DC&PT - Thời Sự 2006

ĐẠI HỘI 10 ĐI VỀ ĐÂU?

HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG 14

ÂU DƯƠNG THỆ

Hội nghị Trung ương (HNTU) của ĐCSVN đã bắt đầu họp từ 20.3 và sẽ kéo dài tới 25.3. Hai công việc chính của HNTU 14 là thông qua Dự thảo các văn kiện của Đại hội (ĐH) 10 và duyệt xét lần chót đề án nhân sự từ Ban chấp hành Trung ương (BCHTU) tới Bộ chính trị (BCT) và Ban Bí thư (BBT) của ĐH 10. Ngoài ra, để tạo một hình ảnh về quyết tâm chống tham nhũng và vỗ về thái độ rất bất mãn trong dư luận nhân dân , một số Ủy viên Trung ương đảng (TUĐ) hoặc cán  bộ cao cấp có thể bị khiển khách, hoặc kỉ luật.

HNTU 14 có những đặc điểm gì? Cách giải quyết các vấn nạn ra làm sao? Những gì có thể xẩy ra tiếp theo sau đó?

I. Bắc kinh can thiệp trực tiếp và trắng trợn

Dư luận quan tâm đặc biệt trong dịp này là sự có mặt của Ủy viên Thừơng vụ BCT Giả Khánh Lâm, nhân vật thứ tư trong Đảng Cộng sản Trung hoa (ĐCSTH) và là Chủ tịch Ủy ban Trung quốc Hội nghị Chính trị Hiệp thương (tương tự như Mặt trận Tổ quốc VN) đã có mặt tại Hà nội ngay từ ngày khai mạc HNTU 14 và sẽ ở lại tới ngày 24.3, chỉ một ngày trước khi HNTU 14 kết thúc.[1] Đây là một sự „tình cờ“ hay tính toán? Nếu là tính toán thì của phe nào, nhân vật nào trong ĐCSVN?..

Nếu ai theo dõi quan hệ giữa ĐCSVN và ĐCSTH trong vài năm trở lại đây thì sẽ nhận thấy điểm đập vào mắt mọi ngừơi là sự lệ thuộc ngày càng lớn và đa diện của Hà nội đối với Bắc kinh, không chỉ trong kinh tế, thương mại, mà đã mở rộng sang cả an ninh quốc phòng và chính trị.[2] Trong đó một số nhân vật trong và ngoài BCT của ĐCSVN đã trở thành cánh tay dài của Bắc kinh tại Hà nội. Nhất cử nhất động trong BCT của ĐCSVN đều được thông tin cho Bắc kinh và đang có một sự phối hợp được coi là khá nhịp nhàng giữa những ngừơi thân Bắc kinh ở HN và những ngừơi phụ trách công tác về VN trong BCT của ĐCSTH.

Vài dẫn chứng: Đầu tháng 11 .2005, chỉ ít tuần lễ trước HNTU 13, Chủ tịch ĐCSTH và Chủ tịch nước TH Hồ Cẩm Đào đã sang thăm VN. Nhưng vài ngày trước đó, Bắc kinh đã đòi Hà nội phải cử Bộ trưởng Quốc phòng Phạm Văn Trà sang kí hiệp ước chấp nhận để cho hải quân Trung quốc được tham dự tuần tra ở Vịnh Bắc bộ.[3] Quyết định này chỉ là thông qua sự thỏa thuận giữa Hồ Cầm Đào và Trần Đức Lương trong chuyến thăm Trung hoa vào tháng 7.05. Chính dịp đó Trần Đức Lương đã cho báo chí biết là Bắc kinh đang áp lực bắt Hà nội phải giải quyết việc này „thật nhanh“[4]

Chỉ hai ngày sau Hồ Cầm Đào rời Hà nội, Đỗ Mươì đã viết một bài quan trọng đăng trên tờ Nhân dân chống những quan điểm của cựu TT Võ Văn Kiệt (dù không nêu tên ông Kiệt ra)[5]. Trong nhiều dịp ông Kiệt đòi phải mở cửa rộng rãi với Tây phương và chỉ trích chủ trương quá lệ thuộc vào Bắc kinh của nhóm cầm đầu ở Hà nội hiện nay.

Trong những tuần lễ vừa qua,- nhất là khi phổ biến bản Dự thảo để nhân dân góp ý kiến và sau HNTU 13 trong đó Nông Đức Mạnh đã đưa ra phương án nhân sự cho BCT, BBT và TUĐ- dư luận trong và ngoài đảng đã bùng nổ một cuộc công kích bằng báo chí của ngay chế độ có một không hai đả kích và tấn công rất mạnh mẽ nhóm bảo thủ độc tài đang chủ trương tiếp tục đi theo con đường mòn XHCN, trong đó quyết duy trì giải pháp nhân sự để cho những phần tử ba phải, bảo thủ và độc tài tiếp tục giữ những chức vụ quan trọng trong ĐH 10. Những ngày gần đây cho thấy phe này đang bị cô lập rất nghiêm trọng không chỉ trong nhân dân mà ngay cả trong nội bộ đảng.  Nhiều thư, kiến nghị và cả những bài báo đã lên tiếng công khai chống lại phương án nhân sự với Nông Đức Mạnh tiếp tục đứng đầu. Chỉ một ngày trước khi HNTU 14 khai mạc, trên tờ Đại đoàn kết đã có một bài xã luận kí tên Thái Duy đã đặt thẳng vấn đề với nhóm bảo thủ độc tài, đứng đầu là Nông Đức Mạnh:

“Mỗi ĐH Đảng đều bầu BCH Trung ương nhưng Ban lãnh đạo mới của Đảng không những không ngăn chặn được tham nhũng, lãng phí mà hơn nữa, năm sau còn tăng hơn năm trước và bọn "nội xâm" còn đông hơn, chui luồn sâu hơn vào các cơ quan lãnh đạo, đặc biệt các cơ quan bảo vệ pháp luật tàn phá đất nước dữ dội hơn….”[6]

Nói trực tiếp vào phưong án nhân sự của Nông Đức Mạnh bài xã luận đã phê bình:

„Việc một số cán bộ lãnh đạo ngành thanh tra, Viện kiểm soát nhân dân tối cao..., việc lãnh đạo cơ quan bảo vệ pháp luật cũng tham nhũng, cũng là chỗ dựa của tham nhũng và cán bộ dùng tiền Nhà nước hàng triệu đô la đánh bạc vẫn được trên tín nhiệm, được dự kiến đề bạt, và còn đề nghị đưa vào danh sách ứng cử BCH Trung ương tại ĐH X, báo hiệu nguy cơ mất nước, nếu tiếp tục mất cảnh giác, không tập trung mọi cố gắng làm trong sạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở Trung ương và địa phương. Cần phải nhìn thẳng vào sự thật này mới thấy tầm quan trọng hết sức đặc biệt của Hội nghị Trung ương lần thứ 14.”[7]

Bài báo còn kết án gay gắt lối chọn lựa ngừơi độc đoán theo vây cánh của nhóm bảo thủ độc tài:

„Rất tiếc quan niệm bảo thủ trong công tác cán bộ vẫn tồn tại, thể hiện rất rõ tại ĐH Đảng lần thứ VII, ĐH VIII và ĐH IX, chọn lựa người vào BCH Trung ương và phụ trách cán ban, bộ, cơ quan ngang bộ, quyết định vẫn là một thiểu số hoặc một vài người.

Ngược lại, những người có năng lực, có chủ kiến, dám đấu tranh tự phê bình và phê bình, dám nói lên sự thật để mọi người cùng biết để sự thật không còn bị bưng bít, che dấu mãi thì lại bị coi là "thiếu đức", là bất mãn, là "đức xấu". Nhiều cán bộ đức, tài trọn vẹn, được mọi người xung quanh tín nhiệm lại bị thành kiến, còn nhiều cán bộ tài đức rất hạn chế lại được trọng dụng nắm giữ các chức vụ chủ chốt…”[8]

Chỉ một ngày trước khi HNTU 14 họp tác giả bài này đã cảnh cáo công khai nhóm bảo thủ độc tài:

„Trong nhân dân ở nhiều nơi đang có chung một nỗi lo lắng, bức xúc: Nếu nhiệm kỳ ĐH Đảng lần thứ X (2006 - 2010) tham nhũng vẫn năm sau tăng hơn năm trước như trước, có nghĩa là ta vẫn tiếp tục lùi bước trước bọn "nội xâm" thì chắc chắn bọn nội xâm sẽ dồn Đảng và nhân dân ta vào chân tường vì chúng ta không thể lùi mãi được nữa. „[9]

Cuối cùng bài xã luận đã đưa ra đòi hỏi phải công khai và minh bạch bằng cách công bố danh sách những ngừơi được đề nghị vào BCTTU 10, chấm dứt ngay lối làm ăn dấm dúi:

„Những đảng viên được chọn vào danh sách những người ứng cử vào BCH Trung ương sẽ bầu tại ĐH X đều được công bố công khai trên báo chí để toàn dân được biết. Công khai, minh bạch để qua các nguồn thông tin từ sự phản ánh của quần chúng nhân dân, của cơ sở Đảng và đoàn thể nơi người được dự kiến vào Trung ương công tác, nơi cư trú và nếu cần thì cả công luận góp ý kiến, đồng thời xác minh tài sản, xem xét lối sống, sinh hoạt, quan hệ giao du của người được dự kiến tham gia BCH Trung ương Đảng tại nhiệm kỳ ĐH X“[10]

Phải thấy sự bất mãn trong nội bộ đảng đã lên cao đến như thế và mũi dùi chính tấn công thẳng vào nhóm bảo thủ độc tài thân Bắc kinh, cho nên Bắc kinh đã không thể ngồi yên. Họ đã cử một nhân vật quan trọng có tài thuyết phục giữa các phe sang Hà nội đúng vào dịp HNTU 14 họp để thực hiện mục tiêu: 1. Xác nhận vai trò quan trọng cua Bắc kinh đối với nội tình chính trị VN 2. Hậu thuẫn cho phe bảo thủ đang bị tấn công. 3. Tìm một giải pháp thích hợp để duy trì vị thế của Bắc kinh trong ĐH 10. Tất cả các dữ kiện này đã cho thấy ảnh hưởng của Bắc kinh hiện nay đã mạnh như thế nào và sự lệ thuộc của ĐCSVN vào Bắc kinh đã tơi mức độ khủng khiếp ra làm sao!

II. Giữa ba con đường: Sự phân hóa và kình chống lẫn nhau trong Trung ương!

Càng gần ĐH 10 thì hai câu hỏi trung tâm và liên hệ hữu cơ với nhau càng thu hút sư quan tâm của dư luận trong và ngoài ĐCSVN: Chủ trương và đường lối của ĐH 10 có đưa VN ra khỏi tụt hậu và ngăn chặn các tệ trạng tham nhũng, lộng quyền không? Làm sao giảm bớt sự lệ thuộc vào Bắc kinh? Và nhân sự nào sẽ thực hiện chủ trương và đường lối của đảng trong thời gian tới? Những câu hỏi này đã được trả lời rất đối chọi nhau tùy theo vị trí đứng của từng giới trong ĐCSVN.

Trong khi giới bảo thủ độc tài và thân Bắc kinh coi như mọi chuyện đã an bài: Chủ trương và đường lối của ĐH 10 đã ghi rõ trong Dự thảo Báo cáo Chính trị (trong bài này sẽ gọi chung là Dự thảo) và đã được công bố từ ngày 3.2.06 để „hỏi ý kiến nhân dân“. Theo họ, sau bốn tuần lễ đóng góp ý kiến như đã trù liệu thì có tới 95% đồng ý với bản Dự thảo, có chăng chỉ là một vài những đề nghị sửa đổi nho nhỏ nào đó mà thôi :

„Khoảng 95% số thư nhất trí với nội dung của bản dự thảo, nhưng đồng thời phân tích, đóng góp nhiều ý kiến cụ thể, đề nghị cần có các biện pháp, giải pháp mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn đối với các vấn đề lớn nêu trong dự thảo. 4-5% số thư có ý kiến không tán thành với một số phần trong dự thảo báo cáo, với tinh thần xây dựng, đề nghị điều chỉnh lại. „[11]

Như thế, theo cái logic và sự mong muốn của nhóm này, thì nhân sự sẽ là những ông „Nguyễn Như Vân“ !

Nhưng thành phần cấp tiến trong ĐCSVN thì không an phận như vậy. Cựu Thủ tướng, nhiều „cách mạng lão thành“, các cố vấn của Thủ tướng, cán bộ trung và cao cấp, nhiều chuyên viên đã yêu cầu phải viết lại bản Dự thảo. Nhiều ngừơi yêu cầu phải đặt lại tư duy, chứ không thể cứ nhắm mắt theo đường mòn được nữa! Nghĩa là họ yêu cầu phải xét lại ý thức hệ Marx-Lenin và mở rộng quan hệ với phương Tây để ngăn chặn áp lực từ phương Bắc. Ngoài ra họ còn đòi thay đổi cả cơ chế tổ chức và điều hành trong đảng, như bỏ nguyên tắc „tập trung dân chủ“; thay đổi cách thứ bầu Tổng bí thư và Ủy ban kiểm tra trung ương, theo đó phải để cho ĐH bầu trực tiếp hai cơ quan này. Ngoài ra, các đại biểu tham dự ĐH có quyền ứng cử và đề cử vào các chức vụ TBT, Ủy viên BCT…

Nói chung, thành phần cấp tiến đòi hỏi phải dân chủ hóa ngay trong nội bộ đảng từ trong ĐH 10 này. Họ chống lại chủ trương muốn tiếp tục lối bầu cử độc diễn từ trước tới nay mà nhóm bảo thủ độc tài đã từng dùng để thao túng toàn bộ sinh hoạt của đảng và cản trở tất cả những cải cách cấp bách và cần thiết. Theo thành phần cấp tiến, trong mô hình phải „thay đổi tư duy“ và „thay đổi cơ chế tổ chức và điều hành“ thì dĩ nhiên „phương án nhân sự“ do Nông Đức Mạnh đưa ra tại HNTU 13 (giữa tháng 1.06) cho ĐH 10 cũng phải được đặt lại toàn bộ. Bởi vì, theo những giới cấp tiến trong đảng, không thể nào gọt chân cho vừa giầy được, cũng như quan tham không thể làm quan tòa chống tham nhũng !

Giữa lúc hai phe bảo thủ và cấp tiến đang tranh cãi nẩy lửa như thế thì phe „siêu bảo thủ“, đứng đầu là Đỗ Mười và Lê Đức Anh, đã đưa Nguyễn Đức Bình -nguyên Ủy viên BCT và „Lí thuyết gia“ của chế độ-  ra giương ngọn cờ „dân chủ“ và “độc lập”, nhìn nhận đang có những khác biệt lớn về nhận thức và chủ trương ở ngay trong TUĐ, cụ thể như có nên để đảng viên làm kinh tế tư nhân không và có nên duy trì DNNN là chủ đạo trong kinh tế không…? Từ đó Nguyễn Đức Bình đòi phải mở các cuộc hội thảo và tranh luận dân chủ trong đảng theo nguyên tắc „ đã đến lúc tất cả phải đặt lên bàn nghị sự“. Nhưng ông Bình đặt điều kiện là các phe không được động chạm tới chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng HCM! Không những thế, Nguyễn Đức Bình còn lớn tiếng khuyên nhóm đang cầm đầu phải có chính sách „độc lập“ với phương Bắc. Nhưng lờ đi là chính 10 năm đứng đầu lãnh vực tư tưởng (1991-2001) ông ta đã cùng với Đỗ Mười và Lê Đức Anh cầu thân với Bắc kinh và nhập cảng đường lối của phương Bắc![12]

Lối đối lập cuội của nhóm ông Bình là tìm cách giải thoát cho phe bảo thủ độc tài trong BCT đang bị thành phần cấp tiến và dư luận rộng rãi trong nhân dân chống đối. Nhóm bảo thủ độc tài hi vọng rằng, khi bước vào HNTU 14 thì 148 ủy viên TUĐ phải chọn một trong ba giải pháp: 1. Giải pháp bảo thủ đã được nêu ra trong Dự thảo. 2. Giải pháp thay đổi toàn diện và triệt để như yêu cầu của phía cấp tiến. 3. Hay giải pháp „siêu bảo thủ“ của Nguyễn Đức Bình muốn đưa VN trở lại thời kì 30-40 của thế kỉ trước. Vẫn theo sự phân tích của họ, sự chống đối những quan điểm của Nguyễn Đức Bình càng tăng thì chủ trương và đường lối đã được đưa ra trong Dự thảo sẽ dễ dàng chấp nhận trong HNTU 14 sắp tới (vì hai giải pháp 2 và 3 được coi là cực đoan!). Nếu như thế thì giải pháp nhân sự „Nguyễn Như Vân“ sẽ được tiếp tục để thực hiện tư duy „kinh tế thị trường định hứơng XHCN“ và „dân chủ XHCN“, tức là những cái đuôi của chủ nghĩa Marx-Lenin …., mà Nguyễn Đức Bình đã ra lệnh phải tiếp tục để trên bàn thờ, không được dụng chạm tới!  Điều này còn có nghĩa là giải pháp cải cách của Bắc kinh –kinh tế thị trường dứơi sự chỉ huy độc đoán của một đảng- tiếp tục là kim chỉ nam cho VN!

III. Ai chỉ đường dẫn lối? Còn có thể chờ đợi ở nhóm bảo thủ độc tài và thân Bắc kinh được không?

Có nhiều vấn đề mà đất nứơc đang phải đối phó, nhưng dư luận chung quan tâm vào hai vấn nạn: 1. Làm sao giải quyết tệ trạng tham nhũng đến nơi đến chốn để nhân dân tin tưởng, quốc tế đầu tư vào VN, nhờ thế đất nước mới sớm ra khỏi nạn tụt hậu? 2. Làm sao giải tỏa được áp lực của Bắc kinh ngày càng mạnh và nguy hiểm về chủ quyền lãnh thổ, hải đảo và tài nguyên trên biển của VN? Trả lời hai câu hỏi này thì phải giáp đáp hai bài toán về nhân sự và tư duy: Thành phần nhân sự nào có thể giải quyết được hai vấn nạn trên? Tư duy cũ có còn thích hợp của thời đại toàn cầu hóa hiện nay hay không?

Cứ giả thử là giải pháp 1 của phe bảo thủ độc tài thân Bắc kinh được chấp thuận và thông qua tại HNTU 14. Nghĩa là trong ĐH 10 các ông „Nguyễn Như Vân“ vẫn còn trong BCT và tiếp tục con đường Marx-Lenin và cơ chế tổ chức theo „tập trung dân chủ“ dứơi sự độc quyền và bao biện của một số ngừơi.

Những việc gì sẽ xẩy ra tiếp theo: Tham nhũng, lộng quyền sẽ ngăn chặn được hay sẽ như con bạch tuộc mở rộng thêm móng vuốt ? Các tham quan sẽ „tự biết điều“ bớt ăn bẩn và tự ý rút lui hay sẽ lộng hành hơn nữa không chỉ cho mình mà còn cho vây cánh? Bắc kinh sẽ biết „tự kiềm chế“ không đưa thêm những yêu sách về hải đảo và tài nguyên ? Thành phần cấp tiến trong đảng, từ các „cách mạng lão thành“, tới các cán bộ và chuyên viên trung cao cấp còn lương tâm và lòng tự trọng sẽ đầu hàng, bó tay? Các nhân sĩ dân chủ, sinh viên, thành niên và quần chúng sẽ khoanh tay đứng nhìn? Các cộng đồng VN ở nứơc ngoài sẽ đầu hàng…? Dư luận ở các nước dân chủ sẽ im lặng?

Mặc dù thời hạn đóng góp ý kiến chính thức cho Dự thảo đã khóa sổ, nhưng nhiều ngừơi ở trong và ngoài đảng vẫn lên tiếng. Các câu hỏi này đang được các giới trong đảng đóng góp ý kiến, nhất là thành phần con cái một vài nhân vật lớn trước đây hay hiện nay, các chuyên viên và một số ngừơi hoạt động kinh doanh đã từng có những liên hệ chặt chẽ với đảng. Trước thềm HNTU 14 và ĐH 10 dư luận đặt câu hỏi là gải pháp chính trị cho ĐCSVN trong ĐH 10 như đã ghi trong Dự thảo hiện nay thì có thể chờ đợi gì không? 

Ngoài vấn đề quan hệ với Bắc kinh, như đã trình bày ở phần trên, ba vấn đề chính được dư luận quan tâm: tư duy, nhân sự và tham nhũng. Trứơc hết là tệ trạng tham nhũng sẽ được giải quyết làm sao? phình thêm ra hay dẹp được?

Khả năng và ý chí chống tham nhũng của nhóm bảo thủ độc tài hiện nay

Trong cuộc hội thảo bàn tròn trực tuyến „Kỳ vọng có sự đột phá để tìm người tài cho Đảng“ do tờ báo điện tự Vietnam Net (VNN) ở trong nước tổ chức vào đầu tháng ba, sau khi thời hạn đóng góp cho Dự thảo đã kết thúc, Tổng biên tập Nguyễn Anh Tuấn đã nêu sự quan ngại của dư luận nhân dân về khả năng chống tham nhũng của lãnh đạo, vì chính „cơ chế“, tức cách tổ chức và vận hành của chế độ toàn trị, đã là nguồn gốc của tham nhũng:

„ Nhiều ý kiến cho rằng, cơ chế chính sách đã tạo ra tham nhũng, khiến chúng ta không thể giải quyết tận gốc vấn đề này. Đây cũng  là băn khoăn mà độc giả VNN đặt ra lâu nay. Anh nghĩ sao về ý kiến này? „[13]

Bạch Minh Sơn, nguyên cán bộ Ban đối ngoại Trung ương và hiện là Giám đốc một công ti cổ phần, đã xác nhận sự lo ngại của nhân dân là rất có cơ sở:    

 „Đây là một vấn nạn. Bởi những người đang được đặc lợi tham nhũng lại chính là những người có chức có quyền. Mà người ta thì không bao giờ chống lại chính mình.“[14]

Chia xẻ với quan điểm này, con trai của cựu TBT Lê Duẩn, TS Lê Kiên Thành, hiện là Tổng giám đốc một công ti tư nhân đã nói rõ:

 „Với những điều kiện như chúng ta bây giờ thì không thể chống tham nhũng được.“…[15]

„Tôi cho rằng gốc rễ vấn đề là nếu chúng ta không thay đổi được cơ chế chính sách thì không bao giờ chúng ta chống được tham nhũng. Từ tham nhũng để tồn tại dẫn đến tham nhũng để làm giàu, vấn đề đó không hề có một ranh giới nào cả.“[16]

Cũng vào thời gian này, trên tờ Sài gòn giải phóng điện tử ngày 12.3 Lê Thúc Anh, nguyên Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao đã xác nhận tình trạng nhà dột từ nóc!:

„Trước hết phải nhìn nhận là tham nhũng chỉ xảy ra trong đội ngũ cán bộ. Mà cán bộ chức quyền càng cao, nắm cương vị trọng trách quan trọng lại tham nhũng thì tác hại càng nghiêm trọng.“ [17]

Còn tờ Đại đoàn kết trong bài xã luận một ngày trước HNTU 14 đã viết:

„ Mỗi ĐH Đảng đều bầu BCH Trung ương, nhưng Ban lãnh đạo mới của Đảng không những không ngăn chặn được tham nhũng, lãng phí mà hơn nữa, năm sau còn tăng hơn năm trước và bọn "nội xâm" còn đông hơn, chui luồn sâu hơn vào các cơ quan lãnh đạo, đặc biệt các cơ quan bảo vệ pháp luật tàn phá đất nước dữ dội hơn.

Người nước ngoài rất ngạc nhiên tại sao một dân tộc anh hùng đã đánh thắng hai tên thực dân, đế quốc đầu sỏ, Hà Nội nổi tiếng là thủ đô của phẩm giá con người lại chịu thất bại trước tham nhũng, lãng phí suốt mấy chục năm và hiện nay thuộc số nước tham nhũng nặng nề nhất.“[18] 

Kiến trúc sư Lê Thu Nga, con gái một Bí thư Trung ương hiện nay, đã vạch ra bức tranh vân cẩu của tệ trạng tham nhũng trong xã hội VN hiện nay:

“Các cơ sở phân tích khoa học những nhân tố về kinh tế, chính trị, xã hội thì tham nhũng là :
- Về mặt chính trị, tham nhũng là kết quả của hệ thống chính trị thiếu khả năng tự kiểm soát.
- Về mặt kinh tế, tham nhũng là hậu quả của môi trường kinh tế thiếu minh bạch.
- Về mặt nhà nước, tham nhũng là con đẻ của những thể chế tồn tại bất hợp lý và bị độc quyền lũng đoạn.
- Về mặt pháp luật, tham nhũng là kết quả của tình trạng vác quyền lợi cá nhân bị hạn chế hoặc chưa được hợp pháp hoá.
- Về mặt văn hoá xã hội, tham nhũng bắt nguồn từ sự đạo đức giả của hệ thống chính trị - xã hội.
- Về mặt nhân văn, tham nhũng là hậu quả của quan niệm lệch lạc và thái độ thiếu trân trọng các giá trị văn hoá.
Vậy, chúng ta sẽ thấy thế nào nếu một dân tộc mà năng lực tham nhũng mạnh hơn cả năng lực phát triển? Một dân tộc như vậy có tương lai không? “[19]

Có thể chờ đợi thành phần nhân sự hiện nay làm được những đột phá mới?

Về phương án nhân sự của Nông Đức Mạnh cho ĐH 10 nhiều chuyên viên và con cái các nhân vật cũng rất bi quan. Trong bài „Cốt lõi của công tác cán bộ: Công tâm và công khai“ Đỗ Chí Nghĩa, giáo viên Phân viện Báo chí &Tuyên truyền, trên tờ Tiền phong điện tử ngày 9.3 nhìn nhận nguyên tắc chung:

„Dù ở giai đoạn lịch sử nào, thì việc thành bại của một chế độ chính trị cũng bắt đầu từ vấn đề con người. „[20]

Trong khi đó GSTS Nguyễn Trường Tiến, cũng trong cuộc Hội luận bàn tròn của VNN đã nói thẳng là mấy chục năm qua những ngừơi cao nhất trong chế độ đã coi thường nhân tài của đất nước:

„Các cụ dạy rất đúng, rằng "hiền tài là nguyên khí quốc gia", chỉ có điều chúng ta có hiểu hay không thôi! Yếu kém của chúng ta trong 20 năm vừa qua là chưa sử dụng hết hiền tài của đất nước, trong cũng như ngoài nước. Một số người của Đảng, một số người chủ chốt không dám nói thẳng sự thật. „[21]

Nếu tình trạng nhân tài không được trọng dụng như thế thì liệu có thể chờ đợi là những ngừơi lãnh đạo đựơc đề cử trong ĐH 10 có làm khác hay không? Vơi những kiến thức của mình con trai cựu TBT Lê Duẩn, TS Lê Kiên Thành, đã nói thẳng:

„Khi nghiên cứu Văn kiện ĐH Đảng, cá nhân tôi nghĩ rằng khó có thể kỳ vọng sự đột phá gì ở ĐH này“[22]

Vẫn theo ông Thành, con đường quan lại của chế độ trước sau vẫn theo tiêu chuẩn hồng hơn chuyên, độc quyền cho một đảng, một thiểu số, còn đại đa số chỉ làm công tác sai bảo, dù tài và đức đến đâu chăng nữa!:

„Còn bây giờ, anh muốn là Trưởng phòng, anh phải là Đảng viên. Anh muốn là Bộ trưởng anh phải là Uỷ viên trung ương. Tất cả các cấp của Đảng đều gắn với chính quyền và các cấp đó đều gắn với quyền lợi và quyền lực. Vì thông qua lãnh đạo như vậy nên cho dù không muốn, những người cơ hội vẫn chui vào Đảng vào được để có quyền lực, quyền lợi. Đó là lý do để Đảng của chúng ta trong thời kỳ này không còn là những lực lượng ưu tú như trước đây. Rất nhiều trong số này là những phần tử cơ hội. Càng để lâu, phần tử cơ hội sẽ càng lớn lên.“ [23]

Còn TS Nguyễn Trường Tiến đã nói rõ về „văn hóa phong bì“ của những ngừơi có quyền lực trong việc tuyển lựa nhân sự:

„Hiện giờ, tôi thấy chuyện mua chức danh, quyền lợi hay là mua bằng cấp đã thành chuyện quá phổ biến. Chúng ta đang đối chọi, đang nêu cao văn hoá dân tộc nhưng mà thực chất bây giờ là văn hoá phong bì. Chúng ta cứ bảo là chúng ta phải chuyên nghiệp hoá nhưng thực ra chúng ta đã quyền lực hoá mọi chuyện. „ [24]

Ông Bạch Minh Sơn nói rõ nguy cơ:

„Tôi nhìn thấy một nguy cơ lớn hơn nhiều, đấy là những người mua chức. Mà như vậy sẽ hết sức nguy hiểm cho dân tộc, cho đất nước. Để giành cái vị trí nào đó, quyền lực nào đó, người ta bỏ tiền ra khá nhiều và người ta đã nói đến con số hàng tỷ để leo lên một vị trí cao.“ [25]

Đỗ Chính nghĩa mô tả thêm lối „bầu“ và „cử“ trong cơ chế tổ chức và điều hành nhân sự của chế độ toàn trị hiện nay ở VN:

„Người được giới thiệu đã được “định hướng” nên phần nhiều sẽ nghiêng theo ý kiến lãnh đạo. Như thế, có “bầu” nhưng thực ra là “cử”, có lấy ý kiến nhưng thực ra là “hợp thức hóa” chỉ đạo của cấp trên“ .[26]

Bạch Minh Sơn giải thích thêm tại sao tệ mua quan bán tước tiếp tục bùng nổ:

„Khi vẫn còn chưa nhìn thấy sai lầm thì chúng ta chưa thể bứt phá được.“[27]

Vì thế TS  Lê Kiên Thành trăn trở khi kết luận:

„Tôi rất băn khoăn là với cơ chế như thế này, chúng ta lấy đâu ra người tài, lấy đâu ra những người sẽ làm thay đổi vận mệnh đất nước.“ [28]

Từ đâu đưa đến tình trạng này: Tư duy hiện nay có thể giúp VN đáp ứng những vấn đề trong thời kì toàn cầu hóa?

Nguyên nhân của tệ trạng tham nhũng, lộng quyền, tụt hậu… bắt nguồn từ chế độ toàn trị độc đảng theo học thuyết Marx-Lenin. Điều này TS Nguyễn Sỹ Dũng, thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Phan Văn Khải, đã trình bày rất rõ: Trong bài „Góp ý Đại hội Đảng lần thứ X: Năng lực tư duy toàn cầu“, trên Tuổi trẻ điện tử 15.3:

„Chúng ta “không ai có thể tắm hai lần trên một dòng sông”, không ai có thể dùng tư duy cũ để hiểu hết được một thế giới mới. Muốn hiểu hết được thế giới mới và hoạch định được đường lối phát triển để dẫn dắt dân tộc tiến về phía trước, Đảng ta phải đổi mới được tư duy. Muốn đổi mới được tư duy, Đảng ta phải đổi mới được các công cụ để tư duy.

Bất cứ một chủ thuyết, một phạm trù, một khái niệm nào mà cả trăm năm vẫn không được thực tế chứng minh [ám chỉ chủ nghĩa Marx-Lenin], thì đều có nguy cơ biến thành tín điều nếu chúng ta vẫn cứ tiếp tục theo đuổi. Mọi tín điều đều giam hãm năng lực tư duy và cầm tù ý chí tự do của chúng ta.“ [29]

Vì thế TS Lê Kiên Thành cũng rất bi quan và chua chát:

„Tôi thấy thế này: tình hình hiện nay đòi hỏi người lãnh đạo phải có tư duy sáng tạo. Nếu chúng ta cứ đi theo lối mòn thì chúng ta không có cách gì thích ứng được với thực tế chứ đừng nói chúng ta nghĩ ra một con đường sáng tạo. „

„Nếu trong giai đọan mới này, chúng ta vẫn cứ loay hoay với những giá trị cũ mà không hề có sự sáng tạo thì cá nhân tôi không thể kỳ vọng nổi.“ [30]

IV.Vậy thì điều gì sẽ xẩy ra?

Sang phần dự đoán tương lai của chế độ, nhiều cán bộ, chuyên viên và cả con cái những nhân vật đã suy nghĩ như thế nào, nếu phương án nhân sự do Nông Đức Mạnh đưa ra được chấp nhận và tư duy cho ĐH 10 như đã ghi trong Dự thảo?

TS Lê Kiên Thành, con của cựu TBT Lê Duẩn đã khẳng định dông bão chính trị rồi phải diễn ra:

„Nếu chúng ta không cắt nghĩa tận cùng vấn đề đó thì tôi cho rằng, theo tính quy luật, điều gì đến sẽ đến. Đến cái nơi mà tự mình không kiềm chế được chính mình, không tự tìm ra con đường đi cho mình.“ [31]

Kiến trúc sư Lê Thu Nga, con gái một Bí thư Trung ương hiện nay cũng phát biểu về tương lai chế độ:

 „Tôi nghĩ cần có một đột phá quan trọng để  tạo nên sự đột phá tiếp nối cho những vấn đề bức xúc chưa được thoả mãn mong muốn của nhân dân. „ [32]

Chia xẻ quan điểm này PGS.TS Trần Ngọc Thơ- Đại học Kinh tế TP.HCM cũng tiên đoán lịch sử sẽ sang trang:

„Có một điều chắc chắn, những cuộc khủng hoảng kinh tế chính trị toàn diện gần đây ở các nước cho thấy đã đến lúc phải tống tiễn “thế giới không minh bạch”, vốn được hỗ trợ bởi sự kém hiểu biết của người dân... „

„Sang trang tư duy mới, đó chính là thách thức và cũng là đòi hỏi chính đáng của dân tộc! „[33]   

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net