DC&PT - Thời Sự 2007

 

Phỏng vấn Đại Sứ Hoa Kỳ Michael Michalak

sau 30 ngày nhậm chức tại Việt Nam

Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA

 

Trong buổi phát thanh sáng nay, Ban Việt Ngữ Đài Á Châu Tự Do đă gửi đến quư thính giả phóng sự của Đằng Phong về buổi gặp gỡ giữa ông Đại Sứ Hoa Kỳ Michael Michalak với cộng đồng người Việt ở miền Nam bang California. Nhân dịp này, ông Đại Sứ Mỹ đă dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn đặc biệt sau đây.

Nguyễn Khanh: xin cám ơn ông Đại Sứ đă dành th́ giờ riêng cho chúng tôi. Chúng tôi xin bắt đầu cuộc phỏng vấn bằng cách nhắc lại là trong buổi tiếp Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết, Tổng Thống Hoa Kỳ George W. Bush nói rằng để có được một mối quan hệ bền vững, chính Việt Nam phải quyết tâm cải tiến dân chủ và nhân quyền.

Trước khi rời Hà Nội, bạn của ông là Đại Sứ Michael Marine cũng nói rằng ước ǵ ông ta có thể bảo là nhân quyền đă được cải thiện tại Việt Nam, nhưng ông Marine nói rằng rất tiếc, ông không thể nói được điều đó. Theo ông Đại Sứ, làm sao có thể mở rộng thảo luận liên quan đến chính trị với Việt Nam?

Đại Sứ Michael Michalak: một trong những cách để chúng ta có thể mở rộng thảo luận về nhân quyền và chính trị ở Việt Nam là chính tôi phải bắt nắm lấy cơ hội ḿnh mới sang Việt Nam làm việc, tất cả mọi người đều đón chào tôi rất nồng nhiệt, tất cả đều bảo với tôi là sẵn sàng thảo luận mọi đề tài tôi muốn đặt ra, kể cả vấn đề nhân quyền, vấn đề tự do tôn giáo và nhiều vấn đề khác nữa.

Ư định của tôi là nắm lấy thiện chí đó và tiếp tục xây dựng quan hệ trên thiện chí đó, ngay cả lúc chúng tôi thảo luận với nhau về những đề tài khó khăn. Đây là việc không dễ làm, tôi không biết ḿnh có làm được hay không, nhưng đây là điều tôi sẽ cố gắng bằng mọi cách để thực hiện.

Điều 88

Nguyễn Khanh: trước khi rời Washington để sang nhận nhiệm sở ở Hà Nội, nếu tôi nhớ không lầm th́ ông Đại Sứ có nói rằng ông sẽ thúc đẩy Chính Phủ Việt Nam sửa đổi luật h́nh sự, đặc biệt là điều 88.

Ông Đại Sứ cũng đưa ra lời hứa là sẽ cố gắng tối đa để Việt Nam trả tự do cho Linh Mục Nguyễn Văn Lư. Biết rằng ông Đại Sứ mới nhậm chức được 30 ngày, những muốn hỏi là có tiến bộ này về hai vấn đề này mà ông Đại Sứ muốn chia sẻ với chúng tôi được không?

Đại Sứ Michael Michalak: tiến bộ duy nhất mà tôi có thể chia sẻ với ông là tôi đă nói rất rơ với Chính Phủ Việt Nam, kể cả với Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng và với ông Bộ Trưởng Ngoại Giao Phạm Gia Khiêm cũng như với các viên chức khác rằng nhân quyền chính là trọng điểm của chính phủ Hoa Kỳ cũng như của cá nhân tôi, và tôi sẽ cỗ vũ họ trả tự do không chỉ một ḿnh Linh Mục Nguyễn Văn Lư, mà c̣n trả tự do cho những người tù khác chúng tôi quan tâm đến.

Những người này chưa ai được thả, nhưng như ông mới nói, tôi vừa nhậm chức có 30 ngày, và tôi sẽ tiếp tục kêu gọi Việt Nam nên có tiến bộ, đáp ứng những yêu cầu của Hoa Kỳ trong lănh vực này. Điều đó có nghĩa là ǵ? Tôi không biết họ sẽ đáp ứng như thế nào, nhưng hai bên sẽ tiếp tục thảo luận với nhau và tôi biết là Việt Nam sẽ nói chuyện với tôi về những điều này.

Nguyễn Khanh: khi tiếp xúc với Cộng Đồng và khi nói đến vấn đề tự do tôn giáo ở Việt Nam, ông Đại Sứ nhận xét rằng hiện có nhiều nhà thờ, chùa chiền có đông tín đồ, nhưng cũng có những tôn giáo không có mấy tín đồ. Có phải tiêu chuẩn về tự do tôn giáo của ông Đại Sứ được dựa trên con số người đi nhà thờ hay đi chùa?

Đại Sứ Michael Michalak: Không phải. Cách tôi đánh giá tự do tôn giáo là không chỉ chính mắt ḿnh trông thấy có bao nhiêu người đi nhà thờ, đi chùa, tôi c̣n dựa vào những báo cáo của các đồng nghiệp, bạn bè về con số những cơ sở tôn giáo được đăng kư, cũng như các công tác từ thiện mà tôn giáo được quyền làm ở Việt Nam, v́ ở b́nh diện thế giới, tôn giáo nổi tiếng với những công tác từ thiện.

Tôi cũng sẽ xem coi các viên chức Việt Nam ở các địa phương được huấn luyện thi hành luật pháp như thế nào, để tránh không cho những chuyện tiêu cực đối với tôn giáo xảy ra. Vẫn c̣n những viên chức coi thường luật lệ và hành động không đúng với những ǵ luật pháp quy định.

Tôi cho rằng điều rơ ràng về những điểm tôi vừa tŕnh bầy là con số đều tăng. Chúng tôi vẫn có những tin tức, bằng chứng, cho thấy có những cơ sở tôn giáo vẫn chưa được đăng kư, vẫn c̣n nhiều câu hỏi phải đặt ra, đặc biệt nhất là ở vùng Tây Bắc là nơi có nhiều cơ sở tôn giáo đă nộp đơn nhưng vẫn chưa được chấp thuận.

Người ta có nói đến những trở ngại hậu cần, như vấn đề đi lại khó khăn, tôi chưa đến thăm vùng này nên không thể bảo rằng điều đó là đúng. Nhưng một vài người bạn của tôi, những người tôi tin cẩn đă đi đến đó và họ bảo cho tôi biết rằng vấn đề đi lại quả thật khó khăn. Nhiều người bảo họ thuộc thuộc một tổ chức tôn giáo nào đó nhưng khi nói chuyện với họ, th́ không thể biết rằng họ có hiểu thuộc một tổ chức tôn giáo có nghĩa là thế nào hay không. Đây là một vấn đề rất phức tạp, và tôi phải đích thân đi đến đó để t́m hiểu xem sao.

Xây dựng quan hệ

Đại sứ Michael Michalak chụp h́nh lưu niệm với Nguyễn Khanh và Đằng Phong. RFA PHOTO

Nguyễn Khanh: ông Đại Sứ đă gặp và thảo luận với các nhà lănh đạo Việt Nam. Nêu tôi nhớ không lầm th́ Tổng Thống Ronald Reagan có lần bảo rằng khó có thể biết được một người cộng sản nghĩ ǵ trong đầu, và càng khó hơn nữa nếu người đó là lănh tụ cộng sản. Ông Đại Sứ đang ở trong trường hợp đó. Có khi nào ông nghĩ ước ǵ biết được người ngồi đối diện với ḿnh đang suy nghĩ điều ǵ hay không?

Đại Sứ Michael Michalak: có chứ. Ngay cả lúc nói chuyện với nhà tôi, đôi khi tôi cũng thắc mắc không hiểu bà nhà tôi đang nghĩ ǵ. Đọc được suy nghĩ của người khác không phải là dễ. Gặp gỡ càng nhiều, xây dựng được quan hệ càng tốt với phía đối tác, th́ tôi càng có thể đoán biết họ đang suy nghĩ như thế nào.

Trong cương vị của tôi, xây dựng quan hệ là điều thật quan trọng, và đây là điều tôi phải làm để phía đối tác có thể tin được ở tôi, để khi tôi tức giận, họ hiểu lư do tại sao tôi lại có thái độ như thế, và ngay khi tôi chúc mừng họ, họ hiểu được sự chân thành mà tôi muốn bày tỏ qua lời chúc mừng. Đó là một tiến tŕnh đ̣i hỏi phải có thời gian mới thực hiện được.

Công việc của tôi rất bận rộn, và dàn xếp để gặp những người cũng bận rộn như ḿnh là điều không dễ. Điều đó có nghĩa là tôi không thể gặp các nhà lănh đạo Việt Nam mỗi ngày được, nên phải mất một thời gian mới có thể xây dựng quan hệ được. Nhưng tôi có thể nói là tôi sẽ cố gắng để xây dựng mối quan hệ này càng nhanh càng tốt.

3 mục tiêu

Nguyễn Khanh: giáo dục, kinh tế và nhân quyền là 3 mục tiêu được ông Đại Sứ đặt lên hàng đầu. Xin hỏi ông Đại Sứ có kế hoạch kết hợp 3 mục tiêu này lại để đạt được thành quả hữu hiệu hơn không?

Đại Sứ Michael Michalak: theo tôi nghĩ th́ ở một góc độ nhất định nào đó, 3 mục tiêu tôi đặt ra kết hợp với nhau. Tôi tin rằng khi được học hỏi ở một xă hội mở rộng th́ người ta sẽ nh́n thấy và hiểu thế nào một xă hội mở rộng, lại liên kết với một nền kinh tế mở rộng, và học hỏi, biết phải đóng góp ư kiến của ḿnh về đường lối hoạt động của chính phủ và luật pháp.

Tất cả những điều này liên kết với nhau để đi đến kết quả là ngay chính phủ cũng tin tưởng rằng khi người dân đưa ra ư kiến của họ th́ điều đó không có nghĩa là người đóng góp ư kiến muốn lật đổ chính quyền, mà ư kiến của người dân có thể được thực hiện để xây dựng một xă hội tiến bộ hơn, tốt hơn.

Tôi tin rằng chinh phủ Việt Nam muốn xây dựng xă hội cho tốt hơn, và trách nhiệm của chúng tôi là bày tỏ cho chính phủ Việt Nam biết rằng cải tiến t́nh trạng nhân quyền sẽ giúp xây dựng một xă hội tốt hơn cho Việt Nam, xây dựng một đời sống tốt hơn và môi trường làm việc tốt hơn cho người dân. Tôi tin rằng chúng ta có thể đạt được mục đích đó qua các chương tŕnh kinh tế, giáo dục, và dần dần sẽ giúp người dân Việt Nam quyền quyết định.

Tôi tin rằng chinh phủ Việt Nam muốn xây dựng xă hội cho tốt hơn, và trách nhiệm của chúng tôi là bày tỏ cho chính phủ Việt Nam biết rằng cải tiến t́nh trạng nhân quyền sẽ giúp xây dựng một xă hội tốt hơn cho Việt Nam, xây dựng một đời sống tốt hơn và môi trường làm việc tốt hơn cho người dân. Tôi tin rằng chúng ta có thể đạt được mục đích đó qua các chương tŕnh kinh tế, giáo dục, và dần dần sẽ giúp người dân Việt Nam quyền quyết định.

Đại Sứ Hoa Kỳ Michael Michalak

Chính Phủ Việt Nam nói rằng chính phủ là Chính Phủ do dân, bởi dân và v́ dân. Người Mỹ cũng nói y như thế. Hăy chờ xem liệu có thể trở thành sự thật hay không.

Kinh tế và nhân quyền

Nguyễn Khanh: gần đây Trung Quốc dùng quyền phủ quyết để ngăn cản không cho Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết lên án các hành động đàn áp mà Chính Phủ Miến Điện làm đối với người dân, chỉ v́ Bắc Kinh và Rangoon trao đổi thương mại với nhau. Liệu ông Đại Sứ có thể đảm bảo với thính giả của chúng tôi là Hoa Kỳ sẽ không làm như thế, tức là Hoa Kỳ sẽ không coi trọng kinh tế hơn nhân quyền?

Đại Sứ Michael Michalak: tôi không coi đó là kinh tế được coi trọng hơn nhân quyền. Cùng một lúc, chúng ta có thể có làm được nhiều việc khác nhau. Chúng ta có thể vừa đi bộ vừa nhai chewing-gum, chúng ta cũng có thể vừa vận động cho nhân quyền vừa vận động cho quyền lợi về kinh tế.

Theo quan điểm riêng của tôi, cắt đứt các quan hệ về kinh tế, thương mại có nghĩa là cắt đứt gần hết các con đường hợp tác giữa hai bên. Nếu làm điều đó, liệu có gây khó khăn cho Chính Phủ nước khác không? Không, sẽ gây khó khăn cho người dân nhiều hơn là cho Chính Quyền. Chúng ta phải cân nhắc lợi hại như thế nào.

Vẫn theo quan điểm riêng của tôi, chúng ta sẽ đạt được nhiều thành quả hơn bằng cách tiếp tục hợp tác chung với Việt Nam, bằng cách thể hiện cho Việt Nam biết thế nào là một xă hội mở rộng, thế nào là một nền kinh tế mở rộng, và tại sao ở một xă hội mở rộng người dân được quyền lên tiếng nói, được quyền bày tỏ quan điểm, và thể hiện này sẽ làm lợi cho quốc gia như thế nào.

Vai tṛ của Cộng Đồng Người Việt

Nguyễn Khanh: trước khi đi Hà Nội, ông Đại Sứ gặp Cộng Đồng Người Việt ở miền Đông Hoa Kỳ. Đến Hà Nội mới 30 ngày, ông Đại Sứ trở lại Mỹ tiếp xúc với Cộng Đồng Người Việt ở miền Tây của nước Mỹ. Điều này xác định ông Đại Sứ đánh giá cao Cộng Đồng Người Việt và không ai có thể quên được việc ông Đại Sứ làm. Theo ông Đại Sứ, vai tṛ của Cộng Đồng Người Việt trong mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam như thế nào?

Đại Sứ Michael Michalak: tôi nghĩ rằng Cộng Đồng Người Việt ở Mỹ có rất nhiều kinh nghiệm, lại dồi dào về khả năng để có thể đóng góp cho mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Quan hệ giữa hai quốc gia tốt hơn, vững vàng hơn chính nhờ vào quan hệ giữa người dân hai nước với nhau. Người dân yêu mến nhau, học hỏi lẫn nhau và muốn giúp đỡ cho nhau. Về điểm này, tôi tin rằng Cônt Đồng Người Việt ở Mỹ có thể góp một phần rất tích cực.

Người Việt ở Mỹ có thể đóng vai tṛ của một chiếc cầu, có thể đảm nhận vai tṛ của mối liên hệ đầu tiên giữa nước Mỹ với một quốc gia mà ngôn ngữ lẫn van hóa vẫn xa lạ với người Mỹ. Qua tiếp xúc với Cộng Đồng người Việt, ngay chính những người Mỹ ở tại nước Mỹ cũng học hỏi, và hiểu biết về Việt Nam. Cũng qua Cộng Đồng, những Người Việt đang sinh sống ở Việt Nam học hỏi, biết được về nước Mỹ.

Đại Sứ Hoa Kỳ Michael Michalak

Người Việt ở Mỹ có thể đóng vai tṛ của một chiếc cầu, có thể đảm nhận vai tṛ của mối liên hệ đầu tiên giữa nước Mỹ với một quốc gia mà ngôn ngữ lẫn van hóa vẫn xa lạ với người Mỹ. Qua tiếp xúc với Cộng Đồng người Việt, ngay chính những người Mỹ ở tại nước Mỹ cũng học hỏi, và hiểu biết về Việt Nam. Cũng qua Cộng Đồng, những Người Việt đang sinh sống ở Việt Nam học hỏi, biết được về nước Mỹ.

Đó là bước liên hệ đầu tiên, thể hiện cho thấy hai bên có thể t́m hiểu về nhau, có thể tin tưởng lẫn nhau. Từ đó, quan hệ này sẽ được mở rộng cho giới hoạt động thương mại, cho các cuộc tiếp xúc giữa các vị lănh đạo tinh thần. Quan hệ này sẽ dẫn chúng ta đến chỗ xă hội này đặt tin tưởng vào những ǵ họ được nghe từ một xă hội khác, và tôi tin rằng đó là một tiến tŕnh mà Cộng Đồng Người Việt ở Mỹ sẽ đóng một vai tṛ rất quan trọng.

Nguyễn Khanh: ông Đại Sứ có định gặp những nhà tranh đấu ở Việt Nam không?

Đại Sứ Michael Michalak: có.

Nguyễn Khanh: ông Đại Sứ đă gặp người nào chưa?

Đại Sứ Michael Michalak: chưa, nhưng tôi sẽ tiếp xúc với họ.

Nguyễn Khanh: xin cám ơn ông Đại Sứ.

 

Trích: RFA 17.10

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục