DC&PT - Thời Sự 2006

BÀI TỪ TRONG NƯỚC

Thư góp ý xây dựng Đảng
(lá thư thứ hai)

Trịnh Đình Khôi

LTS: Trước sự chống đối và thất vọng của nhân dân, sự bất mãn của nhiều đảng viên cấp tiến về sự tham nhũng ngày càng động trời của các tham quan, nhất là ở cấp cao, cho nên sau Đại hội 10 nhóm cầm đầu đã phải đưa ra quyết định tìm cách giải quyết một sộ vụ tham nhũng nổi cộm. Những đảng viên còn có lòng suy nghĩ và nhận định như thế nào về khả năng của nhóm lãnh đạo hiện nay trước cách giải quyết những vấn nạn của chế độ?

Dưới dây là nguyên văn lá thư của ông Trịnh Đình Khôi gởi nhóm lãnh đạo. Ông Khôi là một chuyên viên cao cấp trong Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, đồng thời là nhà văn, nhà báo. Ông Khôi cũng là bộ đội và thương binh, nghĩa là đã từng vào sinh ra tử cho chế độ!

Trước ĐH 10 không lâu Trịnh Đình Khôi đã viết thơ tố cáo Nguyễn Khoa Điềm, khi đó là UV BCT và Trưởng ban TTVHTU, về những chủ trương và biện pháp thông tin kìm kẹp và phản dân chủ của chế độ.

Bằng những dẫn chứng cụ thể ông Khôi đã vạch cho mọi nguời thấy nguy cơ của chế độ không phải từ bên ngoài, mà chính vì sự vô đức và bất tài của những người lãnh đạo. Họ đang dùng quyền lực để tham nhũng đất đai, tài sản của nhân dân và coi thường luật pháp. Vì thế, theo ông Khôi, chính họ là thủ phạm chống lại đảng:

„ Ai chống Đảng, nếu không phải là những kẻ tham nhũng, cửa quyền, quan liêu hách dịch? Những kẻ làm mất uy tín của Đảng, làm xói mòn lòng tin của Dân vào Đảng. Đó chính là những kẻ chống Đảng trực tiếp nhất.“

Giữa lúc BCT ra Nghị quyết về thi hành Luật về Phòng và Chống tham nhũng thì Trịnh Đình Khôi đã trăn trở phản ảnh tâm tư của những cựu chiến binh và đảng viên còn có lòng, vì chế độ mà họ đã bỏ bao nhiêu công lao và xương máu xây dựng thì nay chính những nguời có quyền lực nhất, do những động cơ trục lợi của bản thân và phe cánh, đã biến nó trở thành một xã hội “Đồng tiền rạch đạo lý lương tâm, tàn sát tự do công lý.“ Ông vạch rõ đầu đuôi:

„Mặc dù trong lý trí ai cũng thừa nhận, thực tại hiện nay rất đáng lo lắng, đầy nguy cơ, đầy thử thách nhưng không dám công khai. Biết mà không dám nói hoặc không nói hết vì bao nỗi sợ hãi ám ảnh. Đó là một thực tế tư tưởng của rất nhiều cán bộ Đảng viên. Quyền lực, tiền bạc, giám sát, ba thứ đó móc ngoặc, ăn chia theo kiểu băng nhóm. Một Nhà nước mà người cầm quyền, người giám sát coi thường pháp luật thì có pháp luật cũng bằng không. Nguy hại lớn nhất là những sai phạm lại thường bắt đầu từ những cơ quan cấp cao, những cá nhân có chức, có quyền, thậm chí quyền lớn, “ thượng bất chính, hạ tất loạn” là tất yếu. Đã có bao nhiêu văn bản, chỉ thị, nghị quyết về chống tiêu cực, chống tham nhũng, chống hối lộ nhưng nó cũng chỉ là những văn bản dạo chơi trên bàn làm việc của các quan chức, nó không có giá trị bằng những giấy mời khai mạc, khai trương, xét duyệt dự án này, công ty nọ.“

Về những hứa hẹn mới của nhóm lãnh đạo, Trịnh Đình Khôi đã cảnh cáo rất thẳng thắn:

„Nguy cơ lớn nhất của chúng ta bây giờ là sự bàng quan, vô cảm mất niềm tin vào sự thay đổi hữu hiệu từ trên xuống dưới. Không thể nói mãi cái điều không thể có, nói mãi cái điều mọi người không tin mà chính mình cũng không tin, như vậy là thiếu phẩm cách chính trị, đạo đức.“

Không những thế, ông Khôi còn nói rõ, khát vọng nào đang nồng cháy trong trái tim và trí óc của nguời dân Việt vào đầu thập kỉ 21:

„Sao có thể vui cười ca ngợi mãi chiến công cũ mà không tạo ra chiến tích mới? Bao nhiêu khát vọng sáng tạo, bao nhiêu tư tưởng hành động tốt đẹp bị vây hãm, bị coi thường vì người ta chỉ tôn trọng quyền lực và tiền bạc. Sự khát khao công bằng, công lý giờ đây còn cháy bỏng hơn cả thời kỳ ngoại bang xâm lược, có cái tưởng đã giành lại được lại tuột khỏi tay lại trở thành mơ ước xa xưa.“

Cuối cùng Trịnh Đình Khôi đã nói rõ viễn tượng khách quan đang tiến tới:

“Nếu không củng cố, đổi mới Đảng thì chuyện đa nguyên đa đảng là tất yếu. Đó là yêu cầu của thực tiễn xã hội và đời sống chứ không phải chỉ là ý muốn chủ quan của bất cứ thế lực nào.“

* * *

KÍNH GỬI :

Đồng chí Tổng Bí Thư Nông Đức Mạnh
Các đồng chí trong Bộ Chính Trị , Ban Bí Thư
Các đồng chí Uỷ viên Ban chấp hành TW Đảng
Các bạn bè , đồng chí , những người quan tâm đến việc xây dựng Đảng

Thưa các đồng chí ,

Trước đại hội lần thứ X của Đảng gần nửa năm , tôi đã gửi bức thư thứ nhất góp ý về việc xây dựng Đảng , lần này xin gửi lá thư thứ hai . Chắc chắn sẽ có người cho rằng lúc này mà còn ngây thơ và cả tin gửi gắm hy vọng vào việc xây dựng Đảng , tôi thì lại nghĩ khác . Với trách nhiệm của một Đảng viên lâu năm , đã hy sinh cả tuổi trẻ và một phần xương máu , để xây dựng Đảng , thì giờ đây không có lẽ tôi lại không làm nốt việc góp ý với Đảng trước nguy cơ Đảng tự triệt tiêu sức mạnh và uy tín của mình.

Đau lòng nhất là toàn bộ những mục tiêu Cách Mạng , những giá trị tinh thần đạo đức mà Đảng đề ra và đã thực hiện được một phần nhờ sự hy sinh xương máu của bao thế hệ Đảng viên cán bộ và quần chúng nay đang bị băng hoại . Chúng ta đã từng thắng Pháp , thắng Mỹ nhưng lại không tự thắng mình . Người xưa thật chí lý khgi nói : “Tự trí giả anh , tự thắng giả hùng”. Chúng ta mói anh hùng một nửa chăng ? Thắng người mà không thắng nổi mình thì một ngày nào đó cũng sẽ thất bại thôi.

Nếu chỉ nhìn vào một chút tiến bộ vật chất mà không thấy hết sự sa sút của tinh thần, đạo đức sẽ dẫn đến phiến diện xã hội. Như vậy chưa thể gọi là phát triển. Nếu vậy, chúng ta mà cụ thể là Đảng ta sẽ có lỗi với tiền nhân, với sự hy sinh của bao nhiêu thế hệ trong gần một trăm năm đấu tranh vừa qua. Nguyên nhân có nhiều nhưng tôi chỉ xin nói về Đảng và bộ máy của Đảng từ Trung ương tới cơ sở. Sở dĩ tôi thao thức, trăn trở về việc này vì đã có 30 năm công tác ở cơ quan Trung ương của Đảng và đã sinh hoạt trong tổ chức Đảng gần 40 năm, đã có dịp chứng kiến phần nào những thăng trầm của Đảng trong chiến tranh và nhất là sau hoà bình .

Trong bức thư này tôi xin đề cập hai vấn đề:

- Thứ nhất là chỉ rõ một phần thực trạng của Đảng , của xã hội trong tình hình mới.
- Thứ hai là một số kiến nghị trong việc xây dựng Đảng và phát triển xã hội.

1.

Theo tôi , trước hết phải đổi mới quan niệm về vai trò lãnh đạo của Đảng, rồi từ đó mới xây dựng bộ máy và bố trí cán bộ cho phú hợp. Khi bước vào Đại hội Đảng, toàn xã hội chờ đợi kỳ vọng ở sự đổi mới có tính chiến lược, nhưng dường như Đại hội vừa qua chưa đáp ứng được điều đó, có thể thấy rõ ở mấy điểm sau:

1- Về phương hướng đường lối:
Chúng ta thực hiện mở rộng dân chủ trong Đảng, trong dân nên đã gây được niềm phấn khích, tin tưởng. Đã có hàng vạn ý kiến đóng góp vào nội dung báo cáo chính trị và đường lối phát triển xã hội nhưng sự tiếp thu còn chừng mực, mở ra theo yêu cầu của cuộc sống nhưng lại do dự khép lại theo yêu cầu của chính trị. Hay nói đúng hơn còn vì nhãn mác chính trị. Điều nào quan trọng hơn đây, tồn tại phát triển hay biển hiệu. Không thể “Vận dụng sáng tạo” trái chiều được. Chúng ta luôn nói hạ tầng cơ sở quyết định thượng tầng kiến trúc, vật chất quyết định ý thức kia mà! Điều này phản ánh sự lúng túng trong lựa chọn đường lối của Đảng ta. Cuộc sống vận động mà lý thuyết hướng dẫn lại đứng im. Sao không tôn trọng sự thật ? Rồi cưộc sống sẽ thắng, chỉ tiếc nó gây nên sự chậm trễ cho Dân Tộc. Từ trong bản chất, quyền lợi của Đảng nằm trong quyền lợi Dân Tộc. Dân Tộc tiến lên là Đảng tiến lên. Mà chúng ta đều biết phát triển Dân tộc cũng quan trọng và khó khăn không kém việc giành độc lập dân tộc.

2- Về tổ chức bộ máy và nhân sự:
- Có đổi mới, và trẻ hoá đội ngũ nhưng trẻ hoá chưa phải là điều kiện tiên quyết của vấn đề nhân sự. Tài năng đức độ, cái quan trọng hàng đầu chưa được đề cao trong công tác nhân sự.

- Ban chấp hành Trung ương quá đông, phần lớn lại chưa phải là những cái đầu lớn, những gương mặt tài danh sáng giá của Quốc Gia, còn nặng về cơ cấu. Phân chia vậy mà vẫn thiếu cân đối. An ninh Quốc phòng đông, văn hoá khoa học vắng. Tôi nói quá đông vì làm sao để 181 đồng chí Trung Ương cả chính thức lẫn dự khuyết có thể phát biểu hết ý kiến của mình ở các hội nghị, khi cần phải trao đổi những vấn đề lớn của Đảng, của Nhà Nước, chỉ có thể phát biểu ở tổ hoặc bằng văn bản. Làm sao bộc lộ được năng lực tư duy và cả những gợi mở, kêu gọi của những ý kiến thuận chiều, trái chiều để xây dựng nghị quyết Đảng cho thật sâu sắc.

- Một khuyết điểm khác cũng rất bức xúc là đã đưa những người đang có nhiều tai tiếng và mất tín nhiệm trước Đảng, trước Dân vào Trung ương.

- Cơ cấu dự khuyết chọn những người trẻ tuổi tài năng chuẩn bị bổ sung vào chính thức, chứ không nên cơ cấu địa phương đến cấp Huyện, cấp Quận, ngành nọ, ngành kia một cách rất hình thức như vừa qua.

Tóm lại , không nên phụ thuộc vào những tiêu chí do chính mình đề ra để trói buộc mình. Ví dụ tuổi tác. Tại sao chênh lệch chỉ một vài tuổi, có tài năng vẫn bị loại? Tài năng không có tuổi, trừ cái chết, kẻ yếu kém có thể lạc hậu, lão hoá ngay từ khi còn trẻ. Công tác cán bộ ngoài những nguyên tắc chung phải là con người cụ thể. Tại sao không đồng loạt 60 tuổi là về hưu mà ở địa phương thì thực hiện còn ở trên thì du di, rồi có chức vụ, hàm vị thì giữ lại. Trong khi các nhà nọ, nhà kia, cả một đời làm chuyên môn đến trình độ chuyên gia cố vấn thì vẫn cho về. Xu hướng trẻ hoá là đúng nhưng không có nước nào hạn chế về tưổi với những người có tài trong bộ máy như nước ta, kể cả các chế độ trước. Phong kiến, năm sáu mươi tuổi vẫn đi thi, vẫn ra làm quan. Tư Bản, sáu bảy mươi tưởi vẫn ứng cử Tổng Thống, Thủ Tướng, nếu có tài và được nhân dân tín nhiệm. Cần Trung ương xin cử sang làm Thứ trưởng, làm Bí Thư Đảng Đoàn. Không thể phàm là Trung ương thì làm Bộ Trưởng nào cũng được. Bộ trưởng ngành nào phải là bộ mặt Quốc Gia của ngành ấy. Trong bộ máy Đảng, Nhà Nước có những đồng chí có chuyên môn, đúng chuyên môn , nhưng cũng có những trường hợp bố trí người không có chuyên môn vào ngành rất cần chuyên môn, cần uy tín. Những ngành mà chính Bác Hồ cũng phải thận trọng không dám tuỳ tiện vì như thế sẽ hỏng việc.

Tại sao một Đảng có bề dày lịch sử, lại có tới trên ba triệu đảng viên, đa số là những người tiên tiến của dân tộc mà vẫn không mạnh lên, không tốt lên, đang là một câu hỏi lớn cho những người lãnh đạo. Trước hết Đảng phải lo chính mình hư hỏng, mất uy tín chứ đừng sợ cạnh tranh ảnh hưởng của ai khác. Để có một Đảng thực sự mạnh, tránh mọi tổn thất dẫn đến khủng hoảng, vị Chủ Tịch đầu tiên của Đảng có lúc đã dám tuyên bố, Đảng tự giải tán, lại có lúc cùng với Đảng anh em khác đồng tồn tại để phụng sự Quốc Gia Dân Tộc. Sinh thời ông Dương đức Hiền đã từng nói: Đảng do ông lãnh đạo được Bác Hồ vui vẻ chấp nhận, nhờ thế mà hoạt động có hiệu quả và cùng với Đảng Cộng Sản đóng góp tốt cho công cuộc giành độc lập. Đảng Cộng Sản Việt Nam phải cùng với các Đảng khác nếu có đều phải tồn tại trong khuôn khổ của pháp luật, đó là điều cốt lõi ổn định chính trị. Có lẽ Đảng nên tập trung vào ba nhiệm vụ chính và nên cải tiến triệt để phương pháp lãnh đạo.

1) – Vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị: Trước hết cần có những quyết đoán chính trị trong điều hành bộ máy và đấu tranh chống những tệ nạn kinh tế, tệ nạn xã hội. Bộ máy chính quyền phải chủ động trong chức năng xã hội của mình khi đã có người của Đảng nằm trong đó. Trong chính phủ có nhiều Uỷ viên Bộ chính trị, các bộ, các tỉnh đều có uỷ viên Trung ương, chính quyền cơ sở đều có cấp uỷ của Đảng phụ trách, không nên để bộ máy Đảng can thiệp quá sâu vào công việc chính quyền và chuyên môn rồi cứ chờ đợi nhau, ỷ lại nhau, có việc lại bao biện , dẫm chân lên nhau dẫn đến quan liêu trì trệ.

2) - Vai trò của Đảng đối với hệ thống kinh tế: Phải thông qua Nhà Nước để chỉ đạo kinh tế quốc doanh, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân… tức là toàn bộ nền kinh tế thị trường. Định hướng nó nhưng đặc biệt tránh những tác động làm ảnh hưởng đến sự phát triển khách quan của kinh tế. Quản lý tốt kinh tế tài chính thì sẽ ít tiêu cực tham nhũng.

3) – Vai trò của Đảng đối với hệ thống xã hội:

- Cách lãnh đạo các đoàn thể, các tổ chức xã hội theo giới, theo ngành trong chiến tranh nhằm mục đích vận động tuyên truyền, tập hợp lực lượng để thực hiện các mục tiêu chính trị, điều đó là cần thiết, nhưng trong thời bình thì không thể duy trì bộ máy đoàn thể như cũ được. Không nên có nhiều đoàn thể, hội hè mà Đảng và Nhà nước phải tài trợ, bao cấp và Nhà nước hoá nó như hiện nay. Đến cả việc cấu tạo bộ máy Nhà nước cũng phải đổi mới, giảm thiểu. Về Văn hoá một số quốc gia đã xã hội hoá đến mức không có Bộ văn hoá trong hệ thống nhà nước, không có chuyện lãnh đạo duyệt phim, duyệt kịch, duyệt sách báo. Việc đó đã có cơ quan pháp luật. Mỹ, Nhật và một vài quốc gia khác không có Bộ văn hoá mà văn hoá của họ lại phát triển mạnh và bền vững. Thiết tưởng cái gì học theo mô hình văn hoá ý thức hệ, nay không thích hợp thì nên bỏ đi. Nóng bỏng nhất hiện nay là việc phong tặng danh hiệu, trao các giải thưởng theo cách cũ đang gây ra rất nhiều phức tạp trong nội bộ văn nghệ sĩ, trí thức và khó xử cho những người quản lý lãnh đạo. Chỉ nên trao giải thưởng cho tác phẩm cụ thể, trong từng thời kỳ cụ thể.

- Cùng vói việc một Ban chấp hành Trung ương mới ra đời và sự thay thế một đội ngũ lãnh đạo mới, nhân dân rất mong mỏi có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Vẫn biết di sản mà Trung ương các khoá trước để lại là mô hình cũ, nề nếp cũ, chính sách cũ…. Không thể một sớm một chiều mà thay đổi được trừ phi có đủ can đảm chính trị, có hành động kiên quyết mang tính cách mạng, thậm chí phải có “ bàn tay sắt và bàn tay sạch” mới thay đổi được. Dân tộc chúng ta đi đường vòng để cho bao nhiêu quốc gia quanh ta vượt lên, nếu chúng ta cứ trì trệ như hiện nay thì chúng ta sẽ tụt hậu sau họ không chỉ vài ba thập niên mà hàng thế kỷ. Hoà bình thống nhất thoắt cái đã hơn ba chục năm mà chúng ta không tiến được bao nhiêu. Những người lãnh đạo đất nước nghĩ gì khi Đảng đã qua mấy kỳ đại hội, đã thay đổi mấy thế hệ quản lý mà tốc độ phát triển xã hội còn khá chậm. Nhân dân mong mỏi những người quản lý mới không ngồi khoanh tay. Trước hết phải chấm dứt quốc nạn hối lộ, tham nhũng đã có từ lâu, đã ở nhiều nơi chưa bao giườ phổ biến ở nhiều cấp, nhiều ngành, đạt tới qui mô và trình độ siêu đẳng như hiện nay. Nó ít bị pháp luật sờ gáy, mặc dù luôn bịdư luận xã hội lên án. Rất đáng lo cho xã hội, khi các quan chức , tham nhũng xa đoạ không biết xấu hổ, đám học trò quay cóp cũng không biết xấu hổ, các cô gái làm việc trái với nhân phẩm trái với nhân phẩm không thấy xấu hổ… Tất cả đang là chuyện thường ngày của nước. Không lẽ phạn trù đạo đức nhân phẩm lại nằm ngoài sự vận hành của xã hội, chịu lép vế dưới quyền lực và tiền bạc? Nếu vậy thì Đất nước sẽ đi về đâu ?

- Nền giáo dục có nhiều cái dở, nhưng dở nhất là không giáo dục làm người trước khi làm nghề như các cụ dạy: “Tiên học lễ , hậu học văn”, thì từ anh cán bộ cao cấp đến anh cầu thú bóng đá đều có thể diễn ra những tiêu cực đáng hổ thẹn như vừa qua. Cái ác xấu trở thành phổ biến, pháp lý đạo đức bất lực sẽ khiến con người tàn tật về tâm hồn, về nhân cách, xã hội sẽ mất thăng bằng. Mức sống và lối sống không đồng bộ, thậm chí trái chiều.

Khi hội nhập kinh tế với thế giới, thì ý thức xã hội, sinh hoạt văn hoá cũng có những biến đổi. Giao lưu kinh tế dẫn đến giao lưu văn hoá như một tất yếu. Vận động của tư duy, của tình cảm luôn hướng theo vận động kinh tế. Nền văn minh nông nghiệp sẽ cùng tồn tại với văn minh tin học. Bởi vậy các cách suy nghĩ, các dòng ý thức hướng về sự phát triển dân tộc phải được tôn trọng, tránh độc quyền thông tin, độc quyền tư duy, tự cho mình quyền nói, quyền nghĩ. Tại sao chỉ nghĩ đến giáo dục nhân dân mà không nghĩ trước hết phải giáo dục cán bộ? Trong hàng ngũ cán bộ hiện nay nhiều người không có chuyên môn, không thuộc luật pháp, không sợ pháp luật. Một nền chính trị trung thực phải biết thừa nhận thực tế, phải giải quyết những vấn đề do thực tế đặt ra, không né tránh, không phủ nhận theo lối cũ, không xem những gì khác ta đều là xấu là dở. Ta yêu màu đỏ thì màu vàng màu xanh là xấu là dở, ta thích duy vật thì ta phê phán duy tâm.

- Bàn về ý thức xã hội để dẫn đến sự đổi mới của công tác tư tưởng văn hoá sau khi đổi mới tổ chức của Đảng, đổi mới bộ máy công quyền. Mục tiêu văn hoá phải đặt ra trong mọi sinh hoạt của Đảng và nhà nước, phải hiểu văn hoá là toàn bộ giá trị tinh thần, vật chất mà xã hội sáng tạo ra. Nó là những giá trị còn lại sau tất cả những cái khác đã đi qua. Con người thành người thành người được là nhờ nó. Rất tiếc, quan niệm văn hoá cho đến bây giờ vẫn còn đơn giản, hời hợt, biểu hiện khá rõ trong đào tạo, đầu tư, bố trí cán bộ. Có thể nói nhiều lĩnh vực đã đổi mới có thành tựu nhưng tư tưởng văn hoá rất cũ trên cả ba phương diện: Đường lối chủ trương, bộ máy tổ chức, công tác cán bộ. Tư tưởng không phát triển theo kịp sự phát triển của đời sống. Đổi mới văn hoá không đồng bộ với đổi mới kinh tế vì vậy mà công tác tưởng văn hoá ít có hiệu quả chính trị xã hội. Thậm chí có nơi có lúc còn trở thành vật cản, hạn chế sự phát triển hơn là thúc đẩy sự phát triển xã hội .

- Về công tác tổ chức cán bộ của Đảng, như lá thư trước tôi đã khái quát, đa số cơ quan trong tình trạng, anh đáng ở trên nhà thì đút xuống bếp… Người xưa nói: “Quân quân , thần thần , phụ phụ , tử tử” (Vua ra vua, quan ra quan, cha ra cha, con ra con), người nào ngồi đúng vị trí của người đó thì mới ổn định xã hội. Bộ máy tổ chức hoàn chỉnh từ Trung ương tới cơ sở mà đặt sai, cử sai, thậm chí để cả những người khuyết điểm leo cao chui sâu không phát hiện được. Nhiều chuyện do khiếm khuyết của hệ thống dẫn đến sai lầm của cán bộ. Người có tâm, có tài không thiếu, người Bắc Trung Nam đều là con em của một Dân Tộc. Sự phân chia vùng miền bỏ qua tiêu chuẩn tài năng đức độ dẫn đến những phức tạp không đáng có. Lãnh đạo vì sự nghiệp trước hết phải biết hoạch định chính sách, biết dùng người, tin người, chịu trách nhiệm sự cử tuyển của mình, lấy hiệu quả công việc của cán bộ để trả lời dư luận. Chỉ sợ mình dựa vào bè cánh thân quen, bố trí sai người, sai việc. Đừng quá phụ thuộc vào những quy trình hình thức, vào bầu bán, bao nhiêu tiêu cực, yêu ghét, cảm tính, cảm tình ở lá phiếu mà không ai chịu trách nhiệm. Ví dụ một ông Bộ trưởng yếu kém có phải ông Thủ Tướng chịu trách nhiệm đâu!. Vị Thủ Tướng kỳ cựu 30 năm dã phải kêu lên vì việc này.

Tôi nghĩ, người lãnh đạo lo lắng nhất là khi thực thi nhiệm vụ mà không có cán bộ giỏi. Sự yếu kém của chúng ta hiện nay chủ yếu là do tổ chức nhân sự chứ không phải ở tài nguyên, kỹ thuật hoặc tiền bạc…. Đất nước mấy chục năm chiến tranh, bao nhiêu thử thách chết người mà không dùng những người hiền tài đã được thử thách qua cái chết. Chưa qua chủ nghĩa lý lịch đã vội đưa tiêu chuẩn bằng cấp lên hàng đầu, bỏ qua thực tiễn, dẫn đến mua bằng bán cấp. Không coi trọng danh giá tôn vinh đích thực, con người sẽ coi thường giá trị tinh thần đạo đức dẫn tới sa ngã. Sa ngã lớn nhất hiện nay của cán bộ là chạy theo tiền bạc, chức tước. Ai chống Đảng, nếu không phải là những kẻ tham nhũng, cửa quyền, quan liêu hách dịch? Những kẻ làm mất uy tín của Đảng, làm xói mòn lòng tin của Dân vào Đảng. Đó chính là những kẻ chống Đảng trực tiếp nhất. Trước đây chúng ta tiến hành cải cách ruộng đất, cải tạo tư sản, tịch thu thẳng thừng tài sản của giai cấp địa chủ, tư sản, đồng thời đánh cả vào uy thế chính trị, thậm chí phải tử hình, bỏ tù, phải truy lý lịch ba bốn đời, bản thân họ, con em họ phải cải tạo lao động, hạn chế học hành vì lý lịch “xấu”. Họ có bóc lột ít nhiều, đó là cái xấu, cái dở của quá khứ lịch sử, do chế độ sở hữu sinh ra cần đựoc cải cách để thực hiện công bằng xã hội, nhưng phải nhìn thấy mặt thứ hai, sự giầu có ấy của họ bằng cả tài năng kinh doanh , cách làm ăn và tích luỹ nhiều năm, nhiều đời, thậm chí rất tiết kiệm giản dị trong cách sống cá nhân và gia đình. Mặt khác họ sẵn sàng cống hiến tiền của ấy cho đất nước, cho Dân Tộc. Gia đình ông bà Trịnh văn Bô , bà Nguyễn thị Năm là điển hình. Còn bây giờ, ta thừa biết tài sản của một số cán bộ do tham nhũng vơ vét mà có chứ không phải do lao động tích luỹ sinh ra. Sao không dám thu hồi về cho nhân dân, cho nhà nước? Sự trắng trợn này thách thức pháp lý, đạo lý khiến ai cũng căm ghét mà Đảng lại chưa kiên quyết.

Bên cạnh khuyết điểm về tính tham lam, tư lợi, vị kỷ, coi vật chất tiền của trên ý thức xã hội, trên đạo đức nhân văn, con người ngày càng hèn đi, với cấp trên thì nịnh nọt xu phụ, với quần chúng thì hách dịch chuyên quyền. Cán bộ ít người biết mình biết người không biết thắng mình, không biết dừng lại. Câu nói “Tri chỉ thường chỉ, chung thân bất si” (Biết dừng lại đúng lúc là dấu hiệu của một nhân cách) họ để ngoài tai không học không nghe. Con người cần vật chất nhưng tinh thần còn cần hơn, cần thể lực và rất cần trí tuệ. Chúng ta đang khủng hoảng nhân cách, thiếu con người lý tưởng của thời đại: Tinh thần khoa học có phát triển ít nhiều nhưng tinh thần nhân văn thì sa sút. Chất lượng công dân suy giảm , tố chất khoa học lấn át tố chất nhân văn. Không lấy lao động, lấy cần kiệm mà lấy hư chức, hư danh để đánh giá con người là một sai lầm. Thước đo cao nhất là những giá trị lao động người đó cống hiến cho xã hội, góp phần nuôi sống con người về thể xác và tinh thần. Điều đó không được đề cao mà lại đi vào cá tính, sở thích, lý lịch, bằng cấp. Ưng xử với những người nói thẳng, nói thật, dũng cảm bằng quyền lực, thích nghe những lời xuôi tai, chung sống với nịnh nọt giả dố , lấy đó làm phương châm tồn tại.

Mặc dù trong lý trí ai cũng thừa nhận, thực tại hiện nay rất đáng lo lắng, đầy nguy cơ, đầy thử thách nhưng không dám công khai. Biết mà không dám nói hoặc không nói hết vì bao nỗi sợ hãi ám ảnh. Đó là một thực tế tư tưởng của rất nhiều cán bộ Đảng viên. Quyền lực, tiền bạc, giám sát, ba thứ đó móc ngoặc, ăn chia theo kiểu băng nhóm. Một Nhà nước mà người cầm quyền, người giám sát coi thường pháp luật thì có pháp luật cũng bằng không. Nguy hại lớn nhất là những sai phạm lại thường bắt đầu từ những cơ quan cấp cao, những cá nhân có chức, có quyền, thậm chí quyền lớn, “ thượng bất chính, hạ tất loạn” là tất yếu. Đã có bao nhiêu văn bản, chỉ thị, nghị quyết về chống tiêu cực, chống tham nhũng, chống hối lộ nhưng nó cũng chỉ là những văn bản dạo chơi trên bàn làm việc của các quan chức, nó không có giá trị bằng những giấy mời khai mạc, khai trương, xét duyệt dự án này, công ty nọ. Trên thực tế ở nước ta trong giới kinh doanh, nhất là người Việt ở ngoại quốc về, ngoài lợi nhuận họ còn muốn cống hiến một cái gì đó cho dân tộc. Họ sẵn sàng đầu tư kinh doanh sản xuất, đẩy mạnh phát triển kinh tế và chấp nhận cạnh tranh lành mạnh công khai, nhưng đáng tiếc là người điều hành quản lý đã phức tạp hoá nhằm “đục nước béo cò” làm méo mó hình ảnh của Nhà Nước. Càng chống tham nhũng càng có nhiều quan chức cỡ bự tham nhũng, tham nhũng cỡ chục tỉ, trăm tỉ đã tăng lên ngàn tỉ, vài ngàn tỉ. Với hệ thống lãnh đạo quản lý, với cung cách chống tham nhũng như hiện nay, khi mà các cơ quan kiểm soát, bảo vệ pháp luật cũng dính líu vào tham nhũng thì không thể có hiệu quả được.

Khi thiếu những Bao Công, Lưu Dung thời phong kiến, các quan thanh tra thời Tư Bản thực hành công vụ vì danh dự và bổn phận trong các cơ quan Đảng và Nhà Nước thì sao chống được tham nhũng. Không biết các quan chức cao cấp Cộng Sản chúng ta nghĩ gì, khi nhìn vào tấm gương nhà tỉ phú nhất nhì thế giới đem số tiền riêng trên ba mươi tỉ đô la làm ra bằng mồ hôi, trí tuệ của mình đóng góp cho quốc gia, thực hiện việc từ thiện cgo nhân dân trong khi các quan chức ta lại tìm cách bòn rút từng đồng tiền đóng góp của nhân dân. Các vị là người đại diện của quốc gia nhưng lại chỉ vì gia đình mình, làm cán bộ Trung ương nhưng lại chỉ nghĩ đến lợi ích riêng của họ hàng mình, tỉnh mình, thiếu cái nhìn vu khoát nhân văn. Không vì dân, vì Nước mà chỉ vì mình; không vị đức, vị tài, mà chỉ vị thân, thì đến làm dân cũng không xứng đáng chứ đừng nói đến làm quan.

Đảng đang phải đối diện với một thực tế phức tạp đang diễn ra ngay trong nội bộ, đó là:

- Người biết làm ăn, làm ăn chân chính dần dần sa sút nhường chỗ cho đám giàu có bằng bán đất của dân, bằng tham nhũng, bằng che chở cho bọn làm ăn bất chính nổi lên. Niềm vui huênh hoang của đám trọc phú, phố xá sầm uất, ầm ĩ không át nổi sự lo âu, hoang vắng của lòng người. Thành phố thành cái chợ khổng lồ. Bàn ăn, quán nhậu nhơm nhếch rải ra khắp hè phố, không quản lý nổi. Chẳng lẽ lại bất lực đến thế sao ? Những hồ đầm vườn hoa, đẹp đẽ thiêng liêng bị lấn chiếm biến thành cái ao làng, thành bãi rác. Khách sạn, nhà hàng, hiệu cầm đồ cùng những kẻ làm giàu bất hợp pháp là nơi cống nộp cho các quan chức đủ loại. Lương bọn này trả cho họ cao gấp trăm lần, chục lần nhà nước nên chúng dám huênh hoang khinh thường nhân dân, coi thường pháp luật. Đồng tiền rạch đạo lý lương tâm, tàn sát tự do công lý. Nhân dân tốt quá, hiền quá và cũng tự huỷ hoại mình, cương cường với kẻ thù mà nhẫn nhục trước những “người đầy tớ”. Tại sao chúng ta không lo lắng nhỉ ? Còn phải chịu đựng, chờ đợi đến bao giờ để được bình đẳng, được ngẩng cao đầu với thế giới bên ngoài? Hơn ba mươi năm kết thúc chiến tranh rồi bước đi sao ngắn ngủi vòng vèo thế ? Hỡi một dân tộc anh hùng, một anh hùng thời đại? Lỗi đó thuộc về ai ? Có phải của Đảng không ?

- Sao có thể vui cười ca ngợi mãi chiến công cũ mà không tạo ra chiến tích mới? Bao nhiêu khát vọng sáng tạo, bao nhiêu tư tưởng hành động tốt đẹp bị vây hãm, bị coi thường vì người ta chỉ tôn trọng quyền lực và tiền bạc. Sự khát khao công bằng, công lý giờ đây còn cháy bỏng hơn cả thời kỳ ngoại bang xâm lược, có cái tưởng đã giành lại được lại tuột khỏi tay lại trở thành mơ ước xa xưa.

- Hiện thực đau lòng ấy diễn ra đang làm cho bao vị khai quốc công thần kể cả người còn lại trong tứ trụ triều đình thuở ban đầu, chắc sẽ buồn đau cho đến khi nhắm mắt. Chưa trót một đời mà cái mình tưởng được lại mất. Những vinh quang dân tộc bị xoá mờ. Đương nhiên quốc gia dân tộc là vĩnh cửu trừ biến động của thiên hà, nhưng bao điều cao đẹp phải trả giá bằng xương máu bỗng thành nước lã sao ?

- Vậy nên bao nhiêu người nặng lòng với dân tộc cứ phải trăn trở giữa hai phía: Nói làm gì, ai nghe, theo cách nghĩ “thế sự thăng trầm quân mạc vấn” (đời tốt hay xấu có ai hỏi tới!) với phía “Quốc gia hưng vong thất phu hữu trách” (đất nước yên hay nguy thì ngay kẻ dân thườn gcũng có trách vụ). Nhưng may thay còn có nhiều người vẫn đem tiếng nói của những mụ gái hoá ra lo việc triều đình.

2.

Cuối cùng xin bày tỏ những điều quan ngại nhất và một vài kiến nghị nên làm ngay.

Những điều quan ngại:

- Tầng lớp nông dân chiếm đa số đang có nguy cơ mất dần ruộng đất, bán đát đai theo giá rẻ mạt, mua sắm vài thứ dụng cụ, sửa cái nhà, sắm cái xe nhưng đa số con cái không có công ăn việc làm rời ra thành phố làm ô sin, làm cửu vạn, một số trở thành đĩ điếm, nghiện hút. Tệ nạn xã hội đã bò về tận luỹ tre, vào cổng làng.

- Tầng lớp công nhân hiện nay, trừ xí nghiệp quốc doanh còn đa số xí nghiệp liên doanh hoặc tư nhân phải làm việc quá sức, đồng lương thấp, trình độ thấp. Một số bị bệnh tật mất sức lao động sớm. Thậm chí còn bị chủ nước ngoài đánh đập sa thải.

- Tầng lớp khá giả hơn là quan chức dân chính Đảng kể cả quân sự công an mức sống đi lên nhưng lối sống phần nhiều đi xuống. Một số cán bộ đã có tiền gửi ngân hàng, kể cả ngân hàng nước ngoài, họ cho con em đi học ở các nước tư bản hoặc lập công ty tư nhân nghĩa là đã chuẩn bị sân sau cho mình và gia đình, mặc dù sân trước họ vẫn treo biển XHCN. Có thể nói chủ nghĩa hoài nghi trong số cán bộ này đã xuất hiện từ lâu, nên họ luôn nói vậy mà không phải vậy.

- Sự phân hoà giàu nghèo ngày càng nghiêm trọng. Các quan chức trong lịch sử bao giờ cũng giầu có hơn dân, nhưng chưa bao giờ giầu gấp trăm, gấp ngàn lần dân, trừ những nhà sản xuất kinh doanh. Vậy mà hiện nay theo dư luận chung, một số cán bộ cao cấp, trung cấp tài sản có hàng trăm, hàng ngàn, thậm chí hàng vạn cây vàng. Số này phần nhiều phi sản xuất, vậy tiền của lấy từ đâu ra, trong khi đa số nhân dân vẫn nghèo khổ? Mâu thuẫn lên cao có thể dẫn đến những biến động khôn lường. Đó là nguy cơ tiềm ẩn phải thấy trước.

- Một điểm nữa là: Nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của giáo dục, của văn hoá của những giá trị tinh thần đạo đức trong việc nâng cao chất lượng công dân , tiến bộ xã hội phát triển kinh tế và đang có xu hướng thương mại hoá sản phảm tinh thần, không lấy hiệu quả xã hội làm mục tiêu.

- Dù thế nào cũng phải chuyển hoá thượng tầng kiến trúc cho phù hợp với hạ tầng cơ sở đã thay đổi. Có như vậy mới đảm bảo kết quả của đổi mới kinh tế phát triển theo kịp các đối tác, tạo sự bình đẳng trong giao lưu hợp tác. Muốn thế phải đặc biệt chú ý đến văn hoá, đến xây dựng những tiêu chuẩn giá trị. Chúng ta đang đảo lộn những giá trị tinh thần, tạo ra nhiều thần tượng giả , quyền lực giả, giá trị giả….

- Cách đây 10 năm tôi đã báo động về sự lạm phát những giá trị tinh thần tạo nên sự rẻ rúng, thờ ơ của xã hội giống như những thứ hàng rởm, hàng nhái trong hàng hoá vật chất. Bài viết này đã in với cái tên “Lạm phát những giá trị giả là hạ thấp những giá trị thực”. Tạm rút ra những mặt lạm phát và phân tích kỹ cái gì được, cái gì không được.

- Lạm phát học hàm, học vị mà thiéu những công trình mà trước tác động đóng góp cho khoa học, thực tiễn.

- Lạm phát danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, giải thưởng vàng bạc mà ít tác phẩm hay và nghệ sĩ lớn

- Lạm phát quân hàm, quân hiệu mà đã kết thúc chiến tranh lâu rồi.

- Lạm phát thủ trưởng các loại từ Trung ương đến cơ sở mà thiếu những thủ lĩnh chuyên gia.

- Lạm phát huân huy chương, bằng giấy khen và danh hiệu các loại.

Cuối cùng tôi xin kiến nghị mấy việc theo tôi là khẩn cấp trong việc xây dựng và kiện toàn bộ máy Đảng.

1- Nên có một hội nghị trung ương chuyên bàn vầ bộ máy Đảng theo hướng tiêu chuẩn hoá và giảm thiểu tối đa, nhằm xây dựng bộ máy tham mưu của Đảng thật sự có hiệu lực .

2- Xem xét đánh giá lại kết quả đào tạo cán bộ Đảng từ Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đến các trường Đảng tỉnh, trung tâm giáo dục cấp huyện: Chúng ta hô hào cải cách giáo dục, đổi mới giáo dục các cấp học, sao không nghĩ đến cải cách hệ thống giáo dục chính trị, hiệu quả như thế nà , hay chỉ để hợp pháp hoá những cán bộ được đề bạt? Trường đào tạo cán bộ phải tạo ra người lãnh đạo có phẩm chất, có năng lực cho Đảng. Tôi và nhiều đồng chí, đã có thời tự hào là học viên của trường Nguyễn Aí Quốc từ đầu thập kỷ tám mươi, nhưng nếu có nhiều cán bộ từ trường này ra yếu kém hư hỏng có nên xem lại cách thi tuyển và đào tạo của mình không ? Hãy lấy thực tiễn và hiệu quả công tác để đánh giá. Học để mà hành, học tiếp thu thụ động, hành đòi hỏi sáng tạo, tôi nghĩ: Học xong trường Nguyễn Aí Quốc phải ái quốc hơn.

Chúng ta nghĩ gì về kết quả đào tạo của chính quốc gia chúng ta, xưa kia thi Hương, thi Hội, thi Đình tạo ra bao nhiêu trí thức phong kiến lừng danh, rồi một trường hậu bổ đối với quan lại, một trương kỹ nghệ thực hành đối với kỹ thuật. Trường Hội hoạ Đông Dương, sư phạm Đông Dương, trường Y Dược… đã tạo ra bao nhiêu nhân tài cho đất nước Những Trần Đình Thảo, Cao Xuân Huy, Hoàng Minh Giám, Đặng Thai Mai, Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ , Trần Đại Nghĩa vv. trong khoa học, trong y học. Những tứ hổ (nhất Trí nhì Lân tam Vân tứ Cẩn, hoặc sau này là Sáng Liêm Nghiêm Phái) trong hội hoạ. Và còn rất nhiều nhân tài khác do cách tuyển chọn đào tạo thời trước đáng để chúng ta suy ngẫm. Để hội nghị Trung ương bàn về bộ máy của Đảng, xin đề xuất hai phương án mà tôi đã đề cập trong bức thư thứ nhất.

Phương án 1: Giải thể các Ban của Đảng coi như đã hoàn thành sứ mạng vẻ vang trong mấy chục năm qua. Hãy mở rộng văn phòng Trung ương Đảng thành một cơ quan lớn hơn , gồm những nhóm chuyên gia giỏi về các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, quân sự, an ninh…. Làm tham mưu cho Trung ương, có trách nhiệm tập hợp trí tuệ toàn giới qua hệ thống cộng tác viên ở các ngành. Tôi biết, có những chuyên gia có đủ năng lực năm bắt tình hình báo cáo, làm tham mưu, dự thảo văn bản cho lãnh đạo, tham gia soạn thảo nghị quyết cho Trung ương về lĩnh vực mình theo dõi. Sẵn sàng đề nghị cho thu băng, lưu trữ văn bản để chịu trách nhiệm về những đề xuất của mình, không cần đến một vụ , một cục như hiện nay.

Phương án 2: Giải thể một số Ban không có chức năng xây dựng Đảng, chồng chéo với Nhà Nước, nhập các ban còn lại gồm các chuyên gia, chuyên viên n còn phần hành chính hậu càn do văn phòng Trung ương hoặc tài chính quản trị trung ương lo… Không nên duy trì các Ban siêu Bộ như hiện nay. Ví dụ như Ban Tư tưởng – Văn Hoá và Ban khoa giáo, nên nhập thành Tuyên giáo như cũ. Chúng ta đang có khoảng 12 , 13 Ban và các Đảng uỷ khối, rồi hội đồng này, hội đồng nọ tốn kém thời gian tiền bạc mà không có ích gì. Những vấn đề chuyên ngành đã có hội đồng của các ngành lo, việc gì mà Đảng lại lập ra hội đồng của mình? Ví dụ hội đồng văn học nghệ thuật TW. Các cơ quan Đảng có khoảng trên dưới hai chục đầu mối với biên chế mấy nghìn người, chi tiêu hàng ngàn tỉ cho tiền lương, tiền xây dựng trụ sở nhà ở, ôtô, điện thoại, xăng dầu, vé máy bay, công tác phí rải từ Bắc chí Nam. Có cán bộ sử dụng hàng chục triệu tiền vé máy bay, tiền xăng xe ôtô, công tác phí, điện thoại, nhưng không nhìn thấy việc gì có ích. Thời đại điện tử , tin học nhanh nhạy như vậy mà cán bộ cứ đi xe con suốt, không một báo cáo gì đặc biệt có giá trị thông tin, giá trị sử dụng. Có đồng chí lãnh đạo hơn chục năm nay thay hai, ba đời xe, mỗi chiếc trị giá bảy tám trăm triệu đồng. Xe dùng cho công tác và dùng cả cho gia đình Hỏi có Quốc gia nào trên thế giới thế không? Các cơ quan đảng dùng kinh phí bằng tiền của dân. Cơ quan tài chính Nhà Nước nể Đảng, cứ thế mà cấp vì Đảng lãnh đạo mà. Cán bộ Đảng hưởng một cách tự nhiên như tiền trên trời rơi xuống. Có những đơn vị vụ, cục của ban Đảng quanh năm không kể được một cong việc có ích chứng minh cho sự cần thiết tồn tại của mình. Cán bộ nhởn nhơ ra vào cơ quan chỉ để trình diện mà không có việc, thậm chí đến cũng được, không đến cũng được.

Với tất cả những thực trạng như vừa chỉ ra , nhất là khi Đại hội Đảng vừa xong, đất nước chuẩn bị bước vào hội nhập với nền kinh tế toàn cầu, cơ hội và thách thức mở ra, đang có nhiều dấu hiệu thuận lợi về đối nội, đối ngoại. Rất đông đảo cán bộ, Đảng viên và nhân dân hy vong trung ương hãy nắm lấy thời cơ, thực hành một cuộc đổi mới thực sự để dân tộc bước sang một chặng đường mới. Nguy cơ lớn nhất của chúng ta bây giờ là sự bàng quan, vô cảm mất niềm tin vào sự thay đổi hữu hiệu từ trên xuống dưới. Không thể nói mãi cái điều không thể có, nói mãi cái điều mọi người không tin mà chính mình cũng không tin, như vậy là thiếu phẩm cách chính trị, đạo đức. Đảng phải hành động, nhân dân đã nghe ta nói nhiều rồi, giờt đây họ đang muốn xem ta làm như thế nào. Hy vọng ở sự sáng suốt chính trị, cách nhìn viễn kiến của những người lãnh đạo mới trong bộ máy Đảng và Nhà nước. Có lẽ phải bắt đầu từ Đảng và bộ máy của Đảng. Đảng muốn độc quyền lãnh đạo thì Đảng phải tốt lên, giỏi lên, mọi thứ độc quyền đều phải có chất lượng cao đó là qui luật. Không đạt được như thế thì còn bị cạnh tranh. Phải có chất lượng Đảng viên, chất lượng cán bộ, chất lượng công dân mới tạo ra chuyển biến xã hội.

Từ đó rút ra: Nếu không củng cố, đổi mới Đảng thì chuyện đa nguyên đa đảng là tất yếu. Đó là yêu cầu của thực tiễn xã hội và đời sống chứ không phải chỉ là ý muốn chủ quan của bất cứ thế lực nào.

Trên đây là một vài ý kiến của nột thương binh, một Đảng viên được kết nạp tại mặt trận, góp ý với Đảng. Mong các đồng chí bớt chút thời gian đọc kỹ, xin hết sức cảm ơn và gửi lời kính chào.

Kính thư

Viết tại Ban tư tưởng văn hoá Trung ương
Vào ngày Thương binh liệt sĩ 27-7-2006

Trịnh Đình Khôi

Trích: Thông luận

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

---

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam Trở về Mục Lục