DC&PT - Thời Sự 2006

 

BÀI TỪ TRONG NƯỚC

 

 

Tham nhũng - tiếp cận từ phía hệ thống

 

LTS: Sau Đại hội 10 hiện nay Nông Đức Mạnh và một số ngừơi lănh đạo mới đang loay hoay t́m cách giải quyết ung nhọt tham nhũng và cửa quyền.  Mặc dù chính họ thừa nhận, đây là nguy cơ cho sự tồn vong của chế độ, nhưng trước sau họ vẫn chủ trương duy tŕ chế độ độc đảng trong một thể chế độc tài toàn trị. Đây chính là nguyên nhân của mọi nguyên nhân đưa tới tham nhũng bất trị khiến cho những đảng viên c̣n lương tâm cũng đă phải lên tiếng!

Trong bài dứơi đây ông Nguyễn Trung, cựu Đại sứ và nguyên Cố vấn của Thủ tướng, đă phân tích và nhận định rất chính xác về những nguyên nhân, tại sao từ trước tới nay chế độ độc đảng đă bất lực trong việc giải quyết tệ trạng tham nhũng và cửa quyền, v́ nó nằm ngay trong hệ thống và cơ chế vận hành của chính chế độ. Nguyễn Trung nhận định chính xác là: „Trên hết cả, công luận ngày càng quan tâm đến loại tham nhũng nguy hiểm nhất: Tham nhũng quyền lực.“ Tệ trạng này, vẫn theo ông, là do  “bệnh “đảng hóa” hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước.“

Những điều này, theo Nguyễn Trung, là do „t́nh trạng mất dân chủ, và sự thiếu công khai minh bạch trong đời sống kinh tế, chính trị, xă hội của đất nước“. Ông khẳng định rất đúng „Đây là nguyên nhân gốc, là nguyên nhân của mọi nguyên nhân.“

Tuy nhiên, nếu đă nhận định và phân tích rất chính xác về t́nh trạng cũng như nguyên nhân của tệ trạng tham nhũng, nhưng rất tiếc- chính ra phải nói là rất xa lạ, khi đưa ra giải pháp thanh toán tệ trạng này th́ Nguyễn Trung lại nuôi ḱ vọng là nhóm lănh đạo hiện nay có khả năng tự dân chủ hóa nội bộ: „Hoàn toàn có khả năng này nếu có bản lĩnh nh́n nhận đổi mới là lẽ tồn tại của Đảng.“

Nhóm lănh đạo độc tài có thể tự thức tỉnh  và sẽ tiến hành dân chủ hóa nội bộ đảng?

Qui luật chính trị từ Đông sang Tây từ cổ chí kim đă chứng minh rằng, khi nào và nơi nào độc quyền th́ vắng bóng cạnh tranh, khi đó và nơi đó „tham nhũng quyền lực“ sẽ trở thành bất trị, „bệnh đảng hóa“ sẽ sinh sôi nẩy nở. Qui luật chính trị đă chỉ cho chúng ta biết rằng, một đảng độc tài không thể nào tự lột xác đuợc chừng nào mà nó vẫn duy tŕ và tôn thờ được chế độ độc đảng. Đảng độc tài chỉ có thể biến đổi thành một đảng dân chủ khi nó sống và sinh hoạt trong một chế độ dân chủ đa nguyên, trong đó những nguyên tắc tự do cạnh tranh, phân quyền, pháp trị và tự do báo chí được bảo đảm.

 

Qui luật chính trị này mọi ngừơi có thể kiểm chứng rất rơ về sự phát triển trong các chế độ CS và các đảng CS ở Đông Âu và Tây Âu trước đây và hiện nay. Khi Liên xô c̣n tồn tại theo chế độ toàn trị dứơi sự kiểm sóat duy nhất của một đảng, mặc dầu sau bao nhiêu Đại hội và Nghị quyết về dân chủ hóa nội bộ đảng, nhưng độc tài vẫn ngự trị cho tới đầu thập niên 90 của thế kỉ trước. Khi đó các nước Đông Âu dứơi sự độc quyền của các đảng CS cũng không thể tự lột xác đựợc. Nhưng chỉ từ khi các chế độ toàn trị bị chấm dứt ở Đông Âu và chuyển sang các chế độ dân chủ đa nguyên, chỉ khi đó -v́ chính sự sinh tồn của ḿnh- nên các đảng CS Đông Âu mới phải dân chủ hóa nội bộ. 

Tiến tŕnh này cũng đă diễn ra trong nhiều đảng CS ở Tây Âu  sau Thế chiến thứ II. Cụ thể nhất như hai đảng CS lớn ở Pháp và Đức. Thời gian đầu hai đảng này cũng t́m cách cưỡng lại, nhưng v́ sinh hoạt trong môi trừơng của chế độ dân chủ đa nguyên ở Pháp và Ư, do qui luật cạnh tranh sinh tồn nên hai đảng này đă lần lựợt phải lột xác trở thành các đảng CS sinh hoạt theo những nguyên tắc chính trị dân chủ đa nguyên.

 

 V́ thế, ḱ vọng của Nguyễn Trung là nhóm lănh đạo CSVN, „hoàn toàn có khả năng này nếu có bản lĩnh nh́n nhận đổi mới là lẽ tồn tại của Đảng“ sẽ chỉ là ảo tưởng như xây nhà trên cát! Tuy vậy, bài dừơi đây Nguyễn Trung cũng cho thấy những vấn nạn và nguy cơ của chế độ toàn trị hiện nay ở VN đang bùng nổ tới mức độ nào!

 

*        *        *

 

NGUYỄN TRUNG

Chống tham nhũng đang là vấn đề cả nước bức xúc, cả nước đều quyết tâm chống – trừ những kẻ có điều kiện thực hiện tham nhũng. Câu chuyện thời sự hơn là chống như thế nào? Góp phần t́m câu trả lời, bài viết này xin đi vào hai vấn đề chính: Đánh giá t́nh trạng tham nhũng ở nước ta và chống như thế nào?

Đánh giá t́nh trạng tham nhũng ở nước ta

 

 

Tổ chức Minh bạch quốc tế (Transparency International - TI) đưa ra định nghĩa được thế giới thừa nhận: Tham nhũng là hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc cố ư làm trái pháp luật để phục vụ lợi ích cá nhân; nguồn gốc chính của tham nhũng là: lạm dụng quyền lực, bưng bít thông tin, giải tŕnh xuyên tạc.

Nhận định về Việt Nam, các học giả quốc tịch khác nhau tham gia chương tŕnh điều tra của TI cho rằng tham nhũng ở Việt Nam không đơn thuần là vấn đề đạo đức, mà là vấn đề nằm trong cơ cấu hệ thống.

Theo cách sắp xếp chỉ số đánh giá t́nh trạng tham nhũng của TI, Việt Nam năm 2005 đứng thứ 107/159 – nghĩa là tụt hạng khá nhiều so với 2001. Trong 10 nước ASEAN, cũng theo chỉ số sắp xếp thứ tự năm 2005 của TI, tham nhũng ở Việt Nam chỉ đứng trên các nước Indonesia, Philippines, Campuchia và Myanma (159/159).

Không ít những báo cáo, bài nghiên cứu của các học giả trong nước cho rằng những tội trạng tham nhũng đă được bàn tay của pháp luật đụng chạm tới mới chỉ là cái mỏm băng nổi lên mặt nước của cả tảng băng (Lê Đăng Doanh), phần ch́m dưới nước là rất lớn và khó đánh giá. 


Cho đến nay thiếu hẳn những điều tra nghiên cứu xă hội học một cách khoa học về t́nh trạng tham nhũng ở nước ta, để nh́n nhận, đánh giá toàn diện vấn đề này và để làm căn cứ cho quốc sách, cho những biện pháp pḥng, chống tham nhũng. V́ vậy c̣n nặng về chống, mà nhẹ về pḥng.

Trong thực tế do không pḥng ngừa được, và chỉ chống được ở phần ngọn (Hoàng Tụy), nên những năm gần đây xuất hiện t́nh trạng càng chống, tham nhũng càng hoành hành, vụ sau nghiêm trọng hơn vụ trước. Đặc biệt nghiêm trọng là bàn tay pháp luật hầu như chỉ có khả năng đụng vào những vụ trọng án đă bị lộ; nhiều cán bộ và cơ quan khác nhau làm nhiệm vụ pḥng, chống tham nhũng bị tê liệt.

Cho đến nay hầu như không có một vụ tham nhũng lớn nào mặc dù đă bị lộ mà không bị cán bộ và cơ quan thi hành luật pháp bóp méo, che chắn; hiện tượng chạy tội, xóa tội, che giấu hoặc giải tŕnh xuyên tạc hành vi phạm tội trở thành phổ biến. Dư luận c̣n cho rằng tham nhũng tiêu cực lấn sang cả phần thi hành án.Nh́n vào các đơn vị kinh tế, ngày nay số các tổng công ty lớn của nhà nước không dính vào các vụ bê bối nghiêm trọng thật là hiếm, nhiều đơn vị có những vụ tham nhũng tiêu cực nặng nề, khó mà lường hết thiệt hại.

David Dapice tại hội thảo 20 năm đổi mới được tổ chức ở Hà Nội ngày 15 và 16-06-2006  đưa ra con số ước lượng mỗi năm khu vực các doanh nghiệp nhà nước để lăng phí, thất thoát khoảng 1 tỷ USD. Trong xây dựng thường được ước lượng thất thoát khoảng 20% tổng đầu tư (cũng có con số ước lượng là 30%), chất lượng công tŕnh thấp xa so với thiết kế và kém hiệu quả. Tham nhũng trong lĩnh vực thuế và tài chính thật khó tưởng tượng.

Thực tế đang tồn tại luật không thành văn: Người làm thuế và người có nghĩa vụ nộp thuế “hiệp đồng” để lậu thuế, chia thuế; người sử dụng dịch vụ ngân hàng – đi vay hoặc được phân bổ vốn vay -  phải “lại quả” hoặc phải “cưa” một phần để lại cho bên cung cấp dịch vụ ngân hàng; hóa đơn khống và chứng từ khống là chuyện cơm bữa.

Đến nay chưa có cách ǵ phác họa được bức tranh mô phỏng loại tham nhũng thiên h́nh vạn trạng, h́nh thành do sự câu kết giữa những người có ảnh hưởng trong kinh tế hoặc trong quyền lực. Sự lũng đoạn của họ ở các cấp khác nhau nhắm vào “mua” hoặc “tạo ra” những quyết định, hay t́m cách tác động thiên lệch vào những quyết sách của nhà nước có lợi cho một nhóm hoặc những nhóm lợi ích nào đó  – ví dụ can thiệp sâu vào thị trường xe gắn máy, ô tô, thay đổi quy hoạch phát triển, bố trí đầu tư, đấu thầu.

Những xí nghiệp mía đường, nhà máy xi-măng ḷ đứng và hàng loạt những công tŕnh kinh tế khác đẻ ra từ quá tŕnh này đang để lại bao nhiêu gánh nặng cho đất nước! Hăy nh́n lại những mối quan hệ “bồ bịch” giữa người  làm kinh tế và những người trong biên chế nhà nước, giữa những “công ty gia đ́nh thuộc mọi thành phần kinh tế đan xen nhau... Hăy thử mổ xẻ lại mẫu phẩm vụ mafia Năm Cam để từ cuộc giải phẫu sinh lư này dựng lên bức tranh mẫu cho khảo nghiệm!  

Tham nhũng tiêu cực trong lĩnh vực đất đai tiềm ẩn nhiều nguy cơ lớn. Nhiều nông dân mất đất là nguồn sinh sống, phân hóa giàu nghèo nhiều vùng tăng đột biến. Có nơi đă xảy ra căng thẳng chính trị. Nhiều vùng nông thôn phát triển rất chậm, c̣n đô thị th́ mọc lên manh mún, sẽ có lúc phải phá đi làm lại.

Một số trường hợp cán bộ có chức có quyền chiếm hàng chục, hàng trăm ha đất trong rừng cấm quốc gia đă bị báo chí phanh phui. Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu – phó Tổng cục trưởng Cục an ninh đă phải thốt lên: Nhiều nơi cán bộ địa phương ăn cắp đất và bán đất như bán mớ rau... (VnExpress 9/7/2006). Quy hoạch phát triển cả nước bị băm nát, xé lẻ tại nhiều nơi. Tham nhũng trong lĩnh vực này đang để lại những gánh nặng khó lường cho phát triển lâu dài và bền vững.

Theo Hiến pháp, đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân, song Nhà nước thực chất c̣n nắm được bao nhiêu đất công? Báo chí đưa tin các vụ bán đất đai trên các đảo suốt từ Thuần Châu đến Phú Quốc... C̣n nhiều điều chưa đến với công luận, song sự thật nhức nhối là không một địa phương nào trong cả nước không có chuyện tham nhũng đất đai.   Tham nhũng tiêu cực trong khu vực hành chính công thật khó kể xiết, dân gian đă tổng kết trong một câu: Nền hành chính nước nhà c̣n đậm nét “hành là chính”, c̣n quá ít tính chất nhà nước của dân, do dân và v́ dân.

Trên hết cả, công luận ngày càng quan tâm đến loại tham nhũng nguy hiểm nhất: Tham nhũng quyền lực.

Biểu hiện dễ thấy ngay là những hiện tượng chạy ghế, chạy tội, mua bằng, mua chức... mà cả xă hội bàn tán như một chuyện bí mật công khai. Trong dân gian truyền miệng không hiếm những lời đồn nêu đích danh người này người nọ. Không có cách ǵ xua đi những lời đồn như vậy, song đến nay cũng chưa bắt được quả tang một vụ chạy ghế, mua chức, cho dù chỉ là một cái ghế thấp nhất, ít thưởng phạt nhất!

Thực tế này cho thấy loại tham nhũng tiêu cực này được “bọc” rất kín; chỉ trong một vài trường hợp thật hiếm hoi như Bùi Tiến Dũng và Nguyễn Việt Tiến mới hé rọi ra đôi điều: Cả hai đang ở diện được cất nhắc lên cao nữa nếu không giữa đường đứt gánh v́ lộ chuyện cá độ bóng đá, sự ngoan cố lúc đầu và đường dây chạy tội của họ làm cho công luận cả nước bàng hoàng.

Tệ hại nghiêm trọng mang tính phổ biến của tham nhũng quyền lực là t́nh trạng dùng người không đúng nơi đúng chỗ so với phẩm cách của cán bộ, loại bỏ người tài, quan liêu hóa và tha hóa bộ máy nhà nước, đảo lộn nhiều thang giá trị cao quư trong xă hội; hệ quả đau ḷng là nuôi dưỡng một xă hội “phải tự nói dối với nhau mà sống” (Vũ Quốc Hùng). 

Không hiếm nơi cán bộ được bố trí theo “ê-kíp”, mục đích là chỉ để thực hiện nhiệm vụ của “ê-kíp”, của đường dây. Nếu hăn hữu bố trí nhầm người có phẩm cách thích hợp với chức danh, th́ tất yếu anh ta phải “bật đi” nơi khác, hoặc bị vô hiệu hóa, hoặc phải tự cùn đi. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến cho cải cách hành chính, cải cách hệ thống chính trị không theo kịp sự phát triển kinh tế, xă hội; hiền tài và người trung thực nếu không bị gạt sang một bên, thải loại, th́ cũng khó có đất dụng vơ.

Dư luận đang băn khoăn một cách chính đáng là tại sao bộ máy cai quản đất nước có khá đông những người không đủ phẩm cách so với chức danh của họ. Nếu so sánh với một số nước chung quanh trong ASEAN, với Trung Quốc, h́nh như khoảng cách chất lượng nền hành chính quốc gia của ta so với các nước bạn đang rộng ra? Điều đáng lo hơn nữa là mọi chuyện diễn ra trong t́nh h́nh nhiệm vụ xây dựng Đảng và củng cố bộ máy nhà nước vững mạnh không một phút sao nhăng, công sức bỏ ra cho nhiệm vụ trọng đại này không ít. Hay là chẩn bệnh sai nên thuốc không phù hợp?

Nhận định tham nhũng trở thành quốc nạn thách thức sự tồn vong của hệ thống chính trị đất nước như đă nêu trong những văn kiện quan trọng là chuẩn xác. 

Chống tham nhũng như thế nào?

Chống tham nhũng là vấn đề khó đối với mọi quốc gia trên trái đất này, không chỉ riêng cho nước ta. Song kinh nghiệm của cả thế giới đă chứng minh, cái khó này tỷ lệ nghịch với sự thiếu vắng các yếu tố của một xă hội dân sự vận hành trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền. Nói cách khác, một quốc gia dồi dào những yếu tố này th́ càng phát triển, và chính nhờ vậy việc chống tham nhũng càng thuận lợi.

C̣n có thể nói: Tạo ra phát triển tốt nhất là tiền đề, là cách chủ động pḥng và chống tham nhũng có hiệu quả nhất. Chỉ riêng kinh nghiệm này của cả thế giới đă chỉ ra: chống tham nhũng phải tiếp cận từ phía hệ thống.

T́nh trạng tham nhũng ở nước ta hoành hành và bám rễ vào nhiều lĩnh vực trong đời sống kinh tế, chính trị, xă hội của đất nước đủ cho thấy không thể tiếp cận việc chống tham nhũng qua việc chống phá từng vụ án riêng lẻ. Nh́n vào những nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, nhất là muốn đụng chạm đến những nguyên nhân khả dĩ cho phép pḥng ngừa được tham nhũng, càng phải tiếp cận vấn đề này từ phía hệ thống.

Truy t́m căn nguyên chính dẫn đến tham nhũng ở nước ta, phải chăng đấy là:

(1) t́nh trạng mất dân chủ, và sự thiếu công khai minh bạch trong đời sống kinh tế, chính trị, xă hội của đất nước,
(2) có nhiều bất cập trong thể chế và chính sách,
(3) t́nh trạng tha hóa đang gia tăng trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức của hệ thống  chính trị và bộ máy nhà nước,
(4) xă hội xuống cấp về nhiều mặt do chịu tác động của 3 nguyên nhân đầu. 

Nói về nguyên nhân (1)

Đây là nguyên nhân gốc, là nguyên nhân của mọi nguyên nhân.
Có ư kiến cho rằng không thể khắc phục nguyên nhân này trong hệ thống chính trị một đảng. Có phải như thế không?

Trên thực tế, 20 năm đổi mới vừa qua, đất nước này, dân tộc này trong chế độ một đảng lănh đạo đă khai phá, đă t́m thấy con đường đi lên của ḿnh. Trên thực tế 20 năm qua, dân tộc này đă đi một chặng đầu tiên có ư nghĩa rất căn bản – con đường tiến tới nước giàu dân mạnh, xă hội công bằng dân chủ văn minh, cả thế giới đánh giá cao những thành tựu của Việt Nam.

Có khả năng tiếp tục đổi mới không?

Hoàn toàn có khả năng này nếu có bản lĩnh nh́n nhận đổi mới là lẽ tồn tại của Đảng.
Sự thật của 20 năm qua là dân chủ và công khai minh bạch thực hiện được đến đâu th́ cuộc sống mọi mặt của đất nước phát triển đến đấy.

Sự thật của 20 năm qua là trong bất cứ vấn đề ǵ hoặc lĩnh vực nào dân chủ và công khai minh bạch thiếu vắng hoặc bị vi phạm th́ tỷ lệ thuận với phát sinh của tham nhũng tiêu cực.

Như vậy bài toán đúng sẽ là: Làm thế nào đi tiếp trên con đường đổi mới, để thực hiện tốt hơn nữa dân chủ và công khai minh bạch làm điều kiện, làm động lực phát huy sức mạnh dân tộc và dân chủ thúc đẩy công cuộc phát triển toàn diện đất nước.

Sự thật đanh thép đang đặt ra sự lựa chọn mất c̣n: Để cho dân chủ và công khai minh bạch chiến thắng tham nhũng tiêu cực, hay chịu để cho quốc nạn tham nhũng tiêu cực khuất phục? 

Tầm nh́n và bản lĩnh chính trị đ̣i hỏi lănh đạo thôi thúc toàn Đảng và cả nước phải nh́n thẳng vào sự thật để có ư chí lựa chọn chiến thắng.

Có ư chí chính trị quyết giành chiến thắng cho dân chủ và công khai minh bạch, sẽ có con mắt nh́n ra những thiếu sót của thể chế, của hệ thống, những yếu kém khác, và nhờ vậy sẽ có quyết tâm, sẽ có những giải pháp khắc phục.

Trước Đại hội X đă có hàng ngh́n ư kiến đóng góp rất tâm huyết, đưa ra những kiến nghị giải pháp hậu thuẫn cho Đảng giành chiến thắng cho dân chủ và công khai minh bạch, đổi mới hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước, mở đường phát huy sức mạnh dân tộc và dân chủ để đưa đất nước tới cường thịnh. 

Một khi đă có ư chí chính trị của lănh đạo quyết thực hiện dân chủ và công khai minh bạch để tạo điều kiện cho từng công dân tham gia thực sự vào mọi công việc của đất nước, sẽ tạo ra t́nh h́nh khó trăm bề dân liệu cũng xong (Hồ Chí Minh). 
 

Về nguyên nhân (2)

Cần thừa nhận một thực tế khách quan là hệ thống chính trị - bao gồm cả hệ thống tổ chức của Đảng - và bộ máy nhà nước, hệ thống các thể chế, luật pháp, chính sách của nước ta c̣n nhiều yếu kém, bất cập so với thời kỳ phát triển mới của đất nước. Lẽ dễ hiểu là nước ta đang ở thời kỳ đầu của quá tŕnh phát triển, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ cho một quốc gia trong quá tŕnh chuyển đổi, nhiều vấn đề nan giải đang đặt ra cho một đất nước t́m đường đi lên trong quá tŕnh toàn cầu hóa ngày nay.

Và trên hết cả yếu kém lớn nhất, gốc rễ của những yếu kém khác, đó là: Tư duy chưa theo kịp sự vận động của t́nh h́nh - nếu không muốn nói là c̣n nhiều điểm rất lạc hậu, dẫn tới tầm nh́n hạn hẹp và có khi sai lệch, ảnh hưởng sâu sắc đến quyết sách và hành động.

Những yếu kém, bất cập này là mảnh đất mầu mỡ nuôi dưỡng tham nhũng tiêu cực. Những yếu kém lớn phải đặc biệt quan tâm khắc phục là:

- Chưa tiến được bao nhiêu trên con đường xây dựng nhà nước pháp quyền đúng với tinh thần của dân, do dân, v́ dân.

- Đă chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường, nhưng thị trường c̣n bị nhiều yếu kém, bất cập, bị lũng đoạn nhiều mặt - nhất là c̣n những can thiệp duy ư chí từ phía nhà nước, c̣n những bao cấp được duy tŕ, hiệu quả thấp và gây ra nhiều gánh nặng của khu vực kinh tế quốc doanh, cơ chế chủ quản vẫn c̣n là một “lô cốt” kiên cố.

- Chưa nhận thức được đầy đủ quyền sở hữu của dân chính là nguồn gốc của giầu có cho dân và thịnh vượng cho đất nước để có những quyết sách khuyến khích thích hợp.

Đẩy mạnh cải cách hệ thống chính trị và bộ máy quản lư nhà nước chỉ có thể bắt đầu từ đổi mới xây dựng Đảng và phương thức lănh đạo của Đảng, là khởi sự để khắc phục nguyên nhân 2.
Chống từ gốc tham nhũng tiêu cực, bắt buộc phải xử lư những yếu kém bất cập này.

Về nguyên nhân (3)

Cần nh́n thẳng vào sự thật nguyên nhân cỗi rễ dẫn tới t́nh trạng tha hóa ngày nay trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, viên chức trước hết nằm trong bệnh “đảng hóa” hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước. Căn bệnh này đă được nhiều ư kiến vạch ra thẳng thắn đóng góp với Đại hội X.

Bệnh “đảng hóa” là hữu khuynh nghiêm trọng về lập trường cách mạng, vứt bỏ quan điểm cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Bệnh “đảng hóa” mang ảo tưởng là nâng cao vai tṛ lănh đạo của Đảng và củng cố hệ thống chính trị, nhưng trong thực tế là đang làm suy yếu vai tṛ lănh đạo của Đảng, làm xơ cứng và suy yếu hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước.

Đây chính là căn nguyên của t́nh h́nh đất nước càng phát triển th́ khoảng cách bất cập của hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước có xu hướng rộng ra, sự đề kháng với dân chủ - kể cả ngay dân chủ trong Đảng, sự đề kháng với chân lư và với người hiền tài trở nên khó khắc phục. Chế độ chính trị có một đảng lănh đạo cần dũng cảm tuyên chiến với kẻ thù nguy nhiểm nhất này của ḿnh. Cuộc đấu tranh này thực chất là bảo vệ và nâng cao vai tṛ lănh đạo của Đảng. Nh́n lại quá khứ, thành công của Cách mạng Tháng Tám là bài học mẫu mực về vai tṛ lănh đạo của Đảng, về quan điểm coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng.

Đổi mới xây dựng Đảng và phương thức lănh đạo của Đảng cần bắt đầu từ khắc phục bệnh “đảng hóa”, công việc đầu tiên của mọi việc đầu tiên nhằm đẩy lùi t́nh trạng tha hóa trong đội ngũ cán bộ, đảng viên viên chức nhà nước. 

Về nguyên nhân (4)

Dậu đổ b́m leo, thượng bất chính hạ tắc loạn, nói nguyên nhân 4 là hệ quả của 3 nguyên nhân đầu trước hết là với lẽ như vậy.

Tuy nhiên, khi đề cập đến nguyên nhân 4 không thể bỏ qua t́nh trạng bất cập có ư nghĩa rất quan trọng, đó là có quá nhiều thiếu sót trong việc xây dựng ư thức công dân, xây dựng ư thức cộng đồng xă hội đúng với những tiêu chí của một xă hội công bằng, dân chủ, văn minh, có quá nhiều thiếu sót lấy việc xây này làm nền tảng, làm động lực thực hiện những việc chống.

Nói một cách khái quát: Có sự chăm lo chưa đúng tầm, thậm chí chệch hướng và nhiều lỗ hổng trong việc ǵn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của vốn xă hội, trong việc ǵn giữ và phát huy những giá trị của khế ước xă hội.

T́nh trạng này thể hiện rơ nhất là trong tư duy th́ ngộ nhận coi những giá trị này thuộc phạm trù hệ thống xă hội tư sản, trong hành động là đă “chính trị hóa” một cách tầm thường việc chăm lo vun đắp cộng đồng xă hội, trong việc vun đắp cộng đồng dân tộc, xa hơn nữa là không quan tâm củng cố và nâng cao sự đồng thuận dân tộc. Những yếu kém và lỗ hổng này bắt đầu ngay từ trong việc giáo dục lớp trẻ ngồi trên ghế nhà trường, kể từ tuổi mẫu giáo trở đi.

Phải nói xă hội dân sự chưa được nh́n nhận là một tiền đề không thể thiếu cho một đất nước phát triển năng động, nhất là trong những vấn đề liên quan đến quyền công dân, xă hội tự quản, nhà nước pháp quyền... Không thể khắc phục những yếu kém này bằng cách đề ra những chuẩn mực có cái mũ chung chung là “định hướng xă hội chủ nghĩa”, nhưng nội dung c̣n nhiều vấn đề phải làm rơ.

Nghiêm khắc, c̣n phải nói những lệch lạc và lỗ hổng này có không ít những điều trái nội dung cốt lơi nhất của định hướng xă hội chủ nghĩa, đó là giải phóng con người, tự do của mỗi người là điều kiện tự do của mọi người. Chủ nghĩa yêu nước, ḷng tự hào dân tộc, ư chí quyết đẩy lùi nỗi nhục nước nghèo đang bị những yếu kém, những lỗ hổng này làm nhụt.

Sự thật sẽ nhức nhối hơn nhiều, nếu đặt ra những câu hỏi: Tại sao một dân tộc giàu truyền thống tốt đẹp như dân tộc ta mà cam chịu dung tha những tệ nạn tham nhũng tiêu cực và nhiều tệ nạn xă hội khác đang hoành hành trong đời sống hàng ngày. Tại sao dân tộc ngàn năm văn hiến này cứ cam chịu măi nghèo hèn như vậy? Hay là dân tộc này chỉ yêu nước và biết đoàn kết khi đất nước có giặc ngoại xâm... Cái ǵ đă dấy nên chỗ này chỗ khác câu hỏi mỉa mai chua xót “Bao giờ cho đến ngày xưa!?..” Cái ǵ đang làm mai một truyền thống ngàn năm văn hiến?

Nguyên nhân 4 là hệ quả của 3 nguyên nhân đầu. Song khắc phục nguyên nhân 4 sẽ tạo ra sức sống mới của dân tộc  không thể thiếu cho thời kỳ chấn hưng đất nước và hội nhập quốc tế thắng lợi.

***

Đổi mới tư duy và nh́n thẳng vào sự thật sẽ cho phép tiếp cận từ phía hệ thống để pḥng ngừa và chống tận gốc mọi tệ nạn tham nhũng tiêu cực. Trách nhiệm của Đảng lănh đạo vô cùng nặng nề. Những quyết định mới của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đẩy mạnh xử lư các vụ trọng án đang dấy lên một bầu không khí tin tưởng, gửi gắm.

Không khí thôi thúc chống tham nhũng trong cả nước cho phép bắt tay vào làm ngay một số việc thực hiện công khai minh bạch trong mọi cơ quan và đơn vị kinh tế của nhà nước, đ̣i hỏi mỗi cơ quan và cá nhân phải làm đúng việc, đúng trách nhiệm. Cần tiến hành kiểm tra chéo để mỗi cơ quan, mỗi cán bộ nhân viên phải làm đúng luật, ngăn chặn ngay những vụ tham nhũng mới, quyết xử lư nghiêm khắc và tận gốc những vụ trọng án đă phát hiện để răn đe.

Đồng thời sớm khắc phục, sửa đổi những sai lệch trong bộ máy hành chính, trong các thể chế, chính sách đang ḱm hăm sự phát triển năng động của kinh tế. Nhất thiết phải tiến tới cải cách triệt để hệ thống lương để thực hiện “trách nhiệm theo lương và sống bằng lương” - một chế độ lương được thiết kế và được thi hành với một thiết chế sẽ làm cho tham nhũng trở thành thách thức sự tồn vong đối với chính người định nhúng tay vào tham nhũng.

Không thể mài lịch sử ra mà sống, mà phải sống v́ hiện tại và tương lai, v́ những cơ hội đang đến với đất nước này. Muốn thế phải coi chống tham nhũng là đại sự quốc gia, quyết không để cho tham nhũng trở thành lực cản ḱm hăm con đường đi lên của dân tộc. Chống tham nhũng phải bắt đầu ngay từ đ̣i hỏi mỗi đảng viên, cán bộ viên chức trong hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước làm đúng nhiệm vụ được giao và phải giải tŕnh được trách nhiệm của ḿnh, mọi công dân phải được b́nh đẳng trước pháp luật.

Chống tham nhũng phải làm cho cả nước coi tham nhũng là điều ô nhục, nhất thiết phải bài trừ, xử nghiêm khắc mọi hành vi phạm tội, có quốc sách thật bài bản, được lồng vào và thực hiện đồng bộ với những quốc sách chấn hưng đất nước.

Trên đây mới chỉ là những ư tưởng, c̣n rất sơ lược, phải xây dựng chiến lược, chính sách và thiết kế những bước đi trong hành động. Rất đáng dồn công sức cho nỗ lực này. Phải huy động trí tuệ và lương tri của cả nước.

Cần làm mọi việc để bầu không khí đang thôi thúc chống tham nhũng tiêu cực góp phần cổ vũ toàn Đảng toàn dân đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện Tổ quốc yêu quư của chúng ta.

Trích: Vietnamnet 10.8.06

 

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

 

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục