DC&PT - Thời Sự 2006

 

 

BÀI TỪ TRONG NƯỚC

 

 

Suy nghĩ về WTO & con đường phát triển của Việt Nam

 

HAI PHÁN

 

 

LTG: Với người dân tại Hà Nội mấy hôm nay đều cảm thấy “ta đi trên đường rực rỡ nắng WTO”, rằng hội nhập sẽ mang lại những ǵ! Lơ tơ mơ quá đi mất. Nhiều cái đầu của người dân làng Ba Đ́nh đang chụm lại bàn tính mà! Rồi con đường phát triển của Việt Nam sẽ ra sao?

 

 

Thưa quư vị:

 

Hôm nay, một ngày sau khi gia nhập WTO của Việt Nam tại Geneva, tin tức gia nhập lan truyền đă về đến Hà Nội và khắp nơi trên đất nước h́nh chữ “S”. Nhiều cái lo lắng không tên đă bắt đầu đan xen vào cái thường ngày, v́ những nguyên nhân ǵ đó, hư hư thực thực, gần mà xa, v.v.v

 

1. Cờ hoa rợp trời:

Có lẽ bản năng dân tộc của lần hội nhập thứ 3 này trong lịch sử (lời của ông Dương Trung Quốc) đă lớn nhanh, mạnh. Lịch sử cho thấy lần hội nhập của dân tộc Việt Nam ta cũng thật mănh liệt khôn nguôi.

 

Khẩu hiệu, cờ hoa bay khắp phố phường, cũng là v́ chuẩn bị cho Hội Nghị Thượng Đỉnh APEC lần thứ 14 quy tụ các lănh đạo thế giới đến đây. Các vị dự APEC chắc không phải là đi du lịch rồi, vượt cả vạn cây số đến đây, để họp và đưa ra các quyết sách thế giới.

 

Khó khăn đă bắt đầu. Trên 70% dân số Việt Nam sống bằng nông nghiệp và gắn với ruộng đồng. Năng suất thấp so với việc gia tăng dân số nhanh. Tŕnh độ dân (ở nông thôn) c̣n thấp (thấp lắm) mặc dù chính quyền loan báo đă “phổ cập hết cấp I” so với việc bùng nổ thông tin. Chỉ cần một cái “nhắp chuột”, th́ vô số tỷ đồng, triệu đô la đă chu chuyển ra/vào Việt Nam, đi khắp hang cùng ngơ hẻm trên thế giới rồi! Tuổi thọ và mức sống của người dân nơi đây sẽ cao hơn? Sẽ có tỷ lệ nghịch của những ǵ di căn lại của lớp quần chúng cách mạng ưu tú, cống hiến cho Đảng, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, th́ ... nay đă về già, v.v.v.

 

2. Nỗi lo không tên:

Người đương quyền, họ bắt đầu hiểu (hoặc lờ mờ hiểu) những vị thế (đặc quyền, đặc lợi) rồi mai đây cũng sẽ không c̣n nữa. Không c̣n con ḅ sữa DNNN nữa, không c̣n bổ nhiệm ai th́ bổ nhiệm và ban phát “văn bản” cho ai th́ ban phát nữa. Văn hóa vỉa hè quán cóc sẽ thay bằng Shop café và đường đi lại rộng thênh thang. Về những điều này, chúng ta phải tự trách ḿnh trước.

 

Có một điều chúng tôi cố t́m để đọc nhưng chưa thấy, đó là những chậm chạp của cải cách, thay đổi đối với chính dân ta. Đáng lẽ việc hội nhập lần này, chúng ta có quá thừa sự chủ động từ hàng chục năm nay trước, nhưng v́ như những đề tài nghiên cứu khoa học, các tác giả ta quá nặng về tính cấp thiết của đề tài, nghiên cứu cơ sở lư luận và cơ sở thực tiễn, đánh giá thực trạng, v.v. và v.v. nên ta đă không triển khai sớm được. Cái dư vị đắng này, sẽ rất êm cứ như ta đang ngậm bồ ḥn vậy.

 

3. Niềm tin và phân cực:

Từ địa phương, lớp người xung phong đi xây dựng kinh tế mới XHCN trước đây nay cũng đă qua tuổi 60, 70. Chắc chất “Đảng” trong họ chỉ c̣n độ 20 năm nữa v́ theo lẽ tự nhiên, họ sẽ về “nghỉ” cùng các cụ Mác, Lê Nin. Sau đó th́ sao? Vẫn sẽ là con trâu đi trước, cái cày theo sau, một năm 2 vụ lúa, 1 vụ màu mà năng suất cả năm/ruộng chỉ bằng 1/10 của Nhật Bản!

 

WTO sẽ là cơn báo hại đối với họ. Thôi th́, đầu làng, cây đa-giếng nước-sân đ́nh, trăm năm dân vẫn là dân mà. Có khác chăng, dân hôm nay đi xe gắn máy hơi bị tít, bấm c̣i bim-bim, bật  ti-vi nhoay nháy, gọi cái mobile -  alố và cập nhật t́nh h́nh thế giới hàng ngày, từ chỗ này đánh bom liều chết đến chỗ kia các nguyên thủ th́ vẫy tay, vỗ vai, ôm hôn mỗi khi gặp mặt để nói chuyện từ cân “khoai tây”, đến “thửa” mấy mảnh đất trên mặt trăng và vũ khí nguyên tử.

 

4. Bất cân xứng:

Thông tin một chiều như trước đây sẽ chấm dứt. Thay vào đó là hai chiều, ba chiều và nhiều chiều hơn làm ai cũng nghe rơ. Nhưng ai sẽ là người đứng ra gánh vác t́m tin và đưa tin đây? Đó chắc vẫn là báo chí và thông tấn. Rồi từ mai đây, ta không thể một ḿnh một mâm được. Chúng ta sẽ có nhiều thông tin, nhiều món ăn hơn. Nhưng ăn ǵ đây và ăn như thế nào? Vai tṛ định hướng, hướng dẫn dự luận của VHTT liệu có nhanh bằng Internet băng rộng, Wifi? Điện thoại vệ tinh hay truyền thông đa phương tiện? v.v.v.

 

5. Ông chủ và Ô-sin:

Chủ nghĩa Mác – Lê Nin chỉ ra rằng, hạnh phúc là đấu tranh. Trước đây, khi nói đến đấu tranh nhiều người sợ “tránh đâu”. Đém đá hội nghị, qua cầu rút ván, thêm thù bớt bạn, …. toàn là những miếng vơ hiểm. Nay th́ như “cởi trói” (mặc dù thân ḿnh đă bầm tím, đă lằn như da hổ hết rồi…) thử hỏi ta sẽ cởi trói hay sẽ “cởi truồng” nhiều hơn?

 

Chủ nghĩa thực dụng sẽ lên ngôi. Những ứng xử Người - Người, quan niệm sống Cha-Con, Vợ-Chồng, Ông-Bà, … sẽ thay đổi. Dựa theo nguyên tắc công bằng, th́ số đông những ai kiếm tiền như rác sẽ đ̣i hỏi nhiều công bằng và yêu cầu xă hội có con mắt nh́n đúng về họ. Sẽ xóa bỏ chế độ cào bằng, và như vậy là Ô-sin đến 99% hết rồi. Ai ai cũng là “bên B” hết trừ vài vị “Siêu VIP” (VVIP)”.

 

“Đầy tớ” đâu rồi? Điếu đóm th́ thầy nào, tớ đấy. Nay vào WTO rồi, đầy tớ mà lởm khởm th́ sẽ bị “cắt suất cái bang”. Đố đầy tớ c̣n vênh vênh tự đắc nữa đấy? Hăy chờ xem, mấy thằng tiểu nhân đắc ư!

 

6. Chăm sóc và Yêu nước:

Nhiều quan vẫn nhận thức rằng, đất nước đă “chu cấp”, nuôi dưỡng mấy “cu tí” từ A đến Z rồi mà sao mấy cậu đấy vẫn không khoái nhỉ. Xin thưa, cái chu cấp, cái thỏa măn trong cái khốn khó, nghèo kiết xác, cái đói thối mồm của chúng ta như vậy, mà c̣n nói là tự hào, là chăm sóc được sao? Nhiều Vị tai to mặt lớn vẫn nghĩ là “cứ cho”, “cứ bơm” thật lực cho mấy “cu tí” nào là phúc lợi, nào là bao cấp dù chỉ …. bằng móng  tay (so với nhiều nước có dầu hỏa vẫn làm) th́ muốn bảo sao “cu tí” cũng phải nghe thôi, đừng có nhiều lời nữa. Hoan hô cho Lănh đạo ta vẫn c̣n lối tư duy này!

 

Ngược lịch sử một tẹo. Có lẽ phải đến trên 90% các anh lănh đạo hiện nay cũng từ thoát li nông thôn nghèo khổ mà ra. Khi trở về làng, th́ các anh đúng là “vinh quy bái tổ”. Thế những người Việt ở nước ngoài th́ sao? Họ cũng yêu nước đấy chứ, nhưng yêu và sống theo kiểu của họ. Nên chăng, chúng ta nên mở rộng khái niệm yêu nước là sự tự thoát li hoàn cảnh khốn khó, nhân rộng cộng đồng người Việt nhiều hơn. Người Việt đông hơn cũng có nghĩa là chăm sóc cho được nhiều người Việt hơn. Đương nhiên yêu nước như thế th́ phải tự hào và v́ ḍng máu Việt vẫn chảy trong họ.

 

 

7. Tập mờ và ma trận:

Có lẽ tập mờ sẽ dần bị thay bằng các cách giải toán lô-gích hơn. Không phải ta cứ nói th́ dân cứ phải “bái khấp” mới xong. Làm ǵ có chuyện quên vali có cái phong b́ “đôi triệu” mà một Phó VPCP phải từ chức? Rồi nhiều cái quên, cái lư sự cùn, căi chày căi cối (lời Bao Công) mà ai ai cũng nghe thấy thật là khôi hài.

 

Nhưng ma trận sẽ rất nhiều. Thời xưa trên chiến trường khi lâm vào trận đồ bát quái, vào “cửa tử” th́ ra “cửa sinh”. Nay th́ vào cửa tử, th́ chỉ có ra “lục bản mộc, nhị lạng đanh” mà thôi! Thời thế đă đổi rồi. Từ “khôn th́ sống, dại th́ chết” cho đến “khôn chết, dại chế, chỉ biết th́ sống”. Nay th́ “khôn chết, dại chết, biết … cũng chết, mà ch́ có ‘giả chết’ th́ sống!?! Chúng ta sẽ gặp thách đố rất nhiều, nhưng liệu điều này có phải là tự dẫm vào chân nhau và chết không? Thật khó mà dự đoán trước được.

 

8. Con đường phát triển:

Nước ta sẽ phải giàu hơn, to đẹp hơn, uy tín hơn. Đó là khát khao từ bao đời nay của dân tộc ta. Ai cũng kêu gọi đoàn kết, nhưng khẩu hiệu th́ dễ kêu hơn là triển khai nó. Chúng ta sẽ đoàn kết hơn trong cuộc hội nhập này?

 

9. Cuộc chơi lớn:

Lịch sử chỉ ra sự tích lũy của cải sẽ đem đến sự đánh chiếm, khai hoang, đầu tư và sinh lợi. Chúng ta đă từng dự đoán CNTB đang “giăy chết” mà quên đi, hoạt động kinh tế nó như cơ thể sống, đang tự hoàn thiện và khắc phục khiếm khuyết của nó. Không những CNTB không giăy chết, mà nó c̣n là tiền đồn cho nền kinh tế thế giới với cái mác “kinh tế thị trường”.

 

Cuộc cách mạng thông tin đă cho ta diện mạo mới. Chúng ta yêu nhiều hơn, giao lưu nhiều hơn, xong không có nghĩa là “vớ đâu là nhà, ngă đâu là giường được”. Sảnh nhà ra thất nghiệp (lời các cụ dạy con cháu chưa bao giờ sai). Nhưng ở thương trường thế giới, sơ sẩy là phá sản, là nhảy lầu của nhiều số phận ngay. Cuộc chơi lớn đă bắt đầu!

 

10. Lợi thế và văn hóa:

Lư luận của kinh tế học cổ điển về lợi thế so sánh sẽ vẫn c̣n. Đặc biệt, lợi thế tuyệt đối về tài nguyên, địa lư, địa chính trị, v.v.v sẽ vẫn c̣n, và nay là điều kiện rất quan trọng. Nó sẽ hướng chúng ta đến tăng cường sự khám phá và hiểu biết sâu rộng.

 

Văn hóa là sợi dây liên kết cộng đồng lớn, nhỏ làm cho chúng thật gần gũi, xẻ chia. Th́ toàn cầu hóa sẽ thổi bạt những liên kết yếu, dễ nhiễm bệnh. Những gạo tám thơm “Hải Hậu” có lẽ sẽ bị thay thế bằng gạo “Thái”. Thịt gà ta sẽ thay thế bởi gà rán “KFC”, nước lọc được thay bằng nước khoáng La Vie, v.v.v. Năng suất lao động đă đang và sẽ quyết định. Chúng ta sẽ phải sống có văn hóa, có bản sắc Việt để có được tâm hồn Việt. Chúng ta sẽ làm được? Chúng tôi nghe thấy điều này quen quen nhưng mà chưa thấy ai hành động mấy? Kết hợp giữa lợi thế so sánh và văn hóa, sẽ là kim cương trong toàn cầu hóa, hội nhập WTO này.

 

11. Chatting và kiến thức:

Nhớ khi cuộc hôn nhân giữa Việt Nam phong kiến và đế quốc Pháp thuộc địa như cuộc “cưỡng duyên”, “ép duyên” giữa cô gái Việt ngây thơ trong sáng và chàng lính lê dương từng trải sung măn. Nay sẽ hơn thế nhiều. Sẽ có hàng sư đoàn lính đặc nhiệm đến. Các lực lượng phản ứng nhanh toàn cỡ như Tom Cruise (Nhiệm vụ bất khả thi), James Bond (Điệp viên 007), v.v. gồm nhiều mầu da và quốc tịch. Vâng, cô gái Việt sẽ cất cao bài hát Việt khi mà quá ít người hiểu và nghe được cô hát hay ḥ những ǵ? (v́ cách mạng mỳ ăn liền và sản xuất theo đơn đặt hàng đă đến rồi). Chúng ta lại bị động nữa chăng?

 

Hiện nay, khoảng trống về kiến thức phổ thông cho học sinh các cấp học là rất lớn, đến mức báo động toàn quốc. Nhưng lại đang được ông Bộ Trưởng giáo dục đưa khẩu hiệu chống học hành, thi cử “h́nh thức”. Thoạt nghe xong câu chuyện chống và phương án chống, nhiều hội đồng thẩm định xác nhận “siêu h́nh thức”. Thật là quá khó để t́m ai, cử ai ra làm “Mơ” trong việc này đây? Hay, thôi th́ giao hết cho Phi Chính Phủ (NGOs)? Không biết đó là sự vô tâm, vô t́nh hay vô trách nhiệm nữa?

 

12. Ngày mai sẽ phải tốt hơn:

Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn dễ tiếp nhận cái mới và luôn vận dụng sáng tạo trong hoàn cảnh của chính ḿnh. Tất nhiên, hăng tiết vịt quá sẽ làm mất thể diện. Nhưng mà không thấy tiếng nói nào về cái đói, cái nghèo, cái hèn cũng như cái hẫng hụt? Phương cách hiện nay như nước đến đâu bắc cầu đến đấy, nâng nhà th́ nước chảy trên đường, c̣n nâng đường th́ nước vô nhà hay là do thờ ơ (vô t́nh hữu ư) thiếu sự chuẩn bị từ trước nên WTO sẽ là thuốc cực đắng với Việt Nam nhiều hơn là miếng thịt ba chỉ mà mấy anh khoai tây, khoai lang để lại cho?!?

 

Nói đến tư bản là nói đến mục đích và hành động không bao giờ sai lầm. Cấp cho anh mấy cái giấy chứng nhận để anh thêm chút hư danh, cho nó oai. Tư bản nô dịch anh bởi bản chất thực dân của nó. Tư bản cần ta phải sài sang, mua chịu nhiều để ngửa tay đi vay, phát hành trái phiếu quốc tế. Sẽ có vài điều tốt để anh hiểu là nhà tư bản - nhà đầu tư cực tốt. Nhưng mà nó sẽ đè ḿnh ra, chơi ngấu nghiến mà ḿnh vẫn thấy vừa rát, vừa thích. Kể cũng lạ. Những công nhân áo xanh sẽ được thay bằng áo trắng trên những băng chuyền với điều khiển CNC. Rồi liềm cắt lúa sẽ được thay bằng máy gặt đập liên hợp (có lẽ dàn máy sẽ vẫn phải đắp chiếu v́ ruộng c̣n quá manh múm, nhiều người không muốn cho máy băng qua nhà ḿnh???). Những bức thư t́nh viết bằng tay nghuệch ngoạc trước đây sẽ được thay bằng thư in vi-tính khổ A4 sắc nét.

 

Về nguyên tắc quảng đại quần chúng sẽ được lợi từ hội nhập kinh tế quốc tế. Nhưng dư âm “sung sướng” vào WTO, sẽ c̣n được bao lâu. Giọt nước mắt của “đêm gia nhập” sẽ thay bằng những đôi mắt thẫn thờ, thâm quầng (như bị thiếu ngủ và bị móc tiền), rằng không hiểu cái ǵ đă xảy ra với ḿnh chỉ v́ đă lỡ, lờ mờ giao dịch ǵ đó và đă chót click mouse.

 

Nhiều bộ phim thời hội nhập sẽ tŕnh chiếu với nhiều cảnh quay đa quốc gia. Sẽ có rất nhiều cảnh nhân vật chính, phụ tâm sự bên bờ suối (à quên, bên bờ sông sặc mùi xú uế ) v́ lỡ quên không tuân thủ WTO, nên nhiều “của quư” đă bị ném xuống sông không thương tiếc như Đầu Gà, Má Lợn và Đuôi Voi,…kể cả Óc Khỉ nữa, v.v.v.

 

Giữa đời và phim ảnh, lưu manh đă trở nên rất “Hot”, rất “Computer” hơn (à quên là vi tính).

 

3.00 AM giờ sáng, một ngày sau khi Việt Nam gia nhập WTO

Hà Nội, trời đă chuyển lạnh từ Thu sang Đông

 



 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:

            www.dcpt.org     hay    www.dcvapt.net

 

 

 

 

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục