THẾ GIỚI HAI TUẦN QUA

(August 13 – August 26, 2004)

         Trao đổi về chuyện Thế Giới Hai Tuần Qua giữa Quang Dũng (QD) của đài TN/PHVN và ông Trần Bình Nam.

         Nội dung này được phát sóng ngày Thứ Năm August 26, 2004 vào lúc 10:10PM giờ Hoa Thịnh Đốn trên làn sóng đặc biệt của đài Việt Nam Hải Ngoại (VNHN), và có thể nghe lại sau đó qua Web site: http://www.phvn.org

TBN: Xin chào Quang Dũng và quý thính giả của TN/PHVN. Thế vận hội mùa hè thứ 28 được khai mạc tại Athenes, thủ đô của Hy Lạp hôm Thứ Sáu 13, 2004 là một sự kiện cần ghi lại trong hai tuần qua. Ngoài ra chuyện thế giới vẫn được tập chú chung quanh Hoa Kỳ, trước hết là Ủy ban An ninh Âu châu quyết định sẽ cử người đến quan sát cuộc bầu cử tổng thống tháng 11 năm nay tại Mỹ, và tổng thống Bush công bố quyết định tái phối trí quân lực Hoa Kỳ trên thế giới. Một vấn đề khác là giá dầu hỏa trên thị trường quốc tế  tiếp tục lên cao, có lúc sắp đạt đến con số không thể tưởng tượng là $50 mỹ kim một barrel đang là một mối lo chung trên thế giới. Và sự quan trọng của dầu hỏa giải thích phần nào thái độ chính trị của tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin trong vụ truy tố nhà tài phiệt Mikkhail Khodorkovsky, chủ nhân của công ty dầu hỏa Yukos. Sau cùng tôi sẽ hầu thính giả một câu chuyện về khoa học. Đó là câu về chuyện nguồn năng lượng mới cho các cuộc thám hiểm vũ trụ.

QD: Thế vận hội mùa hè thứ 28 này có gì đáng ghi nhận.

TBN: Thế vận hội năm nay có ba điều đáng ghi nhận. Thứ nhất là tổ chức tại Athenes thành phố tổ chức Thế vận đầu tiên năm 1896. Ở đây cần ghi nhận rằng Thế vận năm 1896 được tổ chức tại Athens vì nơi đây là nơi đã khai sinh ra phong trào Thế vận lần đầu tiên năm 776 trước công nguyên. Thứ hai là vấn đề an ninh cho các lực sĩ đã làm nhức đầu và tốn kém chưa từng thấy cho Ủy ban Thế vận. Kinh phí an ninh lên đến 1.5 tỉ mỹ kim. Số lực sĩ Hoa Kỳ tham dự Thế vận hội gồm 531 người đều được trang bị mặt nạ chống hơi độc. Và trong số lực sĩ Hoa Kỳ có hai lực sĩ gốc Việt Nam, Nguyễn Đình Khoa, 34 tuổi sinh quán Nha Trang trong đội bóng bàn và Howard Bạch, 25 tuổi sinh quán tại Sàigòn trong đội cầu lông hay là đội cầu Badmington. Điểm thứ ba là Trung quốc theo bén gót Hoa Kỳ trong việc đoạt các huy chương. Nếu chúng ta nhớ lại các Thế vận hội trong thời gian chiến tranh lạnh, hai nước tranh nhau huy chương là Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết. Lần này Liên bang Nga khiêm nhường đứng sau Trung quốc, và sau đó là Úc châu, Nhật Bản và Đức khi lên khi xuống trong khi các nước Âu châu khác như Anh, Pháp, hầu như không thấy mặt trong 5 nước đầu tiên. Sự việc này cho chúng ta thấy nền thể thao của một quốc gia phản ánh niềm tự hào và sức mạnh của quốc gia đó.

QD: Có tin đồn rằng hai nhà kinh tế, ông Andrew Bernard thuộc đại học kinh doanh Tuck và ông Meghan Busse thuộc đại học kinh doanh Haas đã dựa vào một số nguyên tắc để tiên đoán số huy chương mỗi quốc gia thu được trong cuộc tranh tài thế vận kỳ này, ông nghĩ về vấn đề này như thế nào?

TBN: Thật ra việc tiên đoán này đã được thực hiện trong kỳ thế vận năm 2000 tại Sdyney. Năm đó hai nhà kinh tế này đã tiên đoán các lực sĩ Hoa Kỳ sẽ thu được 97 huy chương trong đó có 39 huy chương vàng và kết quả sau đó cho thấy sự tiên đoán hoàn toàn chính xác. Kỳ này hai nhà kinh tế này tiên đoán rằng Hoa Kỳ sẽ thu được  93 huy chương. Và điều này chúng ta phải chờ đến ngày 29 tháng 8 kết thúc thế vận mới biết được chính xác hay không.

QD: Hai nhà kinh tế gia Bernard và Busse đã dựa vào những yếu tố nào để thực hiện sự tiên đoán của họ?

TBN: Đương nhiên đây không phải là một khoa học chính xác. Nhưng hai nhà kinh tế nói trên đã dựa vào hai yếu tố kinh tế của một quốc gia là dân số và sự trú phú của quốc gia đó. Dân đông thì sẽ có nhiều người giỏi, và giàu có sẽ có nhiều phương tiện để luyện tập. Quốc gia chủ nhân nơi diễn ra cuộc tranh tài cũng có  nhiều điều kiện thuận lợi để để được nhiều huy chương hơn. Vì lý do đó hai nhà kinh tề nói trên tiên đoán năm nay Hy Lạp sẽ thu được gấp đôi số huy chương họ có được so với năm 2000.

         Cũng theo sự nghiên cứu này, các quốc gia đông dân và trú phú tuy vẫn đạt được nhiều huy chương nhưng số huy chương giảm đều đặn trong 10 kỳ tranh tài vừa qua. Năm 1960, 10 nước mạnh nhất chiếm 78% tổng số huy chương, nhưng năm 2000 10 nước hàng đầu chỉ chiếm được 55% của tổng số. Cũng trong chiều hướng đó trong 3 kỳ thế vận vừa qua số huy chương các lực sĩ Hoa Kỳ đạt được cứ tụt dần, từ 101 năm 1996, xuống 97 năm 2000 và năm nay sẽ dưới con số 97 theo tiên đoán. Các nước đang phát triển thì càng ngày càng xuất sắc hơn. Lý do vì càng ngày họ càng có phương tiện hơn và dân số càng ngày càng đông hơn.

QD: Ở trên ông có nói Tổ chức An ninh và Hợp Tác Âu châu sẽ cử phái đoàn tới Hoa Kỳ quan sát bầu cử tổng thống vào tháng 11, điều này có ý nghĩa gì?

TBN: Điều này có nghĩa cuộc bầu cử tháng 11 có thể có vấn đề do cuộc chạy đua quá sát sao của hai ứng cử viên Goerge W. Bush và John Kerry, và phần nào cũng do vấn đề tạo ra bởi cuộc bầu cử năm 2000. Chúng ta đều biết Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu được thành hình năm 1975 như một tổ chức lỏng lẻo giữa các nước Tây Âu, Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết để duy trì hòa bình và an ninh tại Âu châu và cách đây 10 năm các nước hội viên đồng ý để các nước khác trong Tổ chức cử người đến quan sát sinh hoạt dân chủ trong nước mình nếu có lời mời của quốc gia chủ nhân. Từ trước đến nay chưa lần nào Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu cử người đến quan sát một cuộc bầu cử tổng thống tại Hoa Kỳ vì Hoa Kỳ có một nền dân chủ được xem là hoàn chỉnh nhất. Hoa Kỳ với cá nhân cựu tổng thống Carter thường đi quan sát bầu cử các nước khác chứ không ai hoài công đến Hoa Kỳ để quan sát. Nhưng lần này sau khi bộ trưởng ngoại giao Colin Powell gởi lời mời trên nguyên tắc, Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu đã nhận lời cử một phái đoàn đến quan sát.

QD: Ông bộ trưởng Colin Powell lấy sáng kiến cá nhân mời hay do những lý do khác?

TBN: Thật ra nếu không có đòi hỏi của đảng Dân chủ chắc sẽ không có sự mời mọc này. Tháng 7 vừa qua 13 dân biểu Dân chủ đã gởi thư đến ông Tổng thư kí Liên hiệp quốc Kofi Annan thúc dục ông này cử người quan sát, nhưng ông không đáp ứng lời yêu cầu này và cho biết có gì cũng phải có sự yêu cầu chính thức của chính phủ Mỹ.

         Hạ nghị viện Hoa Kỳ đã tranh luận việc mời quan sát viên một cách gay gắt, và các dân biểu Cộng hòa đã đính kèm một điều khoản vào một đạo luật viện trợ nước ngoài để ngăn cản việc sử dụng ngân sách liên bang để trả chi phí các cuộc giám sát bầu cử của nước ngoài. Nhưng sau cùng bị ràng buộc bởi cam kết với Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu ông bộ trưởng Colin Powell đã thay mặt chính phủ Hoa Kỳ gởi thư yêu cầu Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu cử người đến quan sát. Theo chương trình, tháng sau Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu sẽ cử một phái đoàn tiền trạm đến Hoa Kỳ để ước lượng nhân sự và mức độ chi phí của công tác này. Trong 10 năm qua Tổ chức An ninh & Hợp tác Âu châu đã cử 10.000 quan sát viên và quan sát 150 cuộc bầu cử lớn trên thế giới.

QD: Ở trên ông có nói tổng thống Bush vừa công bố chương trình tái phối trí lực lượng quân sự của mình trên thế giới. Việc tái phối trí này có nằm trong kế hoạch tái phối trí mà ông có bàn đến trong chương trình TG2TQ ngày 8 tháng 4 vừa qua không?

TBN: Đúng là chương trình tái phối trí chúng ta đã trình bày với thính giả trong chương trình ngày 8 tháng 4. Thời gian đó tờ tuần báo Washington Post tiết lộ rằng Hoa Kỳ sẽ giảm quân số tại Đức từ 71,000 người xuống một nửa tức 35.500 quân, gồm 18,800 bộ binh và 16.700 không quân. Hoa Kỳ sẽ thiết lập một số căn cứ nhỏ với những đơn vị quân đội trang bị nhẹ có khả năng can thiệp nhanh chóng để chống khủng bố tại Romania và có thể ở Bulgaria.

         Cũng theo tờ Washington Post các căn cứ quân sự ở vùng Trung Á như Uzbakistan, Tajikistan và Kyrgyzstan được thành lập năm 2001 vì nhu cầu chiến tranh tại Afghanistan sẽ biến thành những trung tâm huấn luyện và tiếp vận. Số quân đóng tại Nhật Bản và Nam Hàn gồm 100.000 quân sẽ được giảm 15% còn lại khoảng 85.000 quân. Sự giảm quân này trong vùng Thái bình dương  sẽ được bù đắp lại bằng những hải đội hàng không mẫu hạm tác chiến đóng tại Guam và Hawai. Hoa Kỳ cũng sẽ chuẩn bị những căn cứ tiếp vận và hành quân tại Úc, Singapore và Thái Lan. Nói chung Hoa Kỳ sẽ giảm quân số tại hải ngoại nhưng không giảm khả năng hành động và can thiệp trên thế giới nhất là để mềm dẽo đáp ứng cuộc chiến chống khủng bố. Trong chiều hướng này Hoa Kỳ sẽ gia tăng các cuộc tập dượt quân sự với các đồng minh mới tại Đông âu, Trung Á, Phi châu và Nam Á châu.

         Nay chương trình này đã thành kế hoạch 10 năm và do tổng thống Bush công bố hôm 16 tháng 8. Trong kế họach này Hoa Kỳ sẽ giảm từ 60 đến 70.000 binh sĩ tại Âu châu và Á châu trong 10 năm tới. Tháng 6 vừa qua, chính phủ Hoa Kỳ đã kín đáo thông báo các nước Âu châu và Á châu về quyết định này.

QD: Theo ông việc tái phối trí này có cần thiết không?

QD: Tôi nghĩ là cần thiết. Sứ bố trí quân đội Hoa Kỳ hiện nay là sự bố trí để đề phòng những hành động quân sự của khối cộng sản trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Phía Âu châu là Liên bang Xô viết, và phía Á châu là Trung quốc và Bắc Hàn. Hiện nay bề ngoài còn sự đe dọa của Bắc Hàn, nhưng sự đe dọa này không đáng kể vì Bắc Hàn không có sự ủng hộ của Trung quốc. Hơn nữa Nam Hàn đã đủ mạnh để đáp ứng một cuộc gây hấn của Bắc Hàn, cho nên sự đóng quân tại Đức và Nam Hàn không còn cần thiết nữa, và cần phải tái phối trí sự dàn quân để đáp ứng với tình hình mới mà chính yếu là chiến tranh chống khủng bố

QD: Ông ghi nhận bức tranh kinh tế Hoa Kỳ và thế giới trong 2 tuần qua như thế nào?

TBN: Về mặt này bức tranh kinh tế thế giới và Hoa Kỳ không khích lệ. Trong 2 tuần qua giá dầu hỏa tăng lên 44 mỹ kim một barrel và leo dần lên con số kỷ lục 50 mỹ kim trước khi trụt xuống cho thấy tình hình kinh tế thế giới rất bấp bênh.

         Tại Hoa Kỳ trong tháng Ba, có thêm 300.000 công ăn việc làm làm cho các nhà kinh tế nghĩ rằng chính sách giảm thuế cho giới tư bản của tổng thống Bush hình như đã có kết quả, nhưng trong tháng Bảy, chỉ tạo được 32.000 công ăn việc làm cho thấy chính sách giảm thuế chưa hẳn là yếu tố khuyến khích đầu tư và tạo công ăn việc làm.

         Các chỉ dẫn khác cho thấy kinh tế Hoa Kỳ bắt đầu chậm bước trong mấy tháng qua. Người dân giảm chi tiêu trong quý thứ hai, nhất là trong tháng 6. Và giá dầu lên cao càng làm cho tình trạng này trở nên đậm nét hơn.

Tuy nhiên chuyện kinh tế không ai có thể tiên đoán chính xác được. Nếu trong những tháng tới giá dầu hỏa giảm xuống, công ăn việc làm tăng thêm thì nền kinh tế Hoa Kỳ sẽ được phủ một mầu hồng rất cần thiết cho sự tái đắc cử  của tổng thống Bush.

QD: Ông có nói rằng sự quan trọng của dầu hỏa cho thấy một khía cạnh của chính sách của tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin trong vụ bắt giữ ông Mikkail Khodorkovsky, chủ nhân của công ti dầu hỏa Yukos tháng 10 năm trước và mới đây nội vụ đã ra trước tòa án. Xin ông đi vào chi tiết hơn của vấn đề này?

TBN: Cám ơn QD. Ông Mikkail Khodorkovsky và công ty Yukos bị truy tố bởi tội danh gian lận thuế má. Và tháng qua tòa xử công ti Yukos phải trả 7 tỉ mỹ kim tiền thuế còn thiếu cho chính phủ. Kết quả công ti Yukos không trả nổi thuế và tài sản sẽ được phân phối cho các công ti dầu hỏa quốc doanh hoặc bán quốc doanh, trong đó có công ti quốc doanh Rosnef mà người vừa được cử làm giám đốc là ông Sechin một phụ tá thân tín của tổng thống Putin. Qua cung cách này tổng thống Putin đã dùng luật pháp để thu hồi lại tài sản công đã rơi vào tay tư nhân qua sự thị trường hóa vội vàng và nhiều lỗ hổng của cựu tổng thống Boris Yelsin trong thập niên 1990.

QD: Điều này cho thấy tổng thống Putin tính toán gì?

TBN: Ai cũng biết tổng thống Putin có mộng tái lập lại uy tín của nước Nga trên thế giới. Điều người ta chưa biết là ông tái lập lại bằng sức mạnh quân sự hay kinh tế. Vụ việc Mikkail Khodorkovsky cho thấy có lẽ ông Putin thấy con đường chạy đua bằng sức mạnh quân sự không phải là con đường dễ đi, và ông chọn con đường tranh chấp kinh tế, trong đó nếu Nga nắm được một chiếc chìa khóa cung cấp dầu hỏa cho thế giới Nga có thể có tiếng nói Hoa Kỳ phải vị nể. Do đó ông không thể để dầu của Nga nằm trong tay của tư nhân. Chính phủ Nga phải nắm cái túi dầu hỏa này. Đó là lý do Mikkail Khodorkovsky phải vào tù và công ti Yukos của ông phải bị chia năm xẻ bảy cho các công ti do chính phủ kiểm soát.

QD:  Bây giờ xin qua chuyện nguồn năng lượng mới cho các cuộc thám hiểm vũ trụ như ông đã giới thiệu trong phần mở đầu của chương trình.

TBN: Vâng. Mới đây, tiến sĩ  Blackhaus vừa mới sáng chế một dụng cụ, đúng ra là một máy điện để cung cấp năng lượng cho các phi thuyền thám hiểm không gian và khám phá của ông được công bố trong một ấn phẩm khoa học gọi là Applied Physics Letter.

QD: Hiện nay các phi thuyền không gian thường dùng năng lượng mặt trời để sản xuất năng lượng cần thiết, và năng lượng mặt trời có dư thừa và miễn phí trong không gian, vậy tại sao lại cần một nguồn năng lượng khác?

TBN: Đúng vậy Quang Dũng. Năng lượng mặt trời miễn phí trong không gian, nhưng càng xa mặt trời, năng lượng nầy giảm rất nhanh theo bình phương khoảng cách nên càng đi xa không gian thì nguồn năng lượng này không đủ cho phi thuyền làm việc và gởi tin tức về quả đất. Cho nên phải cần một nguồn năng lượng khác. Điều này cũng giống như các thế kỷ trước thuyền đi biển lúc đầu dùng gió, nhưng sau đi xa hơn sức gió bị giới hạn và thuyền chạy quá chậm nên được thay thế bằng máy hơi nước, rồi từ đó vươn lên dùng năng lượng nguyên tử.

QD: Máy của tiến sĩ Blackaus vận hành như thế nào?

TBN: Sáng kiến của tiến sĩ Blackhaus được tóm tắt như sau: Ông dùng một thứ nhiên liệu phóng xạ để tạo ra năng lượng. Năng lượng này đốt nóng một khối khí helium. Khí nóng helium được cho qua một bộ phận đặc biệt gọi là máy sản xuất âm thanh. Qua máy này khí helium khi thì được giản nở khi thì bị ép lại tạo thành một âm thanh có năng lượng cao. Áp lực của âm thanh này sẽ đẩy piston của một máy sản xuất ra điện lực. Khí helium sau đó trở lại từ đầu của một chu trình kín nghĩa là lại được làm nóng, giản co để tạo thành âm và đẩy piston của máy sản xuất điện.

         Khám phá này nếu được thực hiện sẽ thay đổi kỹ thuật thám hiểm không gian và giúp con người đi tìm những góc rất xa xôi của vũ trụ.♣