DC&PT - Thời Sự 2006

 

 

 RANH GIỚI DÂN CHỦ VÀ ĐỘC TÀI

 

 

TRẦN B̀NH NAM

 

         Giữa tháng 12/2005, tờ New York Times, một trong ba tờ nhật báo nhiều ảnh hưởng tại Hoa kỳ tiết lộ rằng sau vụ khủng bố 11 tháng 9 năm 2001 (thường được gọi là vụ 911) tổng thống Bush ra lệnh cho Cơ quan An ninh Quốc gia (National Security Agency) nghe lén điện thoại của công dân Hoa kỳ mà không cần có sự cho phép của một quan ṭa liên bang (như sự ràng buộc của bộ luật The Foreign Intelligence Surveillance Act tức Luật Theo dơi T́nh báo Hải ngoại) với mục đích theo dơi thông tin của các kẻ nghi ngờ có liên quan đến nhóm khủng bố al Qaeda để đề pḥng một cuộc tấn công tương tự như vụ 911.

            Ṭa Bạch ốc giận dữ, cho rằng sự tiết lộ của tờ New York Times làm suy giảm an ninh quốc gia. Tổng thống Bush nói, ông cho phép Cơ quan An ninh Quốc gia thực hiện chương tŕnh nghe lén là ông hành xử quyền được Quốc hội trao cho sau vụ khủng bố 911 trong khuôn khổ của hiến pháp. Mục đích của ông là bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Trong khi đó ông bộ trưởng Tư pháp Alberto Gonzales ra lệnh điều tra để t́m ra ai là người tiết lộ cho tờ New York Times về lệnh mật của tổng thống.

Nhưng nhiều dân biểu và nghị sĩ cũng như các cơ quan truyền thông không để cho lệnh điều tra của ông bộ trưởng Tư pháp đánh lạc hướng. Họ quan tâm vào một mặt khác quan trọng hơn. Đó là tổng thống Bush có vi phạm luật lệ quốc gia khi ra lệnh cho phép nghe lén mà không thông qua ṭa án không?

            Nh́n vào t́nh h́nh an ninh của nước Mỹ sau vụ 911 ai cũng thấy tổng thống Bush phải hành động nhanh chóng và hữu hiệu để bảo vệ tính mạng của dân, nên dễ thông cảm với quyết định của tổng thống. Và trách những kẻ chỉ trích tổng thống Bush phạm luật là đặt quyền lợi cá nhân và đảng phái lên trên quyền lợi của quốc gia. Nghe lén là phương pháp hữu hiệu nhất để phát hiện những toan tính của al Qaeda.

            Nhưng vấn đề không đơn giản như vậy. Lịch sử chứng minh rằng cái  ranh giới giữa độc tài và dân chủ rất mong manh. Để bảo vệ dân chủ và sự tự do của người dân nền hành chánh và chính trị của một quốc gia phải được vận hành trong một khuôn khổ luật pháp rơ ràng minh bạch. Những ǵ ra ngoài khuôn khổ này đều có thể bị lợi dụng để bảo vệ quyền lợi của một lănh tụ chính trị, một đảng phái trên sự thiệt tḥi của những nhân dân cả nước.

Trong thế kỷ 20 vừa qua không có một chế độ  độc tài nào mà người lănh đạo nói “tôi chủ trương độc tài”.  Từ Hitler (quốc xă) đến Stalin, Mao Trạch Đông (cộng sản) người nào cũng tạo nên bộ máy độc tài bằng sự biện minh họ hành động cho một mục tiêu tốt đẹp cho quốc gia dân tộc hay rộng ra cho nhân loại. Hitler nói, ông muốn xây dựng một nước Đức hùng cường trước sự chén ép của Âu châu sau khi thua trận Thế giới Đại chiến I. Dân Đức nghe êm tai và để cho ông làm ǵ th́ làm. Stalin và Mao th́ nói cần thiết lập chế độ xă hội chủ nghĩa để mang lại công b́nh và cơm áo cho giai cấp bị bóc lột. Quần chúng lầm than ủng hộ và thần tượng hóa hai ông. Nhưng khi ba ông nắm trọn quyền hành th́ nước Đức (1940-1945), nước Nga (1930-1953), nước Tàu (1966-1976) hoàn toàn nằm trong tay sinh sát của ba ông. Họ muốn ai sống th́ sống và muốn ai chết th́ chết. Lệnh diệt người Do thái của Hitler giết 6 triệu người, và các chính sách của Stalin và Mao Trạch Đông và các cuộc thanh trừng đàn áp đă giết hàng chục triệu người. Cái gương hôm nay là Liên bang Nga. Dân chúng Liên bang Nga đang ủng hộ tổng thống Vladimir Putin gần như vô điều kiện để ông tái thiết lập lại uy tín của một nước Nga hùng cường thời Chiến tranh lạnh, và có thể họ đang mất quyền dân sự và nhân quyền căn bản để chui dần vào cái rọ độc tài.

Độc tài không phải tự dưng mà có. Nó có một tiến tŕnh sinh trưởng hợp với xu hướng của con người, nghĩa là xu hướng của một sinh vật lúc nào cũng muốn khống chế đồng loại. Ngoại trừ có một cơ chế để kềm chế cái tiến tŕnh tự nhiên đó.

            Những người Anh bỏ Âu châu sang châu Mỹ t́m tự do trong thế kỷ thứ 17 hiểu hơn ai hết cái tiến tŕnh này, nên đă thiết lập một cơ chế  chống khuynh hướng độc tài của người nắm quyền lực. Sau khi giành được độc lập từ tay người Anh họ thiết lập một thể chế chính trị có khả năng bảo vệ dân chủ và tự do dựa trên nguyên tắc phân quyền để kiểm soát lẫn nhau, với sự trọng tài của dân qua tự do ngôn luận. Đó là căn bản của bản Hiến pháp Hoa kỳ quy định tam quyền phân lập. Quốc hội làm luật, Hành pháp thi hành luật, Tư pháp giải thích luật. Bản Hiến pháp này đă giúp duy tŕ Hoa kỳ như một đất nước tự do có một nền dân chủ đáng làm gương cho các nước khác trên thế giới trong hơn hai thế kỷ qua.

            Giữa ba cơ chế, cơ chế Hành pháp thi hành luật nên thường lợi dụng quyền thi hành luật để áp đặt sự ưu tiên của ḿnh, lấy cớ v́ nhu cầu này nhu cầu khác, như đất nước đang có chiến tranh, cần chống khủng bố, kinh tế khủng hoảng…  Để tránh t́nh trạng này một nguyên tắc được áp dụng, đó là nguyên tắc “luật là luật” nghĩa là đă là luật được quốc hội làm ra đúng thủ tục th́ hành pháp phải thi hành theo đúng tinh thần của văn bản. Nếu tổng thống ra lệnh làm một điều ǵ (dù nại ra một lư do tối thượng như an ninh quốc gia chẳng hạn) trái với tinh thần luật hiện hành th́ tổng thống phạm luật, và sẽ được truy tố trước pháp luật như mọi công dân khác. Nếu sau này người ta thấy rằng cái “luật hiện hành” đó làm suy giảm khả năng hành động của tổng thống trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản của dân, quốc hội có thể thay đổi luật, và tổng thống phạm luật có thể được một tổng thống khác “xá tội” (pardon) nhưng không v́ thế mà tổng thống phạm luật không bị truy tố.

            Không kể trường hợp tổng thống Nixon “lạm dụng quyền lực” và “t́m cách ngăn trở sự thi hành luật pháp” trong vụ Watergate (1972) và tổng thống Clinton “khai man trước bồi thẩm đoàn” là phạm luật h́nh sự bị truy tố (1998), trường hợp tổng thống Reagan cũng xuưt bị truy tố v́ bị nghi là phạm một luật của Quốc hội cấm dùng công quỹ giúp phe Contras chống chính quyền thiên tả Sandinista tại Nicaragua. Luật này không hay ho ǵ và sau này đă bị quốc hội thay đổi. Nhưng khi nó đang c̣n hiệu lực (1986) tổng thống Reagan đă ngầm cho phép nhân viên cấp dưới t́m cách này cách khác lấy tiền của quốc gia giúp cho quân Contras. Và đó là một hành động phạm luật. Tổng thống Reagan nghĩ rằng luật năm 1986 không cho phép Hoa kỳ giúp Contras làm suy yếu an ninh quốc gia, nên v́ an ninh quốc gia ông phải đi bằng con đường khác để giúp Contras. Năm 1987 khi nội vụ bị phanh phui, quốc hội điều tra với mục đích truy tố tổng thống Reagan. Nhưng rất may người phụ tá an ninh quốc gia của tổng thống là đô đốc John Poindexter khai rằng trong việc này ông ta không thông báo cho tổng thống biết nên trên mặt pháp lư tổng thống Reagan không vi phạm luật.

Trong khung cảnh đó việc đặt vấn đề với quyết định của tổng thống Bush chưa hẳn là một hành động có tính cách đảng phái mà quên quyền lợi quốc gia. V́ vấn đề căn bản là: Cách điều hành việc nước của tổng thống Bush nhân danh bảo vệ tổ quốc như vậy có vi phạm những nguyên tắc căn bản cần thiết để duy tŕ một nền dân chủ đích thực và bảo vệ quyền tự do của người dân không?

            Vừa qua quốc hội Hoa kỳ đă yêu cầu Bộ phận Nghiên cứu của Quốc hội (Congressional Research Service), một bộ phận không thuộc đảng nào nghiên cứu xem quyết định của tổng thống Bush (cho nghe lén các cuộc điệm đàm quốc tế và đọc điện thư của công dân nào nghi ngờ có quan hệ với al Qaeda) có hợp pháp không. Hôm 6/1/2006 Bộ phận Nghiên cứu kết luận rằng không có cơ sơ nào vững chắc cho phép tổng thống làm như vậy.

            Một tiếng nói quan trọng có trọng lượng khác trong vấn đề này là tiếng nói của ông Thomas Kean, một đảng viên Cộng ḥa, Chủ tịch Ủy ban Điều tra vụ  khủng bố 911. Ông Kean cho biết, tổng thống Bush không hề thống báo cho Ủy ban của ông về quyết định này trong thời gian Ủy ban đang điều tra và nghiên cứu phương thức cải tiến sự làm việc của các cơ quan an ninh Hoa kỳ. Ông nói ông nghi ngờ tính hợp pháp của chương tŕnh nghe lén. Ông Kenan cho rằng bộ luật The Foreign Intelligence Surveillance Act hiện hành đă dành cho tổng thống quyền hạn hành động rộng răi. Luật này được thông qua năm 1978 (sau những vụ lạm dụng quyền của các cơ quan t́nh báo) quy định cách thức nghe lén những đối tượng nghi ngờ là khủng bố hay gián điệp. Ông Thomas Kenan nhấn mạnh rằng Hoa kỳ nên tôn trọng nguyên tắc các khối quyền hành kiểm soát lẫn nhau.

            Cuộc điều tra đang được tiến hành và có thể sẽ kéo dài nhiều tháng. Quốc hội Hoa kỳ sẽ kết luận tổng thống Bush có vi phạm bộ luật t́nh báo 1978 hay không. Nếu tổng thống vi phạm luật th́ tổng thống cũng sẽ bị truy tố như mọi công dân khác. Dù rằng trong trường hợp này ai cũng có thể thông cảm tổng thống đă hành động v́ quá lo lắng cho an toàn của quốc gia.

            Đó là nguyên tắc “Luật là luật”. Và sự tuân hành luật là điều căn bản để khỏi bước qua giới hạn mong manh giữa tự do, dân chủ và độc tài. ♣

 

Jan, 10,2006

 

BinhNam@sbcglobal.net

http://www.tranbinhnam.com

 

 

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 


Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục