|
Sử dụng người
tài ngoài Đảng:
Nhà báo Hữu Thọ: Phải thực sự
cầu hiền, biết cách cầu hiền
“Có
anh tiến sĩ, giảng viên đại học hẳn
hoi, kể là xin đi học cao cấp chính trị
mà không được. Tôi t́m hiểu th́ mới ngớ
ra là điều kiện đi học phải là
đảng viên. Mà muốn thi lên chuyên viên cao cấp
th́ lại phải có cao cấp chính trị. Vậy
ra, dù là tiến sĩ đi nữa mà ngoài Đảng
th́ khỏi chuyên viên cao cấp, đừng nói ǵ tới
tham gia lănh đạo”.
Chất
vấn của đại biểu Quốc hội
Dương Trung Quốc về việc sử dụng
người tài ngoài Đảng, về lăng phí “nguyên
khí quốc gia” đang thu hút sự quan tâm của nhiều
nhân sĩ, trí thức. Pháp Luật TP,HCM nêu vấn
đề này với ông Nguyễn Hữu Thọ, từng
nhiều năm làm Trưởng ban Tư tưởng-Văn
hóa trung ương, trợ lư Tổng Bí thư.
Luật bất thành văn...
. Thưa, chất vấn của đại
biểu Quốc hội Dương Trung Quốc
đang làm nóng lên mối quan tâm của gần 80 triệu
người ngoài Đảng. Từng là người
trong cuộc, cảm nhận của ông thế nào?
+
Bộ trưởng Trần Văn Tuấn trả lời
thế th́ về mặt chính thức là đúng thôi.
Ngay Bộ Chính trị, Ban Bí thư tôi chắc cũng
không có văn bản nào quy định chỉ đảng
viên mới được tham gia bộ máy quản
lư. Nhưng trắc trở thực tế th́ có đấy.
Chẳng hạn, ở Hà Nội tôi biết là đề
bạt trưởng pḥng, không đảng viên th́ khó
đấy.
Có
anh tiến sĩ, giảng viên đại học hẳn
hoi, kể là xin đi học cao cấp chính trị
mà không được. Lạ quá, ḿnh phải khuyến
khích chứ! Tôi t́m hiểu th́ mới ngớ ra là
điều kiện đi học phải là đảng
viên. Mà muốn thi lên chuyên viên cao cấp th́ lại
phải có cao cấp chính trị. Vậy ra, dù là tiến
sĩ đi nữa mà ngoài Đảng th́ khỏi
chuyên viên cao cấp, đừng nói ǵ tới tham gia
lănh đạo. Chuyện này tôi đă phát biểu với
cấp có thẩm quyền và phải thẳng thắn
mà nói, dù là luật bất thành văn đi nữa
th́ đó cũng là sai sót...
. Vậy th́ đại biểu
Dương Trung Quốc lo lăng phí “nguyên khí quốc
gia” là có cơ sở…?
+
Có một thực tế mà tôi nắm rơ là nhiều
khi lănh đạo cấp cao thực sự muốn
có người ngoài Đảng tham gia vào bộ máy
mà không được. Bầu cử Quốc hội
khóa trước, một tỉnh miền Trung
được giao chỉ tiêu có đại biểu
ngoài Đảng, vậy mà địa phương
t́m không được. Hỏi th́ tỉnh nói: “Người giỏi vào
Đảng hết rồi, mà Quốc hội lại
đang nhấn mạnh chất lượng th́ làm
sao chọn được ứng viên ngoài Đảng
nữa”.
Bản
thân tôi đây, kỳ bầu cử Quốc hội
tháng Năm vừa rồi rất ư thức bầu
cho một ứng viên là người ngoài Đảng.
Tôi đă nhắm kỹ là anh này có hai cơ cấu:
vừa không phải đảng viên, vừa làm doanh
nghiệp. Nhưng mà lư lịch học vấn chỉ
là hàm thụ đại học, doanh nghiệp lại
nhỏ, trong khi ứng viên khác một là giáo sư -
hiệu trưởng Đại học Sư phạm,
từng dày dạn hoạt động ngoại giao,
một là thạc sĩ-phó bí thư thành ủy. Thế
là anh ấy không trúng.
Đảng viên cũng có người
chân chính, kẻ cơ hội
. Nói vậy th́ phải chăng vào
Đảng đều là người tài giỏi hết,
thưa ông?
+
Thực tế hiện nay, nhiều người vào
Đảng là có lư tưởng, có ước vọng
cống hiến. Nhưng cũng có người vào
cho đẹp lư lịch. Tôi biết mấy cậu
trẻ, đại học hẳn hoi, về UBND
phường công tác, rất thích vào Đảng.
Nhưng vào để đón chủ trương tiêu
chuẩn hóa cán bộ, lănh đạo cơ sở
để nhắm chức chủ tịch, phó chủ
tịch. Ngay cả doanh nhân ứng cử vào Quốc
hội, bên cạnh những người chân chính muốn
cống hiến cũng có người chỉ để
tham gia ư kiến vào những chính sách ảnh hưởng
đến hoạt động làm ăn của ḿnh
hoặc trực tiếp hơn, muốn hưởng
quyền miễn trừ của đại biểu
Quốc hội khi họ có chuyện lôi thôi.
. Chính trung ương, các cơ quan tổ
chức của Đảng từng lo ngại về
t́nh trạng thanh niên được đào tạo
bài bản, có tài năng, chuyên môn lại không muốn
vào Đảng. V́ vậy sợ Đảng già
đi, hẫng hụt mất lớp kế cận...
+
Đó là thực tế. Sau Thế chiến thứ
hai, xu thế chung ở lớp trẻ nhiều
nước là không muốn tham chính, dù là phái hữu
hay tả. Thay v́ làm chính trị, họ lao vào khoa học
kỹ thuật, muốn sáng tạo trong môi trường
mới rộng mở sau chiến tranh. Đổi mới,
mở cửa ở ta mặt nào đó cũng tạo
nên hoàn cảnh ấy. Tuổi trẻ đam mê lao
động, làm giàu, phát triển kinh tế-xă hội
th́ cũng là điều mừng.
Nhân sĩ, người tài ngoài Đảng
c̣n mặc cảm!
. Nhưng kỳ bầu cử vừa
rồi, người ngoài Đảng đăng kư ứng
cử với con số kỷ lục đấy chứ?
+
Đúng. Nhưng chất lượng và uy tín th́ khó
nói lắm. Như khu vực bầu cử của
tôi đây, ḿnh rất ư thức bỏ phiếu cho họ
mà có trúng đâu...
. Vậy th́ phải chăng cơ chế
bầu cử của ta có khiếm khuyết,
chưa thu hút được người thực sự
tài giỏi, có năng lực, trí tuệ ngoài Đảng
ứng cử?
+
Phải chăng vậy? Đọc danh sách ứng cử
vừa rồi, tôi cảm thấy dường
như nhiều người thực sự tài giỏi
ngoài Đảng, có uy tín với xă hội mặc cảm
sao đó mà không tham gia. Mặt khác, có những nhân sĩ
rất uy tín ứng cử mà lại không trúng. Chẳng
hạn, trong TP.HCM có anh Việt kiều rất uy
tín, từng hoạt động giáo dục nhiều
năm ở nhiều trường đại học
của Tây Âu, về nước ứng cử. Rồi
có linh mục bằng cấp rất cao về thần
học, về tôn giáo... Những người đó
MTTQ quyết liệt giới thiệu, vậy mà qua
bầu cử lại không đủ phiếu. Tôi
băn khoăn lắm!
. Thưa ông, bầu cử là cơ chế
phức tạp, khó đoán trước. Song nhiều
người vẫn băn khoăn, liệu Đảng
có thực ḷng mong muốn người tài bên ngoài
cùng Đảng trực tiếp tham gia quản lư,
điều hành đất nước?
+
Những trường hợp tôi nói đều là thực
ḷng cả. Tôi biết mấy khóa trước, các
đồng chí lănh đạo cấp cao c̣n có ư mời
anh Tôn Thất Bách, không phải đảng viên, làm bộ
trưởng Y tế. Cấp cao như thế
đă duyệt, vậy mà tới các khâu của quy
tŕnh cán bộ như lấy phiếu kín, tín nhiệm...
th́ lại không lọt!
“Hiền
tài là nguyên khí quốc gia”, tôi nghĩ phải phát huy
được cả hai hướng. Thứ nhất,
trong nội bộ Đảng, đừng nghĩ cứ
vào cấp ủy rồi là người tài cả,
làm ǵ cũng được; vào trung ương rồi
th́ làm bộ trưởng bất cứ bộ nào cũng
được. Mặt khác, đừng khô cứng
cách thức tuần tự từ trưởng pḥng
lên cấp vụ, cấp vụ lên thứ trưởng.
Người có tài, năng lực th́ phải vượt
cấp chứ! Thứ hai, không phải cứ đảng
viên mới giữ được trọng trách. Nhân
tài ngoài Đảng phải đốt đuốc
mà t́m, trân trọng mà mời chứ đừng hy vọng
hô hào là họ sẽ tự ra đâu. Họ có nhân
cách và có nhiều việc để làm. Hăy hiểu,
nhân sĩ, trí thức bên ngoài khi nhận lời mời
của Đảng tức là đă hy sinh một phần
đam mê riêng của ḿnh. Đọc chiếu cầu
hiền của các bậc minh quân th́ thấy các vị
vua thời xưa rất nhún nhường, khiêm tốn
khi tiếp xúc người tài.
Học và làm theo Bác - phải chân thành
cầu hiền
. Ngày này 61 năm trước, Quốc
hội lập hiến vừa thông qua được
Hiến pháp đầu tiên của nước Việt
Nam Dân chủ Cộng ḥa th́ Hồ Chủ tịch có
“chiếu cầu hiền”- bài “T́m người tài
đức” trên Báo Cứu Quốc. Có liên tưởng
ǵ tới yêu cầu cấp bách nguồn nhân lực
thời hội nhập?
+
Bác Hồ là người kế tục truyền thống
cha ông, dùng người hiền tài. Chung quanh bài “T́m
người tài đức”, tôi thấy có điểm
đặc biệt là cụ kư tên Chủ tịch
chính phủ Việt Nam Hồ Chí Minh - tức là một
công thư chứ không c̣n là bài báo nữa.
Đăng báo chỉ để đưa được
thông điệp tới mọi người dân. Cho
nên, nhiều nhà nghiên cứu đánh giá đây là “chiếu
cầu hiền thời cách mạng” có phần hợp
lư.
|

|
|
"Chiếu
cầu hiền" của Chủ tịch Hồ
Chí Minh trên Báo Cứu Quốc.
|
Nhưng
điều quan trọng nhất Bác viết: “Trong xă
hội có nhiều người tài. Nghe chưa thấy,
nh́n chưa thấy là khuyết điểm tại
tôi”. Bác nhận khuyết điểm về ḿnh, về
chính phủ mới thành lập. Sau này Bác chỉ
đạo phải chống bệnh công thần, hẹp
ḥi th́ mới dùng người tài được. Thời
đó, lănh đạo đều từng vào tù ra khám
cả, rất dễ tâm lư cho là không ai công lao bằng
ḿnh hoặc tự cho rằng người ngoài Đảng
không sáng suốt bằng ḿnh.
. Đảng đang vận động
“học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh”. “Làm theo” Bác trong việc cầu
hiền được hiểu là ǵ, thưa ông?
+
Thời nào cũng cần người tài năng,
đức độ gánh vác việc nước cho
nên phải thực sự cầu hiền. Mặt
khác, phải có phương pháp để bậc hiền
tài chia sẻ mà tham gia với ḿnh. Sĩ phu chẳng
màng cầu cạnh, quỵ luỵ, thậm chí có
người c̣n tránh khỏi chính trường, dành
tâm trí cho những ǵ mà họ theo đuổi. Cho nên,
nhân sĩ ẩn danh là nhiều, đừng chờ
họ xung phong. C̣n vận động cũng phải
biết cách họ mới ra.
Bác
Hồ thực sự cầu hiền và biết cách
cầu hiền. Với cụ Vi Văn Định
(từng là Tổng đốc Thái B́nh) ra gánh vác việc
nước, tham gia kháng chiến, Bác phải yêu cầu
ông Ba Ngọ - hồi đó là xứ ủy viên, Bí
thư tỉnh Thái B́nh, người từng bị
chính quyền cũ tra khảo - trực tiếp tới
mời th́ cụ Vi mới nhận lời.
Hồi
tôi mới nghỉ quản lư, luật sư
Dương Văn Đàm cùng thời với Nguyễn
Mạnh Tường, Nguyễn Hữu Thọ tới
chơi, kể: “Tôi là con nhà tổng đốc vào
hàng thượng thư, lại là người Công
giáo nhưng cụ Hồ lại cho ở gần
để cố vấn pháp lư, có bữa lại
được ăn cơm chung... Ngẫm lời
người xưa mới hiểu v́ sao kẻ sĩ
có thể chết v́ người tri kỷ”. Sức
cảm hóa của cụ Hồ là thế. Sức cảm
hóa đó trước hết phải là ḷng chân thành
cầu hiền.
. Xin cảm ơn ông!
|