DC&PT - Thời Sự 2006

 

 

 BÀI TỪ TRONG NƯỚC

 

 

NHỮNG Đ̉I HỎI CẤP THIẾT PHẢI MỞ RỘNG TỰ DO DÂN CHỦ

 

 

TRẦN LÂM

 

 

LTS: Cụ Trần Lâm đă trên 80 tuổi và 60 tuổi Đảng. Cụ nguyên là Thẩm phán Ṭa án Nhân dân Tối cao. Trong những năm qua Cụ đă viết một số thư gởi tới nhóm lănh đạo ĐCSVN yêu cầu phải có can đảm thay đổi chế độ từ độc tài độc đảng sang dân chủ đa nguyên th́ mới cứu được đảng. (Xem thư của Cụ gởi Nông Đức Mạnh và Bộ chính trị 9.05 liên quan tới ĐH 10, xem trong DCPT phần thời sự 2005). Nhưng cho tới nay những lời tâm huyết của một đảng viên lăo thành vẫn rơi vào sa mạc! Vẫn không nản ḷng, mới đây cụ Lâm lại viết thư dưới đây gửi tới nhóm lănh đạo CSVN cảnh báo những việc cần phài làm ngay.

 

*          *          *

 

Từ trước Đại hội X đến nay , t́nh h́nh chính trị trong nước có rất nhiều đổi thay- Sự đổi thay có dấu hiệu thuộc về chất và có tốc độ rất nhanh . Xin hăy kiểm điểm một số mặt chính của t́nh h́nh chính trị Từ đó rút ra kết luận và đề ra phương án giải quyết.

Câu hỏi tổng quát đặt ra : Đă đến lúc mở rộng tự do dân chủ , mở rộng đến mức nào , mở rộng như thế nào? Bài toán quá lớn, sức người th́ quá hạn hẹp . Nghĩ măi , nếu bó tay th́ thật đáng tiếc . V́ thế đành mạnh dạn .  Mỗi người một ư, có người tiếp nhận, sắp xếp lại, loại trừ, tiếp thu, phân tích, tổng hợp, hoàn thiện, lo ǵ không có lời giải đúng .

1 -  Xét về Đảng - Đảng ta suy yếu nghiêm trọng

Là một chính đảng , trong lănh đạo cao nhất , chưa có ai thể hiện là chính khách có tầm nh́n xa trông rộng , có khả năng giải quyết các vấn đề then chốt , có sức thu hút quần chúng, quy tụ được tài năng .

Đường lối có sáng tạo th́ mới có phát triển . Nghị quyết Đại hội X qua ba bước : Trước Đại hội , trong và sau đại hội vẫn không khác nhau mấy, chỉ có thay đổi về câu chữ, về bố cục, vẫn dài ḍng, khó hiểu, không đề cập đến các vấn đề lớn :  sau WTO , tham nhũng , thay đổi lề lối lănh đạo của Đảng , phát động nhân dân… Nó không có sức sống , sẽ bị các công việc trước mắt lấn át và sẽ bị đẩy vào quên lăng .

Chúng ta có trên 3 triệu đảng viên, số không có chức, có quyền đến 90% .Họ muốn làm việc cũng không được quan tâm , họ bị o ép , chỉ thị cấm 19 điều là chứng minh  Mâu thuẫn giữa hai loại đảng viên , nhiều chỗ bức bối là có thực . 90% đảng viên này là chỗ dựa cho 10% đảng viên có chức quyền hay là lực lượng đối lập tiềm ẩn , là điều phải suy nghĩ .

Bộ máy Nhà nước và bộ máy Đảng: Con người th́ một số tha hoá , số c̣n lại th́ tính chuyên nghiệp thấp; bộ máy, lề lối làm việc th́ cồng kềnh, chồng chéo , nhiều tầng nấc càng làm cho thêm bê bối , đông quá , lười biếng quá . Không có người giỏi , chuyên nghiệp cao cầm đầu từng đơn vị .

Suy cho cùng , Đảng ta lúc này không làm được vai tṛ người thuyền trưởng , người nhạc trưởng, người huấn luyện viên của Quốc gia, Dân tộc. Cần rớt nước mắt mà xem lại ḿnh , mà chữa chạy kịp thời mới mong duy tŕ được cuộc sống, tồn tại hay không và tồn tại như thế nào là câu hỏi đặt ra .

2- Đảng và Dân –Khoảng cách lớn dần – Áp lực từ phía nhân dân đă hiển hiện

Đảng là thuyền , dân là nước, nước dâng thuyền và cũng lật thuyền. Có nhiều “fan ” th́ mới có “ sao” , “ fan ” ít dần th́ “ sao” lặn .

Những người dân khi đến cơ quan Nhà nước , họ không phân biệt , họ coi là đến gặp Đảng . Họ bị coi thường , họ bị gây phiền hà , họ bị sách nhiễu . Dưới mắt họ , bộ máy công quyền không phục vụ nhân dân , chỉ là những người “ hành dân là chính”  Chúng ta chưa thấy đầy đủ tính nghiêm trọng ; thúc đẩy mọi người chán ghét ta .

Khiếu kiện oan sai nhiều vô kể. Bức bối thêm v́ vụ việc không được giải quyết , kéo dài hoặc bị từ chối thẳng thừng . Ngoài việc cán bộ yếu kém và lười biếng th́ c̣n v́ các quyết định mắc sai lầm do cơ chế chính sách từ bao năm trước . Đống hồ sơ lưu cữu làm ai nh́n thấy cũng thấy nhủn người . Một việc oan sai làm đau khổ một gia đ́nh , một số đông người . Cơ quan chức năng đă kết luận : Khiếu kiện của dân nói chung là đúng . Thế là bên số người chán ghét ta lại có số người thù hận ta , cộng cả hai , chắc chắn con số làm ta khiếp đảm. “ Dân oan ”, “ Dân Mai xuân Thưởng ”, tên dân dă chỉ những người ở trong Nam , ngoài Bắc kéo về Hà nội kêu oan . Phố Mai xuân Thưởng có nơi tiếp Dân của văn pḥng Thủ Tướng . Họ vừa đông , vừa ở lỳ ngày đêm . Thế là luôn có biểu t́nh ở Thủ đô !

Tội phạm nào cũng là chống nhân dân, chống Nhà Nước. Nhưng tội chống người thi hành công vụ , trên một mặt nào là đáng sợ: Lâm tặc giết Kiểm lâm , lái xe gây tai nạn bỏ chạy , đâm cả vào xe Công an , làm chết cả Công an , buôn lậu xô sát với quản lư thị trường , dân chống giải toả đất đai … Đó là thách thức quyền lực, mầm mống của mọi biến động . Tầm nghiêm trọng chưa được nhận thức đúng mức .

Trước đây có nhóm ta gọi là “ Nhóm Dân chủ ” . Số người đếm trên đầu ngón tay . Họ làm được nhiều việc , có tiếng vang trong , ngoài nước , nhiều người bị tù đầy . Gần đây xuất hiện nhiều khuôn mặt mới , mở rộng ra nhiều thành phần: các nhà khoa học , các vị lăo thành , các tướng lĩnh , rồi các vị chức sắc tôn giáo và thật mới mẻ có nhiều thanh niên trong, ngoài nước đầy trí tuệ và đầy nhiệt huyết … Có điều đặc biệt là có người từng giữ cương vị cao hoặc đương chức trong bộ máy Nhà nước. Mỗi người một vẻ , nhưng có tiếng nói chung là đ̣i chống tham nhũng , đ̣i đổi mới Đảng , hướng theo Tự do Dân chủ. Về h́nh thức, nếu trước đây e ngại không h́nh thành tổ chức th́ nay khác hẳn ; báo ra công khai, các phong trào, các đoàn, các hội, cả các Đảng chính trị, có danh xưng , có tên và địa chỉ những người chủ trương, có cả hội thảo ngay trong nước. Bây giờ họ đông mà họ lại là những người ta không thể “ cả vú lấp miệng em ”. Ta ngăn cản họ cụm lại với nhau, nhưng “ đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu ”, họ cụm lại với nhau là cái chắc. Việc đàn áp th́ v́ nhiều lư do không thể tiến hành được , việc gây cản trở th́ quá vụn vặt , phức tạp… Thế là,  các việc tương tự lại xẩy ra.

Các báo chí thuộc hệ thống Đảng và Nhà nước cũng thay đổi màu , nhiều bài báo cũng đề cập đến các chủ đề tương tự nhưng khác là có dạng nghiên cứu khoa học hoặc văn chương , ngôn từ , h́nh ảnh dễ vào ḷng người. Lại có lợi thế là nằm trong các báo công khai , số lượng độc giả rất đông , việc phổ cập nhanh hơn, rộng hơn  như làn gió mới lúc trời oi nồng .

Việc động trời lại xảy ra : Trong Đại hội X , chúng ta đă làm được một việc, càng nghĩ càng thấy to lớn: Gạt hẳn được cái gọi là quyền uy , các đại biểu đúng là “made in Trần đ́nh Hoan ” thế mà “ đánh rẹt ”một cái cho ông Hoan về vườn cùng với một số người nguy hiểm . Các đại biểu thức tỉnh, sửa được một nguy cơ cho dân cho nước , lại vừa tự ḿnh giải phóng khỏi cái nếp cũ .

Rồi Quốc Hội không chịu là “ người giữ dưa ” của TW , đ̣i phản biện các vấn đề lớn, đ̣i giám sát Chính phủ, đ̣i bầu bán, phê chuẩn các chức danh Nhà Nước , làm các luật về Hội , về Đảng , luật trưng cầu Dân ư , có nghĩa là đă tự thân vận động, đ̣i thực quyền mặc dù trước sau các đại biểu Quốc hội đều do “ Đảng cử ” . Có đại biểu c̣n đi xa hơn nữa .

Cùng một lúc với Quốc hội , mặt trận Tổ Quốc đ̣i phản biện xă hội , đ̣i giới thiệu các ứng cử viên cho các chức danh Nhà nước, đ̣i giới thiệu ứng cử viên Quốc hội, đ̣i là đại diện thực sự cho các tổ chức quần chúng , không chấp nhận là “cây kiểng” của Đảng và không thừa nhận quĩ lương từ Ngân sách coi như là một ràng buộc, tổn thương đến  “chính danh ”.

Phong trào đ̣i tự do, dân chủ phát triển rất nhanh, rất rộng , ăn sâu vào Đảng, Nhà nước, Quốc hội , Mặt trận, báo chí, như dàn hợp xướng cùng tấu lên .

Phong trào mạnh hay yếu ? Mạnh yếu là tương quan, tôi mạnh lên mà anh đứng im th́ tôi mạnh hơn anh , tôi mạnh lên mà anh yếu đi th́ sức mạnh của tôi áp đảo anh; so sánh phải theo thế động: hôm nay anh mạnh nhưng anh yếu dần , sức tôi ngày một tăng , thế là tôi mạnh tuyệt đối; sức mạnh c̣n có thời cơ , có cộng hưởng ; anh và tôi bằng nhau, anh không t́m được thế bên ngoài , c̣n tôi bên ngoài giúp rất nhiều , phần thắng ắt về tôi .

Con thuyền của Đảng đúng là đang thuận buồm , xuôi gió , nhưng trên ḍng sông dữ , nếu không lèo lái vững tay , lại để cho người trên thuyền luôn đục đẽo mạn thuyền th́ nguy cơ “đắm đ̣ ” là có …

Có người vẫn khăng khăng ; Đừng có lên tiếng , đừng có “đội đá vá trời ” , Đảng tuy thế c̣n mạnh lắm, Đảng c̣n nắm được Công an , Quân đội . Xin nghe đoạn đối thoại ;

Dân  : Việc tôi làm phạm luật ở điều nào ?
CA   :  Việc của anh , anh nh́n phía anh , tôi nh́n phía tôi
Dân  :  Vậy việc anh làm có đúng đạo lư không ?
CA   :  “ Ăn cơm của Chúa th́ múa tối ngày ! ”
Dân  :  Việc của tôi quá nhỏ , việc tầy đ́nh , nội bộ, sao các anh không làm  ?
CA    :   Làm th́ tan hoang tất cả , làm làm ǵ !
Dân   :  C̣n nhiều việc khác tôi biết , sao các anh bỏ qua ?
CA    :   Chúng tôi c̣n biết nhiều hơn , chi tiết hơn anh …
Dân   :   Các anh biết mà không làm , tương lai sẽ ra sao ?
CA    :   Việc phải đến nó sẽ đến , không tranh căi !
Dân   : Xin phép anh , thứ lỗi , cho tôi hỏi : Anh thờ chủ nghĩa nào ? Thần tượng chính trị của anh là ai ?
CA    : Thật dài ḍng , mất th́ giờ !
Dân   :  C̣n một câu này , thất lễ với anh , liệu đồng lương ưu đăi của các anh có là động lực cao để anh tích cực ngăn chặn chúng tôi không ?
CA    : Chúng tôi đủ tŕnh độ để hiểu rằng đó chỉ là các mảnh vụn , rơi văi, từ bữa tiệc lớn . Thôi kết thúc chuyện ngoài lề .

Công An ở nhân dân mà ra. Bao giờ Công an cũng hướng về dân, c̣n v́ chân lư, sức mạnh bao giờ cũng thuộc về dân .

Phong trào đ̣i tự do , dân chủ lên cao . Phải chăng thực tiễn cuộc sống đă buộc người dân suy nghĩ , với thông tin hiện đại , tự người dân đă thấy thực trạng và căn ngưyên. Một đảng chính trị th́ lúc nào cũng lấy dân để làm chuẩn cho suy tư và hành động . Nói rằng , lúc này t́nh h́nh nhân dân như trên buộc Đảng ta phải đổi mới chính trị , đó là điều không thể chối căi .

3 - Quan hệ quốc tế - Làm ǵ để có sức mạnh ngoại giao ?

Trong nhân dân râm ran: “Đi phía Tây, mất Đảng; đi phía Đông,  mất nước! ”.  Thoạt nghe như ai muốn chế diễu, muốn lấy việc đại sự để vui đùa. Nghĩ kỹ, đây lại thật sự là nỗi đau, sự lo lắng và mối hoài nghi.

Từ khi nước ta mở của: kinh tế các nước Âu Mỹ thâm nhập, luật pháp của họ cũng vào khiến ta phải điều chỉnh mọi mặt để di theo… Những nhân tố của nền dân chủ tự do phương Tây hiện diện và càng ngày càng bành trướng. Nay ta ép ḿnh để vào WTO. Sau WTO luật pháp phương Tây thả dàn vào nước ta, người ta đọc báo quốc tế hàng ngày, người ta xuất cảnh tự do, tiền bạc nước ngoài đổ vào, kinh doanh tự do…Dân chủ không những không bị ḱm hăm mà nó lại có tốc độ chóng mặt. Cái thể chế, cái lề lối hiện hành rồi cứ một ngày bị thay đổi, sức nào cản nổi . Ngày 11-8-2006 , tại Texas, Ông Bush đă nói: “ mọi độc tài sẽ chấm dứt, sau WTO Việt Nam phải chấp nhận luật kinh tế thị trường , kinh tế thị trường sẽ dẫn đến tự do dân chủ”  Bảo rằng họ dùng sức mạnh kinh tế kéo ta vào quĩ đạo của họ , là điều cần phải suy nghĩ . Bảo rằng họ cho chế độ của họ là tốt đẹp, họ muốn ta tốt đẹp như họ, cũng là điều cần bàn căi . Họ rơ ràng và thẳng thừng .

C̣n phương Đông , động thái c̣n chưa rơ rang. Có người nghi ngại : có thể họ lôi kéo người cầm đầu để chi phối nền chính trị của chúng ta. Tôi có ư nghĩ khác:

Người ta thừa khôn ngoan để không làm việc này. Mười bốn “ người khổng lồ ” của ta không ai có ṿng hào quang của Cách mạng ; không ai có ṿng nguyệt quế của chiến thắng ; chưa ai thể hiện là thiếu họ nhân dân Việt Nam sẽ như người lạc đường ; các vị lại không đại diện cho các tập đoàn kinh tế có sức mạnh chi phối nền chính trị quốc gia ; lại không phải là lănh tụ tinh thần của một đất nước mà tôn giáo chỉ huy chính trị ; lại không phải là lănh chúa của những đất nước c̣n ở chế độ tù trưởng …Bài học 4-2006 , một thắng lợi nổi trội của Đảng ta; đánh “ rẹt ” một cái  , tháo bỏ được cái mũ kim cô quyền uy, gạt bỏ hẳn cả nhóm nguy hiểm . Việc ở và đi bây giờ là chuyện giản đơn , khác xa 10 năm trước .

Một nền ngoại giao ưu việt là tranh thủ được trái tim , khối óc nhân dân của nước đối tác . Aỉ Nam Quan, thánh địa của nhân dân Việt Nam , dù bất cứ lư do nào, không c̣n trên bản đồ Việt Nam là nỗi đau dân tộc. Trung Quốc nên xét lại các hiệp định biên giới ! . Đó là việc làm giá trị gấp vạn lần mọi sự hợp tác , giá trị hàng ngàn lần các chữ vàng , dù là vàng thật .

Nhiệm vụ ngoại giao đâu phải chỉ cân bằng thật khéo giữa hai lực lượng , mà cái chính là tạo ra lực lượng của bản thân .

Về kinh tế , các hiệp hội phải được mở rộng , phải được hoạt động thực tế, mọi đề nghị của các hiệp hội phải được Nhà nước lắng nghe và giải quyết , để sức mạnh kinh tế vượt lên , đần dần có hiệu quả trong cạnh tranh quốc tế . Quản lư Nhà nước cần chấm dứt mọi phiền hà để khích lệ các nhà kinh doanh … Các nhân viên Nhà Nước từ cao tới thấp phải tuyệt đối không can thiệp , không dính dáng vào các hoạt động của các đơn vị kinh doanh , phải trừng trị nghiêm khắc việc dùng quyền lực để cùng các doanh nghiệp lũng đoạn nền kinh tế chung , để trục lợi cá nhân .

Về mặt chính trị , Nhà nước luôn động viên nhân dân tham gia ủng hộ và phản đối đúng đắn và đúng mức các sự kiện quốc tế và nhất là các việc trực tiếp liên quan đến Việt Nam . Hàng chục năm nay , lực lượng toàn dân không hề có một lần biểu dương sức mạnh của ḿnh .

Phát động sức mạnh nhân dân trong kinh tế , phát động nhân dân trong hoạt động chính trị là nền tảng của ngoại giao .

Chuyện có thực ; Tôi nói với người bạn thân , nhân vật số một của một tỉnh : “Ta phải có nhiều hội , nhiều đoàn , tạo ra kênh để ta nói với dân , dân bàn với ta  ”. Anh ta phản bác : “ Vẽ đường cho hươu chạy , thả âm binh ra mà đuổi ”  Tôi điên tiết : “ Các anh sống giữa dân mà như người giữa hoang đảo, xung quanh đầy rắn rết ” . Sau khi nghĩ lại , có lẽ họ có lư : “ danh của họ không chính ” nên “ngôn ” của họ không “thuận ” và họ ngại là đúng v́ họ như “cái cây không ngay ” nên luôn sợ “ chết đứng ” .

4 -  Chống tham nhũng và chỉnh đốn Đảng .

Việc chống  tham nhũng của chúng ta chậm chạp một cách đáng kinh ngạc : 10 năm lên án tham nhũng mà không có đối sách . Từ sau đại hội X,  gần nửa năm mà coi như chưa khởi động các vụ án như PMU18 coi như chũng lại . Người ta lo ngại và nghi ngờ “ lại có những vùng cấm rồi ” .

Nghị định Bộ Chính trị và Quốc hội ban bố dài ḍng quá . Có nhiều điều như chống phải pḥng ,nhưng chưa biết nó thế nào th́ làm sao pḥng được nó . Chống tham ô th́ phải chống lăng phí , nhưng tên tham ô đă bắt giam mà chưa xong điều tra , c̣n cái lăng phí lớn nhất từ xưa tới nay ở nước ta , làm chậm phát triển ghê gớm là vụ việc Dung Quất , lăng phí nguy hại gấp 100 lần tham ô, nhưng liệu khơi vụ Dung Quất ra có làm được không ? Thói thường ai nói, viết, cũng muốn tỏ là ḿnh nh́n xa trông rộng , có khi quên mất viết cho ai , phải làm ǵ , từ đầu đến cuối đạt cái ǵ … “ Dài ḍng quá thành không nói ǵ ” .

Thế c̣n luật có cần sửa ǵ không ?

Luật h́nh sự đă có cả một chương về tội phạm tham nhũng . Cũng đủ để giải quyết t́nh h́nh . Làm thêm thành nhàm , chồng chéo , yếu đi . Nhưng trong chi tiết cần sửa lại khung h́nh phạt . Tỉ như tham ô có mức án quá nặng, 500 triệu đă tử h́nh .

Trong áp dụng , không rơ v́ lư do ǵ mà có sự đánh tráo giữa hai loại tội : tội chiếm đoạt với tội thiếu trách nhiệm, nặng nhẹ khác nhau đến mười lần. Làm sai v́ lười biếng, dốt nát, bị tác động bên ngoài … có vụ lợi nhưng không rơ ràng, nhỏ nhặt th́ mới là tội vô ư hoặc cố ư làm sai, đó là tội về  trách nhiệm, C̣n làm sai để hưởng lợi, lợi lại lớn , là tội chiếm đoạt . Nếu tôi là người nước ngoài đến Việt Nam th́ tôi phải thốt lên : Ở Việt Nam không có tham nhũng , chỉ có lười biếng và kém cỏi …!

Ra nghị quyết bảo thừa, ra luật bảo không cần thiết, vậy làm ǵ ?

Chỉ cần phá án và phá án ! Phá thật nhiều vụ án , phá thật nhanh . Tảng băng tội phạm sẽ nổi lên toàn bộ. Phá án chậm là sự thật bị bóp méo , bị vo tṛn, bị cắt xén, bị tác động , bị quên lăng , thà không chống c̣n hơn , không nghiêm một vụ th́ đẻ ra 10 vụ mới, ḿnh tưởng là ḿnh chống tội phạm hoá ra chính ḿnh lại đẻ ra tội phạm, và như thế ḿnh tự giết ḿnh .

Nếu tôi có 1000 vụ án tham nhũng đă xét xử nghiêm minh , tôi có thể trả lời được tất cả , với một sự tự tin tuyệt đối. Nếu anh hỏi về pháp luật bất cập , tôi có thể trả lời, ở ngành nào, khâu nào , hay ở văn bản luật nào , luật x , y , có mấy điều họ lách như thế nào ? Quan tham là ai ? Tôi cũng trả lời : Quan cấp tỉnh, trong loại việc cấp đất có bao nhiêu quan tham , thủ đoạn thế nào , qua bao nhiêu vụ án . Trung Quốc đă có tổng kết quan tham có số lượng lớn là khoảng 58 tuổi , nghĩa là trước khi về hưu … Nghĩ rằng , đây là loại hoạt động chống tội phạm phải đi từ t́m tội phạm, phân loại so sánh nh́n vào thực tế để xét bản chất . Các bản án là nguồn tri thức, là ngôn từ của tư pháp. Cũng như chữa bệnh phải qua hàng ngàn ca th́ mới t́m được căn nguyên của bệnh để có cách chống  và t́m được thuốc đặc trị để diệt.

Ta đă tiếp cận tội tham nhũng một cách không phù hợp; Những cuộc tranh luận , những cuộc hội họp liên tịch, một cái tập thể vô hồn, không ai suy nghĩ, v́ “ lắm săi không ai đóng cửa chùa ”, và thêm các văn bản dài ḍng.

Không lấy tư duy, không lấy tập thể , không biên soạn th́ làm ǵ ?

Phá án , phá án và phá án ! Phải có ngay một đội quân thanh tra cảnh sát , công tố viên, thẩm phán đông đảo gấp máy lần hiện nay v́  án sẽ nhiều vô kể. Có thể lấy thêm người trẻ mới, trưng dụng các người về hưu … thành lập các đội theo tội phạm từng ngành , sẵn sàng như công an cứu hoả , đâu có việc là xuất hiện ngay, làm ngay , càng nhanh càng tốt …Tổ chức bộ phận nghiên cứu , tham mưu , tổng hợp của từng cấp … Từ bộ phận này , đường lối , kế hoạch , nghiệp vụ chống tham nhũng được tổng kết , từ đây h́nh thành đường lối pḥng tham nhũng, lăng phí và từ ấy luật pháp , qui tắc , biện pháp pḥng tham nhũng , chống lăng phí ra đời . Các vụ chống lăng phí cũng theo lề lối chống tham nhũng mà tiến hành có nghĩa là phá án , là khâu đầu tiên .

Phải thực hiện tư pháp độc lập và cán bộ tư pháp chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật . Cán bộ tự ḿnh làm, dù có một tổ đông điều tra viên th́ chỉ có người cầm đầu chịu trách nhiệm , làm xong và kư tên , chuyển sang khâu thứ hai là kiểm sát , cũng thế , chuyển sang toà án cũng thế, dù nhiều người xử , mỗi người có ư riêng , bỏ phiếu khi kết định . Xử sơ , xử phúc , xử giám đốc thẩm, tái thẩm, xét xử qua bốn khâu và nếu xét c̣n sai lầm th́ làm lại từ đầu. Thế th́ người làm phải lao tâm , lao lực , phải can đảm , đúng , sai , không thể chối được , một việc làm , năm sáu lần làm đi làm lại … Nó chính xác gấp 100 lần lối “ cho ư kiến ” , lối “ họp liên ngành ”, “ liên tịch ” … đẻ ra các cuộc họp nhiều người họp nhưng ít người suy nghĩ , đùn đẩy , lợi dụng để can thiệp …Bao nhiêu năm nay , hàng bao nhiêu vụ án oan sai , chả thấy ai có lỗi … Cán bộ tư pháp không c̣n là người tượng trưng cho công lư , cho đạo đức , vinh quang , tự trọng cũng không c̣n, mỗi ngày một thui chột v́ cam chịu “ăn theo ” “ nói leo ” . Cán bộ tư pháp không độc lập th́ không bao giờ làm được công tác tư pháp  

Vụ đất đai ở Đồ Sơn ; Thành phố hướng xử “ trắng ” , các ngành cấp cao TW họp, hướng phải xử lại  “đen ” . Thế là hai cấp sai lầm giống nhau là can thiệp vào tư pháp. Người ta giải quyết cách khác ; Báo chí cứ rùm beng , các đoàn thể cứ phê phán, Nhà nước cứ im lặng, nhưng Nhà nước nhắc cấp trên ra ngay kháng nghị . Kháng nghị của Viện Kiểm sát , của Toà án cấp trên có thể ra ngay ngày hôm sau khi xử sơ thẩm , khi cần th́ trích đăng trên báo … Và ngay khi có kháng nghị là lấy hồ sơ lên, có ngay thẩm quyền muốn tha ai , bắt ai là có thể làm ngay. Ở ta : thật nhanh , thật êm ả, hiệu quả thật cao th́ thường được thay bằng : chậm chạp , rùm beng , hiệu quả cuối cùng thấp hoặc bằng không .

Thế Đảng và Nhà nước lănh đạo Tư pháp thế nào ?

Đảng và Nhà nước giúp các ngành tư pháp bồi dưỡng cán bộ về khoa học, nghiệp vụ, về đạo đức, chăm lo để họ  thành người bảo vệ pháp luật , bảo vệ chế độ, xem xét cán bộ tư pháp phải lấy căn cứ từ các vụ án mà họ đă xét xử.  Người không phù hợp phải điều chuyển , thay bằng người khác phù hợp hơn …

Lănh đạo ngành tư pháp và can thiệp vào từng vụ án trước khi , trong khi xử là hai việc hoàn toàn khác nhau, không có một chút đồng nghĩa nào . Người dân , báo chí , các cơ quan đoàn thể , kể cả các ngành như tổ chức , thanh tra , kiểm tra trước và sau khi xử có quyền bày tỏ quan điểm , phát hiện sự thật , kể cả việc đ̣i xử lại … không được can thiệp vào vụ án và phải thực hiện phán quyết của toà án , không được làm nhẹ đi , nặng thêm , không được có thêm nhận xét. Ở một số nước, phủ quyết quyết định cuối cùng của toà án thuộc quyền của Quốc hội .

Về chống tham nhũng c̣n bao nhiêu điều cần nói . Đảng ta h́nh như chưa lường được kết cục của t́nh h́nh: chống tích cực th́ đụng vào đâu tan đấy , không phá tan không được, phá tan th́ dễ và rất nhanh nhưng xây th́ hàng chục năm chưa xong, chờ được không ? C̣n che chắn th́ khó , đến mức không xuể, cứ lùng nhùng th́ lụn bại. Như ông Thủ tướng và ông Phó Thủ tướng chống tích cực th́ kẻ thù của hai ông đông lắm , họ sẽ đánh hai ông tan tành , hai ông bày ra việc quân xanh đánh quân đỏ, chết đày đồng nhưng không giọt máu , nhân dân sẽ nh́n nhận hai ông thế nào . Cái bi kịch chung và riêng là như thế .

Liệu có thể tổ chức song song với tổ phá án một tổ chăm lo nhân sự , bộ máy , lề lối làm việc , phá đến đâu xây đến đấy ngay tức th́ , với phương châm như hộ đê , cứu nạn , khôi phục sản xuất … Liệu có chấp nhận “ gương vỡ lại lành ” . Nếu chậm chạp th́ “b́nh nát gương tan ”.

Buồn thay, chúng ta thiếu một vài bộ óc ưu việt , giải mă được mọi t́nh h́nh phức tạp nhất , thiếu cái kiên quyết , mau lẹ chớp thời cơ để bứt phá , thiếu bộ máy có tính chuyên nghiệp cao , thiếu ḷng tin vào dân để đẩy mạnh sức dân … Chúng ta như người chậm chạp đến mức “ t́m giữa trưa vào lúc 14 giờ ” .

Tôi nghĩ đến Putin , một buổi sáng , không ai dự cảm , hạ sắc lệnh giải tán 7 bộ với lối giải thích : “ Họ chỉ sáng vác ô đi , tối vác ô về , ngồi đợi bổng lộc và không làm ǵ ” .

Tại sao trong ban chống tham nhũng , thành phần dân , thành phần báo chí không có trong khi chúng ta tự nhận 20 năm nay, chưa có cơ quan Nhà nước nào phát hiện tham nhũng mà chỉ do người dân tố cáo , do báo chí phanh phui . Ban chống tham nhũng là ban chưyên trách thực sự gồm các chuyên gia giúp Thủ Tướng hay là ban phối hợp giữa các ngành . Kiêm nhiệm , liên hợp chỉ làm chậm và hỏng việc .

Ta luôn nói công khai , dân chủ , nhân dân tham gia mọi việc mà ta không hề có một lời hiệu triệu , một công thức để mọi người tham gia . Người ta chê trách ta chống tham những từ vai xuống , sao ta không phá vụ án lớn , thuộc “ông lớn ” để bác bỏ lời cáo buộc trên hay không có “ông lớn ” nào tham nhũng , hay có nhưng đó là “vùng cấm ”

Tại sao ta không kêu gọi tự thú , không ban bố được luật “ân xá ” để thu hẹp diện phải đả kích , lôi kéo thêm người cùng ta chống tham nhũng , làm an ḷng bao nhiêu gia đ́nh người lương thiện, có  hoàn cảnh bó buộc, cơ hội mà thành tham nhũng .

Thực hiện tư pháp độc lập, cán bộ tư pháp chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật , phá thật nhiều vụ án , tổng kết sẽ trả lời các câu hỏi lớn ; nguyên nhân sâu xa và trực tiếp của tham nhũng , pḥng như thế nào , qui cho Đảng toàn trị nên phát sinh tham nhũng, đúng , sai đến đâu lấy ǵ để minh định. Tham nhũng là nguy cơ mất Đảng , một thử thách cho mất c̣n .

 5 - Làm ǵ ? Cần thực hiện tam quyền phân lập, tư pháp độc lập

a)– Ta đang vào một thế kẹt ;

Không thể bắt giam số người mà ta gọi là “ phản động ”, trước WTO không bắt được th́ sau WTO bắt càng khó hơn . Dẹp các tờ báo “ phản động ” thế mà khó về kỹ nghệ thông tin vượt qua tầm tay của ta . Bắt Quốc hội phải “dễ bảo ” , bắt  MTTQ phải “ im lặng ” , hôm nay đă khó , sang năm lại càng khó hơn . Mà cứ thêm một ngày , sân lại bị lấn thêm một ít .

Nói một cách khác ; kỳ đại hội X bất thường , hoặc giữa nhiệm kỳ hay là đại hội XI cũng như vào năm 2007 , bầu Quốc hội , liệu “ bổn cũ chép lại ” “ bài mẫu ” của mấy chục năm c̣n mang ra dùng được không /

Nếu không thay đổi th́ như cụ già nọ , luôn dạy dỗ con cái bằng những nguyên tắc cũ , nó đă lớn , nó đi làm có tiền , nó bực lên: “ nghe bố rồi có khi đói , bố cần ǵ , con t́m được , bố nghỉ cho khoẻ !”

Đất là Đảng , Trời là Dân , Trời cho Đất hạn, lụt, hay mưa thuận gió hoà là tuỳ Trời .Chúng ta sẽ chứng kiến một t́nh h́nh; với đặc điểm dân ta trông nhau mà hành động , anh làm th́ tôi cũng làm . Cuộc đấu tranh chính trị như bệnh truyền nhiễm sẽ càng ngày càng to, trong khi người dân nào cũng có bất như ư đối với giới cầm quyền .

Trên đây là nhằm khái quát mặt chính trị , thu hẹp vào mấy tháng qua . Các nhà khoa học , các nhà kinh tế , các nhà quản lư , các nhà giáo , các văn nghệ    sĩ … nếu họ lên tiếng , chúng ta sẽ bất ngờ và sẽ thấy đ̣i hỏi mở rộng tự do dân chủ bức thiết nhường nào .

b)– Đ̣i hỏi tự do dân chủ không phải là “ nổi loạn ” , không phải là đ̣i “ xôi thịt ”, chính là tạo ra động lực thức tỉnh trách nhiệm làm chủ của nhân dân , dốc ḷng góp sức người, sức của để phát triển đất nước ! Khẩu hiệu là ; Mở rộng tự do dân chủ để phát triển . Không tạo được đồng thuận , không có mục tiêu , lợi ích phân chia không công bằng mà cứ hô hào đoàn kết. Người ta hỏi; đoàn kết với “ bọn  rút ruột Nhà nước ” à ? Đoàn kết để “ thằng c̣ng làm cho thàng ngay ăn à ” ? Cái đoàn kết anh hô nó nhạt quá !

c ) Mở rộng tự do dân chủ phải hiểu như thế nào ?

Một vấn đề quá lớn, cả thế giới mấy trăm năm cũng như bây giờ c̣n nhiều điểm tranh căi , hiểu biết qua sách vở, đài báo th́ tản mạn, không có, không đủ, trong ta chưa có ai sống ở một nước phương Tây thực như người bản địa …

Chỉ nói được nét lớn ; Dân chủ , dân làm chủ , cái gốc là ai làm chủ . Thời xa xưa làm chủ là một người, nay đa số người cầm quyền nhưng thiểu số giữ quyền giám sát và phản biện … Clinton : “ Dân chủ là lắng nghe ư kiến khác ḿnh , cùng bàn soạn để t́m ra cách giải quyết , tốt cho cái chung ”.

Mở đầu là bầu Quốc hội ; Dân bầu ra đại biểu của ḿnh. Quốc hội làm ra hiến pháp , luật pháp, bầu và công nhận chính phủ …tức là Quốc hội đề ra phương châm, đường lối , cử ra người thừa hành … rồi lại giám sát người thừa hành, có quyền thay đổi thể chế, thay đổi cả đường lối , thay đổi người thừa hành … Chính phủ thừa hành , quản lư trực tiếp các ngành, các cấp theo luật pháp từ Quốc hội , ngành tư pháp cũng do Quốc hội tức là dân trực tiếp chỉ định , ngành tư pháp coi như cái cân , như thanh bảo kiếm buộc mọi người phải tuân thủ , bất kỳ ai . Ô Bush làm tổng thống , ông Gore bị loại là do quyết định của toà án, và một Thủ Tướng một nước bị gọi ra làm việc trước một thanh tra viên … Đó là tam quyền phân lập .

Ở ta mấy tháng nay có việc bộc lộ ra ba quyền này lộn nhào và quyết định của Đảng thay cho tất cả . Bộ chính trị dự kiến nhân sự Đại hội, dự kiến Ban chấp hành Trung ương , Ban chấp hành bầu ra Bộ chính trị , Bộ chính trị đề xuất các chức danh, Quốc hội theo đó mà bỏ phiếu . Thủ Tướng đề cử hội đồng Chính phủ . Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm …Các vị Bộ chính trị , các vị trong chính phủ, đều ở trong Quốc hội …Nẩy ra việc ông Phó thanh tra bị khởi tố . Việc khởi tố lại phải xin ư kiến của Bộ chính trị . Thế là bắt đầu từ Bộ chính trị nay lại trở về Bộ chính trị … C̣n đâu là trí tuệ , c̣n đâu là giám sát , phản biện , thế th́ làm ǵ có chân lư, làm ǵ có nhân tài … Minh hoạ bằng câu của Đào đ́nh B́nh có lẽ sáng tỏ nhất : bên lề Quốc hội, B́nh nói rất ngạo mạn : “ TW cử tôi , tôi sai phạm th́ TW xử trí tôi ” . Quốc hội , Chính phủ , Nhân dân không hề xuất hiện trong đầu B́nh. Chỉ cần có quan thầy , ta muốn làm ǵ ta cứ làm . Ông B́nh đi dự Quốc hội như đi xem kịch dân chủ và có lời b́nh ngẫm cho kỹ thật là sâu sắc và ngắn gọn .

Muốn đi đến giải quyết quyền làm chủ không thể không qua bước thực hiện các quyền tự do công dân ; phải để họ có báo chí , họ có hội họp , họ có tranh luận để biết đúng . sai , tốt xấu để chấp nhận tập thể nào , cá nhân nào để bầu bán . Họ phải có Hội , có Đoàn , có Đảng của họ , là chỗ họ tranh biện , bầu bán . Đến khi bầu bán phải có kiểm tra , giám sát mới mong chống được gian lận …cá nhân có quyền chất vấn , tố cáo … Thế là phải thực hiện : Tự do ngôn luận , báo chí, tự do tổ chức hội , tự do bỏ phiếu …  Thế là có tự do dân chủ , có tam quyền phân lập .

C̣n về tư pháp độc lập th́ biết đến đâu nói đến đấy , tôi đă đề cập ở phần: “ Chống tham nhũng …. ” . Hôm qua được tin; Thành lập Cục điều tra tội tham nhũng . Qui chế làm việc của điều tra viên có cho phép họ chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật, có nghĩa chịu trách nhiệm cá nhân về công việc . Nếu điều này chưa rơ ràng , chúng ta sẽ có một kết quả nghèo nàn , các cán bộ tư pháp sẽ ṃn mỏi hoặc sai phạm .

Chủ động mở rộng tự do dân chủ là việc làm thức thời nhất . Các nhà khoa học, các chuyên gia ra tay ngay tức thời , mở rộng đến đâu , mở rộng thế nào sẽ được làm thành luật . Việc này không phải là việc làm tập thể mà là việc của cá nhân . Tập thể, cấp trên có chăng là làm việc thẩm duyệt . Các nước , các đạo luật chỉ do một nghị sĩ thuyết tŕnh , sau tranh luận nên được duyệt thành đạo luật được mang tên của nghị sĩ …

d)- Thế là nếu thực hiện như trên , mặc nhiên ta đă chấp nhận đa nguyên chính trị , đa đảng rồi . Đúng như vậy . Tài năng , trí tuệ của ta lúc này cần được bộc lộ rơ ràng . Mở đến đâu / Mở như thế nào ? Làm thế nào để tạo được đồng thuận rộng răi ? Ta nhân nhượng , chia sẻ quyền lực , trao trả quyền lực như thế nào ?…

Vấn đề đặt ra trên bàn nghị sự lúc này ; Nước đến chân rồi , ta có nhẩy không ? C̣n nếu nói rằng đến bụng cũng là thường , như người ṃ cua , bắt ốc đă sao , chưa cần làm ǵ . Thế th́ ta nên chấm dứt việc bàn soạn , tranh luận ngay !.

Tam quyền phân lập , tư pháp độc lập , chỉ là cái hướng , cũng như đa nguyên , đa đảng , nếu chấp nhận, trên nguyên tắc th́ sẽ đi sâu , tỉ mỉ sau đây , tuy chậm đấy nhưng cố vẫn c̣n kịp, v́ giữa năm 2007 mới bầu Quốc hội mới .

e) - Đề nghị một kịch bản :

Ở nước Đông Âu , thuộc Liên Xô cũ , hỏi người dân : Sao anh chuyển sang đa đảng mà chưa thấy tiến bộ ǵ ? Họ trả lời : Không t́m được người có tầm cỡ cầm đầu . Vẫn loại cũ , cũ họ có kém ta cũng đành chịu , bốn năm ta có thể thay. Chưa tiến bộ ngay nhưng được cái dễ thở hơn , anh cầm quyền nhưng anh vẫn phải giữ ǵn , anh không muốn làm ǵ thả sức làm , không coi ai ra ǵ . Lại hỏi : Sao vẫn thấy các ông Cộng sản ngồi trên cao chót vót . Họ trả lời : Cộng Sản cũng có ba , bẩy đằng , nhiều người giỏi và tốt chứ ! Được cái , họ đă quen việc . Các ông A, B , C , có người giỏi và tốt họ đi theo các ông Cộng sản tốt , cả mới và cũ đều tốt, c̣n ǵ hơn. Lại hỏi: Thế là đa đảng tốt hơn phải không ? Trả lời : Có thể chưa tốt ngay, nhưng cuối cùng nhất định tốt hơn . Lại hỏi : Thế lúc đầu có lộn xộn không ?Thời Cộng sản , người ta bảo ǵ , dân nghe thế , cho nên đă quen , có ai đánh đấm ai , người này lên , người kia xuống , dân im lặng, chưa biết cái mới ra sao nhưng thoát được cái cũ là hay rồi . Vui lắm , v́ người có có điều kiện để hy vọng , chưa được, sẽ được nhưng c̣n hơn là không bao giờ được. Có hy vọng , phấn đấu cái ḿnh mong muốn . Thế là đáng sống rồi  

Tôi không có thông tin và không dám làm cái việc t́m hiểu nội bộ của lănh đạo tối cao . Nhưng tôi đă thấy rơ ràng là trong Đảng ta đă có sự phân hoá về nhận thức đường lối , về cách thức điều khiển Quốc gia … ngay từ các cấp dưới . Theo nguyên lư th́ mỗi một lúc thời thế đổi thay , nhất là những lúc khẩn trương nhất , trong một gia đ́nh , một tổ chức , như là một định lư ; có ư kiến khác nhau , mức độ , có từ nhỏ đến lớn , đến rất lớn , đến mức không điều hoà được , nảy sinh ngoài ư muốn của người trong cuộc . Có đấu tranh th́ chân lư sáng tỏ , đó là điều kiện phát triển .

Trên thực tế , trên lư thuyết , liệu có thể chấp nhận được kịch bản : Các  Đ/C, lănh đạo tối cao , trên cơ sở sự khác nhau , h́nh thành ra hai đảng .

Với Đảng Cộng Sản hiện nay , là “ thời cơ vàng ” để kết nạp lại , người tốt ở lại , người xấu ra đi , Đảng sẽ mạnh lên .

Với Đảng mới , có ngọn cờ , sẽ kết nạp thêm người đồng quan điểm , những người đấu tranh cho dân chủ , những người cần cho sự phát triển , Đảng mới sẽ mạnh là cái chắc v́ lẽ họ không bị ràng buộc về quá khứ.

Toàn bộ xă hội sẽ tồn tại và vân hành như hiện nay , mọi cơ quan nhà nước , bề ngoài vẫn như không có ǵ thay đổi . Có cái khác , ở từng cấp , từng tổ chức , ở đâu cũng có đảng viên của hai đảng , họ cũng làm việc , họ cũng giám sát lẫn nhau . Người dân sẽ được nhờ.

Tự nó h́nh thành hai đảng , ở khắp nơi , nơi nào cũng có phe đa số và thiểu số , cùng tồn tại .

Hai đảng , tự họ thừa hiểu rằng , trong cuộc cạnh tranh , ai cố gắng người đó sẽ thắng .

Trong khi ấy , các đảng phái khác cũng có thể ra đời , cùng đi vào cuộc tranh đấu chung .

 

Hải pḥng 9 . 2006

Trần Lâm ( Luật sư )

 

Trích: Phong trào Dân chủ Việt Nam

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục