VIỆT NAM HAI TUẦN QUA

(7.-21.7.04)

LTS: Dưới đây là cuộc phỏng vấn TS Âu Dương Thệ của ông Quang Dũng đài Phục hưng Việt Nam đã được phát thanh ngày 22.7.04.

HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG 10 CỦA ĐCSVN

Một trong hai vấn đề chính đã đựơc bàn trong HNTU 10 là vấn đề tư tưởng-văn hoá. TBT Nông Đức Mạnh đã nói về tình hình này như thế nào?

Như chúng tôi đã trình bày với Quí thính giả kì trước, từ 5.-10.7.04 ĐCSVN đã họp HNTU 10 để bàn về hai vấn đề là đời sống tư tửơng và văn hoá ở VN và chuẩn bị Đại hội đảng 10. vào 2006.

Về tình hình tư tưởng và văn hoá hiện nay ở VN, trong diễn văn khai mạc HNTU TBT Nông Đức Mạnh đã phải xác nhận đang có sự tụt hậu rất lớn trong đời sống tinh thần của nhân dân. Nguyên văn:

“Bởi kinh tế và văn hoá là hai chân của sự phát triển, chúng ta không thể đi chân ngắn chân dài, chân cao chân thấp, không thể chỉ chăm lo phát triển nền tảng vật chất (kinh tế) của xã hội mà không chăm lo phát triển nền tảng tinh thần (văn hoá) của xã hội.“

 Mới thoạt nghe qua câu này của TBT Nông Đức Mạnh ngừơi ta thấy giống hệt như câu nói của nguyên UV BCT Trần Xuân Bách hơn 16 năm trước đây. Trước đây ông Trần Xuân Bách nói đại ý là : Kinh tế và chính trị là hai chân của sự phát triển, chúng ta không thể đi chân ngắn chân dài, đi khập khiễng mà phải đi bằng hai chân kinh tế và chính trị, tức là trước đây 16 năm ông đã đòi hỏi phải đổi mới cả trong kinh tế lẫn chính trị. Nhưng vì những đòi hỏi này nên ông Trần Xuân Bách đã bị phe bảo thủ trong TUĐ loại ra khỏi BCT và TUĐ!

Thông báo HNTU 10 nhận định như thế nào về sự suy thoái văn hoá, đạo đức kỉ cương của xã hội?

Nay hơn 16 năm sau người đứng đầu chế độ đã lập lại câu nói hầu như của ông Trần Xuân Bách để mô tả sự phát triển đối nghịch hiện nay trong xã hộiVN: Một mặt đang có những tiến bộ nhanh trong kinh tế, nhưng đằng khác lại đang có sự thoái hoá, suy đồi rất nghiêm trọng về đạo đức trong xã hội. Nguyên văn:

          ”Nhưng xây dựng và phát triển văn hoá thì chưa theo kịp nhịp độ phát triển kinh tế, có một số mặt sa sút, nhất là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và nếp sống; sự lan tràn các tệ nạn xã hội; mức độ trầm trọng của tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và những hiện tượng tiêu cực khác...”

Trong Thông báo của HNTU 10 cũng xác nhận tình trạng đạo đức suy đồi và mất kỉ cương trong xã hội có nguyên nhân từ sự tha hoá của những người đang có quynề lực:

„Sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống tiếp tục diễn biến phức tạp hơn, có mặt nghiêm trọng hơn, trực tiếp làm tổn hại không nhỏ đến uy tín của Đảng và Nhà nước, niềm tin của nhân dân.“ (Thông báo HNTU 10)

Như chúng ta biết, chính trị (chế độ chính trị, thái độ hành xử quyền lực của đảng cầm quyền đối với người dân…) là một phần quan trọng trong đời sống văn hoá của một nước, thì sẽ thấy rằng những điều mà người đứng đầu CSVN và cả Hội nghị nói ra trên đây chính là một sự xác nhận rằng, những mức độ trầm trọng của tệ trạng quan liêu, tham nhũng và đạo đức suy đồi có nguồn gốc căn bản từ chế độ chính trị hiện nay và từ những ngừơi đang có quyền lực lớn nhất hiện nay. Tức là chế độ độc tài toàn trị là nguyên nhân của mọi nguyên nhân đã đưa đến tham nhũng, cửa quyền đến độ bất trị như hiện nay!

Nói một cách rõ ràng hơn, nếu hơn 16 năm trước giới lãnh đạo CSVN lúc đó đã chống lại những đòi hỏi hợp lí của ông Trần Xuân Bách và một số người cấp tiến trong Đảng, thì bây giờ chính những vấn đề đó đang trở thành những khó khăn lớn nhất của xã hội và đe doạ cho cả chế độ!

Giải pháp của họ đưa ra để chống các tệ trạng này như thế nào, có khả thi không?

Rõ ràng nguyên nhân của tình trạng tham nhũng, cửa quyền, suy đồi đạo đức  và văn hoá tụt hậu đều bắt nguồn chính từ chế độ độc tài của một đảng và ý thức hệ XHCN đã lỗi thời. Như vậy, để giải quyết các tệ trạng này thì phải sớm thay thế những sự tù túng độc tài trong đời sống chính trị bằng một không khí chính trị thông thoáng trong toàn xã hội. Nghĩa là phải để cho nhân dân được  tự do phát biểu ý kiến, để cho các chuyên viên và trí thức được nói lên những thao thức của lương  tâm, báo chí được tự do tố cáo những sai lầm của nhà nước và tham nhũng của những người lạm dụng quyền lực.

Ban lãnh đạo CSVN đã không dám làm như thế, họ tiếp tục đi vào còn đừơng mòn. Họ rất lo sợ trước thái độ hoài nghi của các chuyên viên, trí thức về tương lai chế độ. Chính vì thế, trong Thông báo HNTU 10, họ đang chụp mũ cho những người này là „hữu khuynh trong cuộc đấu tranh giữa các khuynh hướng tư tưởng, lí luận- phê bình và sáng tác, trước những tác động ngày càng phức tạp của quá trình hội nhập quốc tế, giao lưu văn hoá…“

Họ còn kết tội các văn nghệ sĩ, trí thức tiến bộ. Nhóm lãnh đạo đã nói gì?

Trong Thông báo của HNTU 10 nhóm cầm đầu chế độ còn kết tội các ngừơi hoạt động văn hoá:  Một bộ phận đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người hoạt động trên lĩnh vực văn hoá, thông tin, báo chí và xuất bản có những biểu hiện xa rời đời sống, lúng túng trong định hướng sáng tạo và hoạt động nghiệp vụ, chạy theo chủ nghĩa thực dụng, chiều theo thị hiếu thấp kém đã tạo ra số sản phẩm văn hoá chất lượng thấp, thậm chí độc hại.

Ngừơi đứng đầu ngành tư tưởng văn hoá là UV BCT Nguyễn Khao Điềm vài ngày trước đây còn cho biết sẽ có những biện pháp mạnh chống lại những báo chí và kí giả không tuân lệnh Đảng:

„Bên cạnh những ưu điểm lớn được đánh giá cao thì báo chí đã và đang bộc lộ những yếu kém, khuyết điểm đáng lo ngại. Đó là một số tờ báo thiên về đăng tải những mặt trái của xã hội, phê phán không có căn cứ, thậm chí kích động, làm cho người đọc chỉ nhìn thấy mặt tối của xã hội, trong khi mặt tích cực trong xã hội ta là chủ đạo. Một số tờ báo xa rời tôn chỉ, mục đích, chưa thực sự chuyển tải được tư tưởng, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Có tác giả viết với động cơ không trong sáng dẫn đến nhìn nhận vấn đề không khách quan... Những yếu kém, khuyết  điểm trên của báo chí phải được khắc phục nghiêm túc. Theo đồng chí Nguyễn Khoa Điềm, sắp tới sẽ có những biện pháp mạnh để chấn chỉnh lại hoạt động báo chí...“ (báo Lao động 13.7.04)

Đại hội Đảng 10. của ĐCSVN sẽ diễn ra bao giờ và họ chuẩn bị ra làm sao?

Về vấn đề Ông nêu ra thì trong Thông báo của HNTU 10 chỉ ghi vỏn vẹn một câu:

„Để chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng dự kiến họp vào đầu quý II năm 2006, Hội nghị đã quyết định thành lập các Tiểu ban chuẩn bị Đại hội Trung ương.“

 
           Chỉ một câu ngắn gọn như trên thôi khiến ngừơi ta có thể suy diễn một số cách: 1. Thời gian còn gần hai năm nên còn thì giờ và cứ thảnh thang chuẩn bị. 2. Nhưng cũng có thể là, mỗi lần ĐHĐ là một lần các phe tranh giành quyền bính, cho nên đây là một vấn đề khó khăn, tế nhị, không thể và không nên đem bàn ra công khai. Mọi tranh chấp và nếu cần thanh toán giữa các „đồng chí“ với nhau đều diễn ra ở hậu cung của cung đình triều đại XHCN.

Những việc này đã xẩy ra liên tiếp trong ba ĐHĐ 7 (1991), 8 (1996) và 9 (2001) và đặc biệt mỗi lần cường độ tranh chấp và thanh toán lẫn nhau ngày càng kịch liệt và tàn bạo hơn giữa các phe ở Trung ương.

Các quan sát viên đang đặt câu hỏi: Cuộc tranh giành ngôi thứ, danh vọng và tiền tài giữa những ngừơi có thế lực nhất ở trong và ngoài BCT ĐCSVN sẽ diễn ra như thế nào trong thời gian tới?

ĐẰNG SAU VIỆC TRẢ TỰ DO CHO MỘT SỐ TÙ CHÍNH TRỊ

Dư luận trong và ngoài nứơc đang theo dõi việc nhà cầm quyền CSVN giảm án hay ra án nhẹ cho một số nhân sĩ dân chủ tên tuổi. Việc này như thế nào?

Trong vài tuần lễ gần đây người ta thấy nhà cầm quyền CSVN đã thực hiện một số biện pháp sau đây đối với một số tù chính trị nổi tiếng ở trong nước:

1. Trả tự do trước thời hạn cho LS trẻ Lê Chí Quang. Giảm án một lần nữa cho LM Nguyễn Văn Lý.
2. Đổi tội danh theo cách nhẹ hơn cho hai nhân sĩ dân chủ nổi tiếng khác là GS Trần Khuê và cựu Đại tá Phạm Quế Dương, rồi đưa họ ra toà. Mỗi ngừơi bị án tù 19 tháng. Thời gian án tù này nếu tính từ ngày họ bị bắt (tạm giam) tới nay thì vừa đúng thời gian tuyên án. Nghiã là trong ít ngày nữa họ sẽ đựơc về nhà.

Nhóm cầm đầu CSVN đã hiền lành tử tế, hay vì lí do gì ở đằng sau?

Nếu hiểu được tâm địa của chế độ CSVN từ trước tới nay thì những ngừơi cầm đầu chế độ chỉ thay đổi thái độ trong những tình thế chẳng đặng đừng mà thôi. Nghĩa là khi họ ở trong tình thế bị bắt buộc.

Mục tiêu ngoại giao rất quan trọng trong gian đoạn hiện nay của chế độ Hà nội là cải thiện bang giao toàn diện với Hoa kì và EU. Nếu không mở rộng buôn bán, đầu tư và viện trợ với hai đối tựơng rất quan trọng này thì mọi kế hoạch cải thiện kinh tế của Hà nội sẽ chỉ là hoang tưởng. Đây có thể coi là điều kiện sống còn của chế độ.

Giám đốc Ngân hàng Thế giới ở VN đã có lần ví chế độ CSVN mở cửa với Tây phương như người bơi trên hồ: Đã nhẩy xuống nước thì phải tập bơi. (Nếu không thì chết đuối)

Các chính giới ở Mĩ, ở EU và các Cộng đồng VN ở các nứơc này đã hiểu đựơc tâm địa và thế đứng cô đơn của chế độ CSVN nên đang gây những sức ép quốc tế ngày càng mạnh buộc chế độ CSVN phải trả tự do cho các tu sĩ  các tôn giáo và cá tù chính trị.

Tại Hạ viện Mĩ ngày hôm qua, do sự vận động tích cực của một số dân biểu và của Cộng đồng người Việt ở Mĩ, nên Dự luật Nhân quyền H.R 1587 đã được thông qua với số phiếu rất cao. Nếu Dự luật này cũng được thông qua ở Thượng viện Hoa kì trong thời gian tới thì sẽ là một cản trở rất lớn cho chế độ CSVN không chỉ trong lãnh vực nhân quyền, mà nhất là trong các lãnh vực giao thương, viện trợ và đầu tư của Mĩ với VN. Chính vì thế, nhóm cầm đầu CSVN đang vận động mốt số dân biểu thân Hà nội và một số chính khách Mĩ chống lại việc thông qua Dự luật này.

Đồng thời để đánh lạc hướng theo dõi của chính giới Mĩ và quốc tế, chế độ Hà nội tỏ thái độ „biết điều“ bằng cách trả tự do cho LCQ, giảm án cho LM NVLý, cải nhẹ tội danh và án nhẹ cho GS Trần Khuê và Đại tá Phạm Quế Dương (có thể cả BS Nguyễn Đan Quế). Mặt khác chế độ còn để tầu chiến Mĩ cập bến VN lần thứ hai vào cuối tháng này ở Đà nẵng.

Thái độ „biết điều“ này cũng được Hà nội chứng tỏ với EU, có phải như vậy không?

Như chúng tôi đã có một số dịp trình bày với quí thính giả. Ban lãnh đạo CSVN đang chuẩn bị rất ráo riết hội nghị thượng đỉnh ASEM 5. tại Hà nội vào tháng 10.  Đây còn gọi là Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Á-Âu gồm các nứoc ASEAN, EU cùng với Trung hoa, Nhật và Nam hàn. Có thể 40 thượng khách các nước sẽ tới VN cùng với hàng ngàn kỉ giả quốc tế tới VN theo dõi HN. Đây là mục tiêu ngoại giao lớn nhất của Hà nội trong năm nay. Họ đã bỏ ra khoảng 200 tỉ đồng để tổ chức hội nghị và sẽ mua khoảng 300 xe hạng sang đế đưa đón các thượng khách.

Nay chỉ còn khoảng 10 tuần lễ trước Hội nghị thượng đỉnh, nhưng nhóm cầm đầu CSVN đang rất bất trắc và hoang mang không biết liệu hội nghị này có diễn ra được hay không!

Hiện nay Đặc sứ của EU Hans van den Broek đang thăm VN, Thái lan, Trung hoa và Nhật để tìm cách giải quyết bế tắc cho hội nghị thượng đỉnh. EU vẫn đặt điều kiện là đại diện của chế độ quân phiệt Miến điện sẽ không được tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEM 5, nếu họ không trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.

Hiện nay EU còn vận động cả LHQ cùng nhảy vào cuộc. TTK LHQ Kofi Annan trong khi dự Hội nghị thế giới về chống AIDS tại Thái lan cũng đã lên tiếng về việc này.Trong khi đó, Đặc sứ về Miến Điện của LHQ là ông Razali Ismail vừa yêu cầu các nước ASEAN phải tích cực hơn nữa để cải cách dân chủ tại Miến Điện. Ông Ismail: ''Trách nhiệm đối với tình hình hiện nay tại Miến Điện ngày càng bắt đầu trút lên vai các nước trong vùng và sẽ không có thay đổi tại Miến Điện trừ phi các nước này chấp nhận về trách nhiệm đó''.

Ông nói thêm là vấn đề Miến Điện đã ảnh hưởng tới quyền lợi của ASEAN và các nước này phải làm nhiều hơn nữa và phải có các biện pháp có hiệu quả''.

Để cứu vãn uy tín và danh dự, phía CSVN đang dùng nhiều cách để Hội nghị thượng đỉnh không bị tan dã. Chính điều này cũng đã được Phó thủ tướng Vũ Khoan tuyên bố ở Bruxell khi ông tháp tùng TBT Nông Đcứ Mạnh thăm Bỉ và EU vái tháng trước: Nếu phải chọn lựa giữa sự tham dự của Miến điện và sự tham dự của EU tại Hội nghị thượng đỉnh ASEM 5 thì chúng tôi sẽ chọn EU!

Dứơi áp lực của EU chế độ Hà nội đã phải trả tự do sớm, giảm án và ra án nhẹ với một số nhân sĩ dân chủ tên tuổi ở trong nứơc, như đã nói ở trên!

Rút ra bài học gì trong việc đấu tranh chống độc tài?

Nói tóm lại, những biện pháp trả tự do, giảm án, án nhẹ cho một số nhân sĩ dân chủ của nhóm cầm đầu chế độ CSVN là một sự tính toán và thủ đoạn xảo quyệt do những áp lực của Mĩ, EU và sự vận động rất có hiệu quả của nhiều Cộng động người Việt.

Sự nhượng bộ này cho thấy rõ thế yếu của chế độ độc tài trước sức mạnh của dân chủ!

Nhưng chúng ta đừng vội tin rằng chế độ này sẽ nương nhẹ nanh vuốt đàn áp. Thực vậy, trước khi họ phải có biện pháp „biết điều“ với quốc tế, thì đồng thời họ đã chuẩn bị những biện pháp răn đe đàn áp khác: HNTU 10 cho tăng cường kiểm soát hoạt động tư tưởng văn hoá, ra lệnh cho các Tổng biên tập các đài phát thanh, truyền hình và báo in kiểm soát các nhà viết báo, ra lệnh kiểm soát nghiêm khắc hơn các hoạt động Internet. Ban bố Pháp lệnh Tôn giáo mới với những nội dung tiếp tục độc quyền hoạt động tôn giáo cho những tổ chức tôn giáo quốc doanh.

Hiện nay họ rất lo sợ, trong các tuần lễ trứơc Hội nghị thượng đỉnh ASEM 5, nhất là Hội nghị các tổ  chức NGO (phi chính phủ) của ASEM diễn ra ở Hà nội vào đầu tháng 9 sẽ là những cuộc thử thách lớn trước sự liên kết của những Ngừơi dân chủ VN ở trong nứơc với các tổ chức NG0 quốc tế.

Các Cộng đồng VN ở Mĩ, EU và Úc đang hoạt động rất tích cực và hiệu quả tố cáo những chà đạp nhân quyền và tôn giáo của chế độ CSVN, đồng thời vận động chính giới và các tổ chức NGO ở Mĩ và EU bảo vệ những ngừơi dân chủ ở trong nước!

LẠM PHÁT VÀ TĂNG LƯƠNG

Tại sao TT Phan Văn Khải đã phải triệu tập họp nội các bất thường?

Hai tuần trước chúng tôi có trình bày với quí thính giả về nạn lạm phát đang gia tăng rất nhanh ở trong nước đã khiến cho hàng chục triệu người thuộc các giới ăn lương và nhận tiền trợ cấp xã hội phải lâm vào cảnh sống rất lao đao. Chỉ trong nửa năm, mức lạm phát đã gia tăng trên 7% và sau khi biện pháp tăng giá dầu xăng lên trên 17% vào giữa tháng 6 vừa qua đã kéo thêm sự gia tăng giá cả hàng loạt các hàng hoá khác, nhất là những hàng thực phẩm và tiêu dùng cần thiết khác.

Ngày 14-7 Thủ tướng Phan Văn Khải đã phải triệu tập cuộc họp nội các bất thường bàn biện pháp tăng tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp cho công chức, quân nhân, công an, người hưu trí và những ngừơi ăn trợ cấp xã hội. Lương trung bình sẽ tăng từ khoảng 516.000 ngàn đồng/người/tháng (năm 2003) lên 678.000 ngàn đồng/người/tháng kể từ đầu tháng10 năm 2004.

Như vậy, ngân sách sẽ phải chi thêm khoảng 7.000 tỷ đồng để bảo đảm kế hoạch tăng lương và trợ cấp. (SGGP 14.7)

Nhiều quan sát viên ngại rằng, sau biện pháp tăng lương này thì vật giá các hàng hoá sẽ gia tăng nhanh hơn nữa và như thế có nguy cơ là sự tăng lương không bù vào được với vật giá leo thang!

Nhưng tại sao nhiều chuyên viên cao cấp của chế độ về kinh tế và tài chánh lại vẫn cho rằng tình hình gia tăng giá cả hiện nay không phải là lạm phát?

Đúng như câu hỏi của Ông, trong khi chính phủ phải nhìn nhận sự thực về nạn lạm phát như thế thì họ lại để cho một số chuyên viên thân tín mở các hội nghị hội thảo về việc giá cả gia tăng.

Trong khi đại đa số người dân hàng ngày đang phải vật lộn với vật giá leo thang thì nhiều chuyên gia kinh tế lại cho rằng, đó không phải là lạm phát. Trong cuộc toạ đàm “Diễn biến thị trường giá cả 6 tháng đầu năm 2004 và những vấn đề đặt ra” vừa được tổ chức tại Hà Nội vào giữa tháng 7 đã có một số chuyên viên cao cấp của chế độ cho rằng, tình hình giá cả gia tăng nhanh chưa hẳn là lạm phát. Mộ số ngừơi lại còn bảo rằng, giá cả tăng cao chưa hẳn là bất lợi, thậm chí còn có lợi cho nền kinh tế (!). (báo điện tử ĐCSVN 15.7)

Những lời tuyên bố của các chuyên viên thân tín của chế độ làm ngừơi ta nhớ lại những lời tuyên tuyền của các chuyên viên nhà nước vào giữa thập niên 80 khi nạn đói trầm trọng xẩy ra ở VN. Nhiều nơi phải ăn bo bo và rau lá. Khi đó chế độ cũng đã tổ chức những buổi hội thảo gọi là „khoa học“ để cho các chuyên viên thân tín chứng minh rằng, ăn rau còn bổ hơn ăn thịt.

Thái độ nịnh bợ, mất liêm sỉ của nhiều chuyên viên, „trí thức XHCN“ đã được nữ văn sĩ Dương Thu Hương diễn tả rất đúng:

          “Cái bi kịch lớn nhất, khốn nạn nhất cho giới cầm bút nói riêng và đa số trí thức,… là: Bệnh Liệt Kháng Trước Bất Công. Họ Tự Nguyện Hèn Nhát để đổi lấy sự an toàn...“  (Trần Ngọc Tuấn,  phỏng vấn Dương Thu Hương, Đàn Chim Việt 7.04) ♣

Trích trong:

Mục Thời sự, Báo điện tử

của Tạp chí Dân chủ & Phát triển: www.dcvapt.net