M. Lý và Lợi đã tung ra “Lời kêu gọi cho Quyền Tự do Thông tin và Ngôn luận.”  Đến ngày mùng 6/4, sau khi L.S. Nguyễn Văn Đài đã nghiên cứu vấn-đề để cho thấy là việc lập đảng hoàn-toàn hợp pháp ở Việt-nam (Hiến-pháp 1992 chỉ dành quyền lãnh-đạo cho Đảng CS mà thôi chứ không loại-trừ việc có thể có những đảng khác, bằng-chứng là từ năm 1944 đến năm 1988, ngay trong chế-độ CS cũng đã có hai đảng Xã-hội và Dân-chủ), thì một “Lời kêu gọi Quyền Thành-lập va Hoạt-động Đảng phái tại VN năm 2006” được tung ra ngày 6/4.  Tất cả những nhận-định trên cuối cùng được giao cho Phương Nam Đỗ Nam Hải để đúc kết song vì máy của Phương Nam bị tịch thu nên L.M. Nguyễn Văn Lý đã chấp bút thêm để thành một tài-liệu căn-bản được tung ra vào ngày 8/4/2006 dưới tên “Bản Tuyên ngôn Tự do Dân chủ cho Việt Nam năm 2006” do 118 người ký tên đầu tiên trên toàn-quốc.

            Tài-liệu này có thể xem như Hiến-chương 77 (“Charter 77”) của phong trào cách mạng của Tiệp-khắc đưa ra năm 1977, cho phép mọi người quy tụ ở chung quanh.  Cũng tương-tự, sau khi được tung ra, Tuyên-ngôn này đã mau chóng lấy được sự ủng-hộ của khoảng 2000 người ở trong nước và hàng chục nghìn người ở hải-ngoại.

Chính vì thế mà chính-quyền CS, tuy rất bực bõ với Khối 8406 (tên gọi chung cho phong trào) song cũng không tiện bắt bớ hàng loạt, sợ những phản-ứng mạnh từ quốc-tế.

            Đây là một thắng lợi đầu tiên của phong trào dân-chủ trong nước trong năm qua.

Không phải chỉ có thế, sau đấy ta thấy như có hiện-tượng “thừa thắng xông lên” của các thành-phần dân-chủ như được thể-hiện trong những hiện-tượng sau đây.

Báo công-khai trên Net

            Ngày 15 tháng 4/2006, Linh-mục Chân Tín ra số bán-nguyệt-san Tự Do Ngôn Luận đầu tiên trên Internet, sau đó báo được in ra và phân phát tới một số giới-hạn ở trong nước.  Đến nay, TDNL đã ra đều đặn được đến số 18, với sự tham-gia bài vở của nhiều cây bút quốc-nội cũng như hải-ngoại.

            Ngày 15/8/2006, nhóm các ông Nguyễn Khắc Toàn, Hoàng Tiến, Bạch Ngọc Dương, Dương Thị Xuân ở Hà-nội dự-tính tung ra một báo điện-tử độc-lập thứ ba mang tên Tập san Dân chủ Tự do, nhằm ra trước ngày lễ Độc Lập mồng 2/9.  Song chuyện bị vỡ lở, công-an bắt bớ, rầy rà mấy người chủ-trương nhưng rồi vẫn không chặn được tờ báo ra đời (đã đến số 5).

            Ngày 15/9/2006, G.S. Nguyễn Thanh Giang tuyên-bố cho ra báo Tổ Quốc.  Như vậy, tính đến nay, đã có 4 tờ báo điện-tử công-khai ra đời mà không xin phép nhà nước CS, với một hai tờ trong số đó đã có bản in trên giấy để phân-phối.

Thành-lập các đảng không CS

            Sau khi Luật-sư Nguyễn Văn Đài khẳng-định và chứng minh quyền lập đảng ở VN ngay trong chế-độ CS thì ngày 1/6, cụ Hoàng Minh Chính tuyên-bố phục-hoạt Đảng Dân-chủ Việt-nam (XXI), ngày 8/7 Đảng Dân chủ Nhân dân (của anh Đỗ Thành Công) đánh dấu sinh-nhật 1 tuổi, ngày 8/9 Đảng Thăng tiến VN công-bố thành-lập với thành-phần ở trong và ở ngoài nước.  Chưa kể nhiều đảng chính-trị cũ như Quốc Dân Đảng, Đại Việt, hay mới hơn như Việt Tân, Phục Hưng vẫn âm thầm làm việc.  Những hoạt-động đảng phái này có thể kiểm nghiệm qua những đợt bỏ truyền-đơn, những hình vẽ “bỏ 4” trên tường, phong trào đòi trả lại tên cho Sài-gòn và phong trào mới nhất là phong trào mặc áo trắng vào các ngày mồng 1 và 15 mỗi tháng (còn quá sớm để biết kết-quả).

Sự tham gia ngày càng đông của tuổi trẻ

            Bắt đầu từ Lê Chí Quang năm 1999, người ta thấy sự tham-gia ngày càng đông của tuổi trẻ VN vào phong trào dân-chủ ở trong nước.  Sau Lê Chí Quang phải kể những tên tuổi như Nguyễn Vũ Bình, Phạm Hồng Sơn, Nguyễn Văn Đài, Bạch Ngọc Dương, Trần Khải Thanh Thuỷ, Lê Thị Công Nhân, Bùi Kim Thành và rất nhiều người khác.  Điển-hình của tuổi trẻ là họ rất thạo công-nghệ thông tin, nhất là các kỹ-thuật về Internet, Chatroom, Paltalk, Skype, v.v.  Chỉ riêng trong năm 2006, chúng ta thấy sự xuất hiện của Nhóm Trí-thức Hải Hà (ở Hải-phòng và Hà-nội), của Tập Hợp Thanh-niên Dân-chủ (Nguyễn Tiến Trung) ở Pháp trước tiên đòi “tự do báo chí và xuất bản, tự do lập hội và lập đảng, tổng-tuyển-cử tự do, công bằng, có quốc-tế giám-sát vào năm 2007” (ngày 27/6) rồi “Marathon cho Dân-chủ VN” (lên đường hôm 28/6), sự xuất hiện của Nhóm Thanh-niên Sơn Hà (thành-lập ngày 7/9/2006) v.v.

Xuất hiện Công-đoàn và sự tham-gia của công-nhân, nông-dân

            Bức xúc trước những tin tức công-nhân trên toàn-quốc, nhất là các công-nhân làm việc cho các công-ty, hãng xưởng có đầu tư nước ngoài, tổ-chức cả ngàn cuộc đình công vào hạ-bán năm 2005 và bốn tháng đầu năm 2006, có lúc thu hút được cả trăm nghìn người, một số anh chị em ở hải-ngoại đã tổ-chức tại Ba-lan một “Hội-nghị quốc-tế về Quyền lao động ở VN” từ ngày 28 đến 30/10 ở thủ-đô Vác-sa-va.  Hội-nghị được xem là thành công vượt lên trên mọi sự mong đợi mà không ít là vì nó kịp thời.  Hội-nghị cũng thành-lập được một “Uỷ-ban bảo vệ Người lao-động VN” với châm-ngôn là “Cơm áo và Tự do” (“Chleb i Wolnosc” trong tiếng Ba-lan, “Bread and Freedom” trong tiếng Anh) nhằm tiếp tay những công-nhân, người lao động bị đàn áp ở trong nước.

            Gần như không ai bảo ai, đúng trước Hội-nghị Vác-sa-va mấy ngày, vào ngày 20/10/2006, Công-đoàn Độc-lập VN tuyên-bố ra đời ở Hà-nội với những thành-phần như Nguyễn Khắc Toàn, L.S. Nguyễn Văn Đài, L.S. Lê Thị Công Nhân (người phát ngôn của Công-đoàn), nhà văn Trần Khải Thanh Thuỷ v.v.  Song nếu tổ-chức này có thể bị chỉ-trích là đa-phần trí-thức thì đến ngày 30/10/2006, Hiệp-hội Đoàn Kết Công Nông VN cũng ra đời với thành-phần công nông rõ ràng hơn, gồm Nguyễn Tấn Hoành (công-nhân ngành nhựa), Đoàn Huy Chương (công-nhân), Nguyễn Thị Lê Hồng (nông-dân) v.v.

            Có lẽ vì lo phong trào công-nhân lan rộng thì rất nguy hiểm nên chính-quyền đã mạnh tay hơn hẳn và bắt đầu từ ngày 14/11 đã bắt Hoàng (tức Đoàn) Huy Chương, Đoàn Văn Diên (ba của anh Chương), Nguyễn Thị Lê Hồng (mà tên thật là Trần Thị Lệ Hằng), rồi chính anh Nguyễn Tấn Hoành, người trẻ 22 tuổi mà từ tháng 4/2006 ở Đà-nẵng đã tung ra “yêu-sách 8 điểm” đòi quyền tổ-chức công-đoàn độc-lập, không phụ thuộc nhà nước v.v.  (Tin mới nhất cho biết chính-quyền CS đã bắt thêm ông Lê Văn Sỹ và cô Nguyễn Thị Tuyết, công-nhân có mặt từ đầu trong Hiệp-hội, rồi hai ông Lê Bá Triết và Nguyễn Tuấn, bị bắt vào ngày 18/11.)

Một bước đoàn-kết hơn nữa: Liên-minh Dân-chủ Nhân-quyền

            Đáp lời mời và kêu gọi của Khối 8406, ngày 20/9, B.S. Nguyễn Đan Quế nhận tham-gia với tư-cách là Cố-vấn, ngày 22/9 Hoà-thượng Thích Quảng Độ (Giáo-hội PGVNTN) và ngày 29/9 Cụ Lê Quang Liêm của Giáo-hội PG Hoà Hảo Thuần-tuý cũng ủng-hộ việc làm này.  Thế là Khối 8406 đã dựng nên được một “Liên-minh các Lực-lượng Dân-tộc đấu tranh vì Tự do, Dân-chủ và Nhân-quyền cho VN” (gọi tắt là “Liên-minh Dân-chủ Nhân-quyền VN”) với thành-phần mở rộng tối-đa cho bất cứ ai tin tưởng ở cuộc đấu tranh bất bạo động cho tự do dân-chủ ở quê nhà.  Một số cuộc gặp gỡ cũng đã được tổ-chức để tìm thêm đồng-minh hay trao đổi như cuộc gặp gỡ công-khai của gần 20 người trong Khối 8406 ở Sài-gòn ngày 27/7 (sau đó một số vị như anh Phạm Bá Hải, chẳng hạn, bị bắt) hay cuộc gặp gỡ giữa hai anh Nguyễn Chính Kết, Đỗ Nam Hải với các thầy Thích Không Tánh vàThích Hải Tạng nhân dịp Hoà-thượng Thích Huyền Quang vào Sài-gòn chữa bệnh.

Mở rộng không-gian dân-chủ: Xây dựng một xã-hội công-dân/dân-sự

            Ngày 1/11/2006, Luật-sư Nguyễn Văn Đài thông-báo việc thành-lập “Uỷ-ban Nhân-quyền VN” để theo dõi mọi diễn-tiến về nhân-quyền ở VN và báo-cáo với thế-giới.

            Ngày 20/11/2006, một “Ban sáng lập và điều hành lâm thời” thông-báo việc thành-lập “Hội Ái hữu Tù nhân Chính trị và Tôn giáo Việt nam” với một thành-phần hùng hậu trong các tôn-giáo (Hoà Hảo: Cụ Lê Quang Liêm; Công-giáo: L.M. Phan Văn Lợi, L.M. Nguyễn Văn Lý; Tin Lành: Mục-sư Nguyễn Công Chính; Phật-giáo: HT Thích Nhật Ban và các Thượng-toạ Không Tánh, Thanh Tịnh, Minh Tánh) và các cựu-tù-nhân chính-trị (Hoàng Minh Chính, Trần Hữu Duyên, Phạm Quế Dương, Đoàn Viết Hoạt, Hà Sĩ Phu, Nguyễn Đan Quế, Nguyễn Chí Thiện, Nguyễn Khắc Toàn v.v.).  Điều đặc-biệt đáng chú ý trong chuyện này không phải chỉ là tính đa dạng trong các thành-phần nổi tiếng nhất trong các cựu-tù-nhân chính-trị, đó còn là một trong những hội hiếm có mà có sự tham-gia của cả trong lẫn ngoài nước (như các ông Đào Vân Bình, hay Nguyễn Sĩ Bình, Đoàn Thanh Liêm ở ngoài này).  Tóm lại, sự liên-kết trong - ngoài (một chủ-trương do Hội-nghị Liên-kết 2 ở Santa Ana đưa ra từ năm 1996 sau khi HNLK 1 vào năm 1995 ở Virginia chủ-trương lập một mặt trận dân-chủ gồm cả người trong nước lẫn ngoài nước để chống lại chuyên-chế CS) đã thành một sự thật cụ-thể và hiển-nhiên.  Hội còn đảm bảo sẽ hữu hiệu vì Hội-đồng Điều hành gồm TT. Thích Thiện Minh (Hội-trưởng), MS. Nguyễn Hồng Quang (Phó HT), B.S. Phạm Hồng Sơn (Tổng-thư-ký).

Để kết

            Tình-hình dân-chủ ở trong nước giờ này đã sang hẳn một giai-đoạn thật sôi động và hứa hẹn.  Tuy tình-hình kinh tế ở trong nước có tiến-triển song những đòi hỏi về dân-sinh, dân-chủ của người dân không chờ được nữa.  Phong trào khiếu kiện của nông-dân khắp nước, phần lớn do đàn bà, phụ nữ đảm đương nay gần như tức nước vỡ bờ (“Giặc đến nhà, đàn bà phải đánh”), với những cuộc biểu tình ngày càng lan rộng (chẳng riêng gì ở Sài-gòn, Hà-nội, mà còn cả ở Bình-dương, Thái-bình, Đà-nẵng, Bắc-giang…), cộng thêm phong trào đình công của công-nhân cùng khắp nước (chỉ tạm được thoả mãn bởi những nhượng bộ của nhà nước về mặt lương bổng), đang phối hợp với những đòi hỏi rộng lớn về tự do tôn giáo (của Phật-giáo, Hoà Hảo, Tín Lành, đồng-bào Thượng và giờ đây của cả Cao Đài sau khi di-hài của Ngài Phạm Công Tắc được đưa về từ Nam-vang ngược ý với di-chúc của ông), về tự do ngôn-luận, tự do báo chí, tự do đi lại, hội họp, lập đảng (của tầng lớp trí-thức và nhất là lớp trẻ càng ngày càng tham-gia đông đảo) đang dâng lên thành một cao-trào mà thế-giới cũng phải để ý.  Như trường-hợp HT Thích Quảng Độ, chỉ riêng trong năm qua, đã lãnh giải “Dũng-khí Dân-chủ” (Democracy Courage Tribute) ở Istanbul, Thổ-nhĩ-kỳ (ngày 5/4/2006), và giải Rafto 2006 của Na-uy (ngày 4/11/2006)--giải này thường được xem là sẽ dẫn đến giải Nobel Hoà-bình.  Như vậy, phong trào dân-chủ ở trong nước hiện có khả-năng trở thành một lớp sóng thần xô cái đảng CS đi như một thứ rác rưởi để “trả lại cái quyền làm người cho toàn thể dân tộc.”

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net