THẾ GIỚI HAI TUẦN QUA

(24.9 –7.10. 2004)

Trao đổi về chuyện Thế Giới Hai Tuần Qua giữa phóng viên Quang Dũng (QD) của đài TN/PHVN và ông Trần Bình Nam.

Nội dung này được phát sóng ngày Thứ Năm October 7, 2004 vào lúc 10:10PM giờ Hoa Thịnh Đốn trên làn sóng đặc biệt của đài Việt Nam Hải Ngoại (VNHN), và có thể nghe lại sau đó qua Web site: http://www.phvn.org

Lời giới thiệu của Quang Dũng: .......

Trần Bình Nam: Xin cám ơn Quang Dũng và xin kính chào quý thính giả của TN/PHVN. Hôm nay tôi xin hầu chuyện với quý thính giả về ba vấn đề sau: Trước hết là thực tế về vũ khí nguyên tử trên thế giới và sự tranh giành ghế Ủy viên của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc. Thứ hai là sự quan tâm của thế giới liên quan đến cuộc bầu cử ngày 9 tháng 10 tức trong 2 ngày nữa tại Úc châu. Sau cùng chúng ta sẽ nói về chuyến bay vào không gian của công ti tư nhân Mojave Aerospace Ventures hôm Thứ Hai 4 tháng 10 giúp công ti này giật giải thưởng 10 triệu mỹ kim của nhà kinh doanh Peter Diamandis thách thức cách đây 8 năm cho công ti nào thực hiện được hai chuyến bay có người bay vào không gian thoát khỏi sức hút của quả đất trong vòng 2 tuần lễ.

QD: Xin ông nói về tình trạng vũ khí nguyên tử trên thế giới.

TBN: Tháng 5 năm 1998 khi Ấn Độ thử 5 quả bom nguyên tử thành công tại một vùng sa mạc Tây Bắc Ấn, tổng thống Clinton nói Hoa kỳ và thế giới sẽ trừng phạt Ấn Độ một cách nặng nề để Ấn Độ không thể ngóc đầu lên được. Tổng thống Clinton nói nguyên văn: “Chúng ta sẽ ép Ấn Độ dưới hàng tấn gạch”. Thế nhưng từ đó đến nay đã 6 năm hình như Ấn Độ không rụng một sợi lông chân và quan hệ giữa Hoa Kỳ và Ấn Độ càng trở nên thân mật hơn mặc dù Pakistan một quốc gia trường kỳ thù địch với Ấn Độ trở thành đồng minh thân thiết với Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống Taliban từ năm 2001.

QD: Có những dấu hiệu nào cho thấy quan hệ giữa Hoa Kỳ và Ấn Độ trở nên gần gũi hơn?

TBN: Ngày 21.9 vừa qua Hoa Kỳ và Ấn Độ cho phổ biến một thông cáo chung nhấn mạnh rằng “bang giao giữa hai nước chưa bao giờ chặt chẽ hơn”, qua đó Hoa Kỳ bãi bỏ thêm những biện pháp trừng phạt Ấn Độ vì đã chế tạo bom nguyên tử và tuần này tổng thống Hoa Kỳ George Bush đã tiếp và dùng cơm sáng với thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh khi ông này có mặt ở New York tham dự đại hội đồng thường niên của Liên hiệp quốc. Ông Manmohan Singh thuộc đảng Quốc Đại vừa mới đắc cử thủ tướng, và đảng Quốc Đại vốn ít thân thiện với Hoa Kỳ từ thời thủ tướng Nehru.

QD: Trong việc làm lành này Ấn Độ nhắm mục đích gì?

TBN: Ấn Độ muốn được công nhận là một quốc gia nguyên tử như các nước Nga, Mỹ, Trung quốc, Pháp và Anh, và vận động để trở thành ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc cùng với các nước Đức, Nhật và Brazil.

QD: Vậy cái thực tế nguyên tử trên thế giới ông nói ở trên là thực tế gì?

TBN: Thực tế đó là không thể duy trì tình trạng nguyên tử ở hiện trạng, nghĩa là giới hạn sở đắc vũ khí nguyên tử ở một số nước lớn, và những nước này tìm cách ngăn cản các nước còn lại không được chế tạo vũ khí nguyên tử bằng áp lực kinh tế. Nếu Ấn Độ và Pakistan có thể chế tạo vũ khí nguyên tử và vì tình thế bắc buộc Hoa Kỳ phải giữ giao hảo tốt đối với hai quốc gia đó thì Hoa Kỳ không thể mạnh tay với những nước khác như Iran và Bắc Hàn được. Đó là chưa nói tới Nam Hàn, Đài Loan, Do Thái và Brazil.

QD: Trở lại vấn đề cải tổ Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc và sự vận động của Ấn Độ, xin ông cho một cái nhìn tổng quát về vấn đề này.

TBN: Trong chương trình TG2TQ ngày 29 tháng 7 vừa qua tôi có trình bày với thính giả rằng Hoa Kỳ xem như đồng ý trên nguyên tắc cần cải tổ cấu trúc của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc để phản ánh tương quan quyền lực của một số quốc gia và các vùng trên thế giới. Trong khung cảnh đó, nhân đại hội đồng Liên hiệp quốc họp thường niên trong tháng 9 Ấn Độ, Đức, Nhật và Brazil đã bắt đầu cuộc vận động cho mình.

Không ai thắc mắc trong cấu trúc mới 5 nước Nga, Mỹ, Anh Pháp và Trung quốc vẫn giữ ghế Ủy viên Thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc với quyền phủ quyết. Năm nước Đức, Nhật, Brazil. Ấn Độ và một nuớc Phi châu giữ ghế Ủy viên bán thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc (nghĩa là nhiệm kỳ có hạn định và có thể được tái bầu, nhưng không có quyền phủ quyết). Đức và Nhật có nhiều hy vọng nhất vì hai quốc gia này mạnh về kinh tế và đã đóng góp nhiều tiền bạc cho Liên hiệp quốc. Ấn Độ và Brazil được nói tới vì dân số và có trình độ kỹ thuật cao. Và một nước của Phi châu vì vấn đề sắc tộc và địa lý. Vấn đề là nước nào của Phi châu. Ai Cập, Nigeria hay Nam Phi? Nam Phi có nhiều hy vọng vì là một nước phát triển và có một nền dân chủ ổn định nhất tại Phi châu.

Nhưng nếu các nước Phi châu sẽ tranh nhau thì việc lựa Đức, Brazil và Ấn Độ cũng trở thành vấn đề. Vì Mexico muốn dành chỗ của Brazil đại diện cho Nam Mỹ, trong khi Ý muốn giành chỗ của Đức đại diện cho Âu châu, và Pakistan muốn giành chỗ của Ấn Độ. Chỉ có Nhật là không ai đặt vấn đề, một mình một chiếu tại Á châu. Việc tranh giành này dĩ nhiên sẽ có kết quả là kéo dài sự cải tổ của Liên hiệp quốc. Pakistan có lợi thế ở chỗ Pakistan là một nước Hồi giáo. Nếu Ấn Độ được chọn thì Liên Hiệp quốc phải nghĩ đến nước nào đại diện cho khối Hồi giáo. Và chừng nào vấn đề đại diện của khối Hồi giáo tại Hội Đồng Bảo an Liên hiệp quốc chưa được giải quyết thì chừng đó tình hình thế giới vẫn còn bất ổn.

QD: Trong 2 ngày nữa dân Úc châu sẽ đi bỏ phiếu bầu quốc hội và thủ tướng. Ông có nói thế giới quan tâm nhiều đến cuộc bầu cử này. Ông có thể cho biết nội dung cuộc tranh cử này như thế nào và tại sao thế giới lại quan tâm.

TBN: Thế giới quan tâm đến cuộc bầu cử tại Úc ngày 9 tháng 10 tới vì kết quả của cuộc bầu cử này sẽ có ảnh hưởng ít nhiều đến cuộc bầu cử tổng thống tại Hoa Kỳ ngày 2 tháng 11 sau đó, và ảnh hưởng của nó đến tình hình chung của thế giới, nhất là tình hình chiến tranh và ổn định tại Iraq.

Ông Mark Latham lãnh tụ của đảng Lao động sẽ tranh chức thủ tướng với đương kim là ông John Howard, lãnh tụ đảng Tư Do, đại diện phe bảo thủ. Cuộc chạy đua giữa hai ông này cũng rất sít sao giống như cuộc chạy đua giữa đương kim tổng thống George Bush và Thượng nghị sĩ John Kerry.

Dân chúng Úc chống chiến tranh tại Iraq nên bất mãn với đường lối ủng hộ chính sách của Hoa Kỳ tại Iraq của thủ tướng Howard. Lợi dụng tâm lý này, ông Mark Latham tuyên bố nếu đắc cử thủ tướng ông sẽ rút quân Úc ra khỏi Iraq. Và nếu ông ta đắc cử nhờ lời tuyên bố đó thì ảnh hưởng tâm lý đối với cử tri lừng khừng tại Mỹ sẽ có lợi cho ông John Kerry

QD: Ông có nghĩ ông Latham có thể thắng chỉ vì lời tuyên bố đó không?

TBN: Tôi nghĩ lời tuyên bố đó có tính cách mị dân nên mặc dù hợp ý với dân Úc chưa chắc có thể mang lại phiếu cho ông Latham. Phản ứng của dân chúng đôi khi rất phức tạp. Họ thích ứng cử viên già dặn, kinh nghiệm, biết lo cho dân, làm những điều gì họ mong muốn nhưng không thích thái độ mị dân.

Ông Latham năm nay 43 tuổi, trẻ năng động, nhưng có thể được xem là quá trẻ và do đó thiếu kinh nghiệm trong chức vụ thủ tướng, so với ông Howard 65 tuổi là tuổi được xem là già dặn. Ông John Howard đắc cử thủ tướng lần đầu năm 1996 và bắt đầu chương trình mở cửa kinh tế, sửa đổi luật thuế để khuyến khích kinh doanh và dễ dãi đối với di dân. Chính sách của ông đã duy trì sự phồn thịnh kinh tế của Úc châu từ đó cho đến nay. Năm 2001 ông bắt đầu giảm mức độ cởi mở và thay đổi chính sách rộng rãi đối với di dân, do đó trong cuộc tranh cử thủ tướng năm 2001 ông đã gặp nhiều khó khăn tuy vậy ông đã vượt qua. John Howard chứng tỏ là một người mềm dẽo có bản lãnh và điều quan trọng nhất là ông duy trì được sự phồn thịnh kinh tế của Úc châu trong suốt 13 năm với đà tăng trưởng mỗi năm trên 3% bất chấp cuộc khủng hoảng kinh tế Á châu năm 1997.

Ông Mark Latham trái lại mới lãnh đạo đảng Lao động được 10 tháng và chỉ có sau lưng 10 năm dân biểu tiểu bang, Ông chưa hề giữ một chức vụ liên bang. Ông có lợi là xuất thân con nhà nghèo, một người trí thức, nhưng bị vạ miệng vì hay tuyên bố thẳng thừng. Việc tuyên bố nếu đắc cử sẽ rút quân ra khỏi Iraq của ông là một trong những lời tuyên bố thẳng thừng, và có thể có hại cho ông.

QD: Vậy nếu làm một sự tiên đoán, ông nghĩ ai sẽ đắc cử thủ tướng Úc châu trong cuộc bầu cử ngày 9 tháng 10 này?

TBN: Tiên đoán kết quả những cuộc bầu cử sát nút là điều dại dột nhất. Nhưng Quang Dũng đã hỏi thì tôi xin góp ý như thế này:

Trong cuộc tranh cử năm 2001 ông Howard gặp nhiều khó khăn hơn những khó khăn ông gặp phải trong kỳ bầu cử này. Vì vậy nếu ông đã vượt qua năm 2001 ông cũng có thể vượt qua được kỳ này và đắc cử thủ tướng. Kinh tế là một yếu tố tích cực cho ông ta. Ngoài ra dân chúng Úc châu tuy chống chính sách Iraq của tổng thống Bush vẫn nghĩ rằng nền an ninh lâu dài của Úc châu nằm trong mối quan hệ tốt đối với Hoa Kỳ, cho nên họ cần duy trì ông John Howard để bảo vệ mối quan hệ tốt đó.

Cho nên ông Latham chỉ có thể đắc cử nếu dân chúng Úc châu cho rằng sự dính líu của Úc với Hoa Kỳ vào cuộc chiến tại Iraq là một đe dọa lâu dài cho nền an ninh của Úc châu.

QD: Xin ông nói về chuyến bay vào không gian của tư nhân hôm Thứ Hai 4 tháng 10 vừa qua.

TBN: Hôm Thứ Hai 4 tháng 10 phi công Brian Binnie đã lái một máy bay vào không gian vượt sức hút của quả đất và bay theo một quỹ đạo không trong lực rồi bay và trở về trái đất theo những quy định của người treo giải và đã giật giải 10 triệu mỹ kim. Trước đó 6 ngày phi hành gia Mike Melville đã một mình lái phi thuyền đó vào không gian và trở về an toàn. Giải thưởng do nhà kinh doanh Peter Diamandis treo cách đây 8 năm gọi là giải X cho công ti nào có thể phóng người vào một quỹ đạo không gian thoát khỏi sức hấp dẫn của quả đất mang theo hai người hoặc một người và một trọng lương tương đương với một người khác trong vòng 2 tuần lễ.

Ông Burt Putan người vẽ kiểu máy bay đã hợp tác với Paul Allen, một trong hai giám đốc của công ti Microsoft thành lập công ti Mojave Aerospace Ventures để tranh giải. Paul Allen chi 25 triệu mỹ kim cho công việc này.

Chi tiết của chuyến bay cũng giống như chuyến bay thử mấy tháng trước đây của Mike Melville mà tôi đã có dịp thưa chuyện cùng thính giả. Chính yếu phi thuyền SpaceShipOne do phi công Brian Binnie lái được một máy bay mẹ mang lên cao độ 50.000 feet, xong thả ra. Phi thuyền cho nổ hỏa tiễn riêng và bay thẳng đứng vào không gian với tốc độ gấp 3 tốc độ của âm thanh. Trong vòng 1 phút phi thuyền lên đến cao độ 67 dặm ra khỏi lớp khí quyễn và bay ngang theo một quỹ đạo quanh quả đất trong vòng 3 phút rưỡi. Sau đó phi thuyền bay trở về quả đất theo một đường thẳng đứng như khi bay lên. Để giảm tốc độ khi vào khí quyễn đuôi phi thuyền được xếp thẳng góc với thân phi thuyền để cản gió. Trở về đến độ cao 50.000 feet, khí quyễn đã dày, đuôi máy bay được duỗi thẳng ra và bay trở về trái đất như một máy bay thường.

Ngày 6 tháng 11 sắp đến nhà kinh doanh Diamandis sẽ trao giải 10 triệu mỹ kim cho Burt Rutan và Paul Allen tại thành phố St. Louis tiểu bang Minnesotas.

QD: Theo ông ý nghĩa của hai chuyến bay vào không gian vừa rồi là gì?

TBN: Đối với ngành phi hành không gian, chuyến bay của phi hành gia Binnie (và trước đó của Mike Melville) có tầm quan trọng không khác gì chuyến bay xuyên Đại Tây Dương của Lindbergh trên một máy bay một cánh quạt năm 1929 đối với ngành hàng không. Và chỉ trong một thời gian ngắn nữa là tư nhân có thể bay vào không gian và trở về an toàn với một giá trong tầm tay. Công ti Virgin Group của nhà kinh doanh Richard Branson dự đoán rằng vào năm 2007 công ti ông ta có thể sẽ chở người vào không gian chơi với giá 200.000 mỹ kim một chỗ ngồi. Và nó là một kinh nghiệm và một bài học về giá cả cho NASA, một cơ quan không gian của chính phủ mà khi nói đến các chuyến bay không gian là nói tới hằng tỉ mỹ kim của ngân sách quốc gia. Các chuyến bay của công ti Mojave Aerospace Ventures vừa rồi nằm trong giới hạn đóng góp 25 triệu mỹ kim của ông Paul allen mà thôi.♣

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử: