|
DC&PT - Thời
Sự 2006
BÀI TỪ
TRONG NƯỚC
"Chống tham nhũng chính
là chữa bệnh cho hệ thống"
NGUYỄN SĨ
DŨNG
LTS: Hiện nay nhóm lănh đạo mới
đang tung ra phong trào chống tham nhũng. Họ cho rằng,
vẫn có thể chống tham nhũng hữu hiệu trong
một chế độ độc đảng. TS Nguyễn Sĩ Dũng, một
chuyên gia có uy tín, đă tỏ ư rất nghi ngờ chủ
trương này. Ông cho rằng, phải có phân quyền
th́ mới chống tham nhũng hữu hiệu
được. Nghĩa là ba quyền lập pháp, hành
pháp và tư pháp phải độc lập và b́nh đẳng
với nhau. Ông không tin là những lời khuyên đạo
đức xuông có thể kiềm chế được
tham nhũng. Khi nhắc lại câu nói của một triết
gia Anh „Quyền lực tuyết đối dẫn
đến đồi bại tuyệt đối“, ông
Dũng muốn ám chỉ, đây chính là t́nh trạng của
xă hội VN hiện nay dưới chế độ
toàn trị. Trong đó chỉ một vài người
trong BCT nắm „quyền lực tuyệt đối“,
cho nên họ đang đi đến những „đồi
bại tuyệt đối“.
Cụ thể ai cũng thấy trong
vụ tham nhũng động trời PMU 18. Chính Nông
Đức Mạnh, người đứng dầu chế
độ đă ra lệnh cản lại những việc
tố cáo vụ tham nhũng động trời này trước
Đại hội 10. V́ vụ tham nhũng cả hàng
ngàn tỉ đồng này không chỉ liên quan tới nhiều
người trong BCT mà cả ông Mạnh. V́ báo chí trong
nước lúc đó đă tố cáo là chính con rể của
Nông Đức Mạnh cũng đính líu trong vụ PMU
18!
* * *
„Chỉ khi một quan chức cao cấp đă
bị cách chức v́ bị mất tín nhiệm, th́ trách
nhiệm pháp lư của ông ta và của những người
có liên quan mới có thể áp đặt được
một cách dễ dàng thông suốt. Chống tham nhũng
thực ra chính là "chữa bệnh" cho hệ thống.
Chữa đúng căn nguyên mới chóng khỏi bệnh"
- TS Nguyễn Sĩ Dũng nhận định.
Quyền lực
phải thực thi minh bạch
Chữa tham nhũng
ở nơi quyền lực có thể bao gồm những
ư nghĩa sau đây: 1. Tổ chức quyền lực
sao cho sự lạm dụng quyền lực không thể
xảy ra; 2. Thực thi quyền lực sao cho mọi
việc đều sáng tỏ, minh bạch; 3. Vận
hành chế độ trách nhiệm sao cho mọi sự
lạm dụng quyền lực đều lập tức
bị áp đặt chế tài.
Về việc tổ chức quyền lực, một
triết gia người Anh đă từng khẳng
định: "Quyền lực dẫn
đến đồi bại; quyền lực tuyệt
đối dẫn đến đồi bại tuyệt
đối". Quyền lực khó có thể kiểm
soát được bằng những lời kêu gọi
và những lời răn dạy của đạo
đức; quyền lực phải được kiểm
soát bằng quyền lực. Các quyền lực
nhà nước v́ vậy phải được thiết
kế sao cho chúng có thể kiểm tra và chế ước
lẫn nhau. Và chỉ khi đó, tham nhũng, lạm quyền
mới có thể bị khống chế.
Về việc thực thi quyền lực, quyền lực
phải được thực thi một cách minh bạch.
Minh bạch đ̣i hỏi việc ban hành quyết định
phải được công khai và phải được
giải tŕnh. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ
đơn giản là cho đăng tải lên báo các dự
thảo văn bản, mà là phải làm sáng rơ được
các chính sách.
Chính sách là một
cách cư xử. Một cách cư xử thiên vị nhiều
khi là cần thiết. Tuy nhiên, lợi ích chung của
đất nước phải lớn hơn sự thiệt
tḥi của một nhóm người nào đó. Minh bạch
v́ vậy chính là việc mọi lợi ích có liên quan phải
được làm rơ. Thí dụ, tại sao ưu tiên
đầu tư cho ngành đóng tàu mà chưa phải
cho ngành dệt may? Hay tại sao lại phải bảo
hộ cho ngành ôtô mà chưa phải cho người tiêu
dùng?
Các chính sách nói chung,
đặc biệt các chính sách liên quan đến quyền
lợi của nhân dân cần phải được
tranh luận công khai để dân cùng biết, cùng bàn.
Không tranh luận để làm rơ ai được ai mất,
lợi ích của một nhóm cụ thể cân đối
với lợi ích của quốc gia như thế nào
th́ khó có thể có được sự minh bạch cần
thiết. Mà như vậy th́ tham nhũng rất dễ
nảy sinh.
Tại sao, theo một
nghiên cứu của Ban Nội chính, ở nước
ta tham nhũng lại xảy ra nhiều nhất trong lĩnh
vực nhà đất? Lư do là v́ bất động sản
là lĩnh vực kém minh bạch nhất hiện nay
(Công ty LaSalle đă xếp lĩnh vực bất động
sản ở nước ta kém minh bạch nhất trong
57 nước được điều tra).
"Chữa bệnh" cho hệ thống
Về chế độ
trách nhiệm, phải xác lập được hai loại
chế độ trách nhiệm là trách nhiệm chính trị
và trách nhiệm pháp lư. Chế độ trách nhiệm
pháp lư ở nước ta vận hành là tương
đối tốt. Tuy nhiên, trong nhiều trường
hợp, v́ chế độ trách nhiệm chính trị
không áp đặt được, nên chế độ
trách nhiệm pháp lư áp đặt cũng rất khó
khăn.
Chế
độ trách nhiệm chính trị là chế độ
trách nhiệm trước dân. Chế độ trách nhiệm
này được bảo đảm dựa trên sự
tín nhiệm của dân hoặc chí ít là của những
người đại diện cho dân. Không có được
sự tín nhiệm này th́ các quan chức cao cấp không
thể được giữ chức vụ của
ḿnh.
Để có
được sự tín nhiệm của dân và của
những người đại diện cho dân, các quan
chức buộc phải giữ ḿnh cho thật trong sạch,
chứ không phải buộc phải che chắn ḿnh cho
thật giỏi. Nếu người dân hoặc Quốc
hội lại phải chứng minh cho được
ai đó đă tham nhũng th́ mọi việc sẽ vô vọng
biết chừng nào. V́ hoạt động điều
tra và tố tụng không phải là công việc của
dân và không phải là công việc của Quốc hội.
Trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lư là hai chế
độ trách nhiệm khác nhau. Thế nhưng, chúng vẫn
có mối liên hệ với nhau: Chỉ khi một quan
chức cao cấp đă bị cách chức v́ bị mất
tín nhiệm, th́ trách nhiệm pháp lư của ông ta và của
những người có liên quan mới có thể áp
đặt được một cách dễ dàng thông suốt.
Cuối cùng, chống tham nhũng thực ra chính là
"chữa bệnh" cho hệ thống. Chữa
đúng căn nguyên mới chóng khỏi bệnh.
Trích:
Lao động 6.9.06
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ
& Phát triển điện tử:
www.dcpt.org hay
www.dcvapt.net
|
Trở về Mục
Lục