THẾ GIỚI HAI TUẦN QUA

(30.1 tới 12.2.2004)

 

LTS: Dứơi đây là phần trích cuộc trao đổi giữa ông Quang Dũng (QD), phóng viên TN/PHVN và ông Trần B́nh Nam (TBN) qua làn sóng của đài Việt Nam Hải ngoại

 

QD: Trở lại vấn đề vũ khí nguyên tử, ông nghĩ v́ lư do ǵ mà nhà khoa học Abdul Khan bán hiểu biết vũ khí nguyên tử cho các nước Lybia, Iran và Bắc Hàn?

 

TBN: Hăy nh́n bối cảnh của vấn đề. Trước đây Pakistan là một nước chống Tây phương, có nghĩa là chống Hoa kỳ (HK), và là một đồng minh thân thiết của chế độ Taliban. Nhưng sau cuộc khủng bố ngày 11.9.2001 HK chuẩn bị đánh Afghasnistan để dẹp sào huyệt của Al Qaeda, Tổng thống Musharraf của Pakistan đổi lập trường theo Hoa kỳ. TT Musharraf biết rằng nếu không theo Hoa kỳ ông ta sẽ bị lật đổ.

            Trước đó, từ năm 1975 nhà khoa học Abdul Khan được các nhà lănh đạo Pakistan giao cho trách nhiệm chế tạo bom nguyên tử vơí mục đích cân bằng với Ấn độ. Pakistan cũng muốn nhân dịp này đưa khối Hồi giáo vào hội nguyên tử để chống Tây phương cho nên việc ông Khan trao đổi hiểu biết khoa học về nguyên tử với  các nước Hồi giáo (như Iran và Lybia) và các nước chống Hoa kỳ (như Bắc Hàn) chỉ là một việc tự nhiên.

 

QD: Tin chính thức nói việc trao đổi là sáng kiến đơn phương của ông Khan, nhưng cũng có dư luận cho rằng ông Khan không thể trao đổi hiểu biết về vũ khí nguyên tử với các nước khác mà không có sự đồng ư của các nhà lănh đạo Pakistan. Ông nghĩ sao về dư luận đó?

 

TBN: Tôi đồng ư với dư luận chung. Mặc dù tin nói mọi việc do ông Khan thôi, và ông Khan cũng đă chính thức nhận như vậy và xin lỗi quốc dân hôm Thứ tư 4.2. Ngày hôm sau (5.2) ông được Tổng thống Musharraf tha lỗi. Nhưng màn kịch khá vụng về không đánh lừa được ai. Trên thực tế, một ḿnh ông Khan không thể làm các trao đổi chuyển nhượng được mà không có phép của nhà cầm quyền Pakistan. Gần đây, Hoa kỳ và Cơ quan Nguyên tử năng Quốc tế biết rơ điều này nhưng Pakistan vẫn chối phăng. HK không muốn làm to chuyện, v́ Pakistan đă trở thành đồng minh. Nhưng giờ đây trước áp lực quân sự của HK, hai nước Lybia và Iran đă phải mở cửa cho Cơ quan Nguyên tử năng Quốc tế đến thanh tra th́ chứng cớ Pakistan chuyển nhượng vật liệu và hiểu biết về việc chế tạo vũ khí nguyên tử rành rành, nên Pakistan hết chối căi. Vậy chỉ c̣n cách đổ lỗi cho nhà khoa học Abdul Khan thôi.

            Xong việc này ông Khan không tội lỗi ǵ cả mà c̣n được Tổng thống Musharraf cám ơn ngầm.

 

QD: Kiến thức để chế tạo vũ khí nguyên tử là điều tối mật, tại sao Pakistan lại trao đổi dễ dàng như vậy với các nước, nhất là với Bắc Hàn vốn không phải là một nước Hồi giáo?

 

TBN: Để trả lời câu hỏi này của QD, tôi phải đi ngược lại thời gian một chút. Ấn Độ và Pakistan là hai nước thù nghịch nhau về sự tranh giành vùng đất Khasmir. Và nước nào cũng muốn chế tạo vũ khí nguyên tử để chiếm thế thượng phong. Pakistan thiết lập chuơng tŕnh nghiên cứu vũ khí nguyên tử từ năm 1972 dưới thời Thủ tướng Ali Bhutto, nhưng không đi tới đâu, v́ Pakistan không có khoa học gia có tài như Ấn độ. Tháng 5.1974 Ấn độ cho nổ thí nghiệm quả bom nguyên tử đầu tiên làm cho Pakistan lo sốt vó. Năm sau Thủ tướng Bhutto trưng dụng nhà khoa học Abdul Khan, vốn là một kỹ sư chuyên ngành luyện kim là một ngành tối cần trong việc chế biến nhiên liệu làm bom nguyên tử. Pakistan vốn nghèo nên phải nhờ sự giúp đỡ tiền bạc của các nước Hồi giáo như Lybia, và Iran. C̣n về hiểu  biết khoa học th́ ôâng Khan giải quyết bằng cách mua trên thị trường thế giới, và không mua được th́ đánh cắp. Riêng với Bắc Hàn không có tiền th́ Pakistan trao đổi hiểu biết nguyên tử với vũ khí  qui ước Bắc Hàn vốn có sẳn. Pakistan rất cần vũ khí trước sự đo dọa của Ấn độ.

            Với nỗ lực đó tháng 5.1998 Pakistan cho nổ thí nghiệm quả bom nguyên tử đầu tiên, sau 36 năm cố gắng và đúng 34 năm sau Ấn độ. Một sớm một chiều kỹ sư Abdul Qadeer Khan trở thành người cha đẻ của "quả bom Hồi giáo."

 

QD: Ông có nói đến bản báo cáo của Lord Brian Hutton điều tra về cái chết của TS Davis Kelly công bố hôm 29.1. Tôi nghĩ đây chỉ là một vấn đề thuộc nội bộ của nước Anh, đâu có tầm vóc thế giới.

 

TBN: Đúng vậy ông QD! Nh́n về một mặt nào đó đây chỉ là chuyện nội bộ của nước Anh liên quan đến tranh căi giữa Thủ tướng Tony Blair với đài BBC về một bản tin của BBC và sau đó đưa đến cái chết của TS Kelly.

            Nhưng sự thật về cái chết của tiến sĩ David Kelly không quan trọng bằng câu hỏi "chính phủ Tony Blair có phóng đại tin tức để có cớ hỗ trợ Hoa kỳ đánh Iraq không?" mà Lord Brian Hutton phải trả lời. Quan trọng v́ nó liên quan đến vấn nạn thế giới là cuộc chiến tranh tại Iraq mà Hoa kỳ và Anh đang dính líu vào.

            Chính v́ sự quan trọng của nó mà không những người Anh, người Mỹ mà cả thế giới chờ đợi bản báo cáo của Lord Hutton. Cũng như năm 1964 dân chúng Mỹ và thế giới chờ đợi bản báo cáo của ông Chủ tịch Tối cao Pháp viện Hoa kỳ Earl Warren về vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy.

 

QD: Bản báo cáo của Lord Hutton đă làm trắng tội cho Thủ tướng Blair, vậy vấn đề cũng đă được giải quyết đâu c̣n ǵ phải thắc mắc?

 

TBN: Vâng! Bản báo cáo của Lord Brian Hutton kết luận rằng tiến sĩ David Kelly quả đă tự sát như một quyết định cá nhân, Thủ tướng Blair không ngụy tạo tin tức, và đài BBC làm ăn cẩu thả.

            Nhưng một câu hỏi vẫn c̣n. Đó là: Bản báo cáo của Lord Hutton có trung thực không? Đây là một câu hỏi lớn. Ngược ḍng thời gian, cách đây 40 năm, vào tháng 9.1964 khi bản điều tra của ông Earl Warren (Warren Commission Report), Chủ tịch Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, Chủ tịch Ủy ban điều tra về cái chết của Tổng thống Kennedy do Tổng thống Johnson bổ nhiệm phổ biến, kết luận rằng chỉ có một người đơn độc là Lee Harvey Oswald muốn giết Tổng thống Kennedy và tự ḿnh thực hiện, không có ai, không có tổ chức nào, cơ quan nào hay thế lực quốc tế nào giúp đỡ tiếp tay th́ dư luận Âu châu, với kinh nghiệm về các vụ ám sát chính trị, đă nghi ngờ tính chính xác của bản báo cáo. Cho đến nay vẫn không có ǵ chính thức nói khác kết luận của bản báo cáo của ông Warren. Nhưng h́nh như có một sự đồng thuận rằng đă có một thế lực nào đó, có thể là t́nh báo Liên bang Xô viết, Cuba, Mafia, hay thành phần cực hữu Hoa kỳ ... liên kết với nhau giết Tổng thống Kennedy. Và rằng Ủy ban Warren biết rơ điều này nhưng không thể nói ra.  Nói ra có thể gây ra thế giới chiến tranh, một cuộc chiến tranh nguyên tử toàn diệt thế giới, hay tạo ra một khủng hoảng Hiến pháp tại Hoa kỳ. Cho nên mọi chuyện cứ đổ lên đầu của Lee H. Oswald lúc đó đă chết là êm chuyện.

            Thẩm phán Brian Hutton có thể đă đứng trước một vấn nạn tương tự. Nói sự thật chăng? Tony Blair mất uy tín hay từ chức không quan trọng. Quan trọng là làm mất căn bản của sự tham gia cuộc chiến của Anh quốc tại Iraq. Và nước Anh sẽ đi vào một ngơ cụt không lối thoát. Dư luận cho rằng Lord Brian Hutton đă  hành động để cứu nước Anh như trước đây ông Chủ tịch Earl Warren đă hành động để cứu nước Mỹ.

             

QD: Vậy ông nghĩ ǵ qua câu chuyện này?

 

TBN: Thế giới văn minh vận hành trên những nguyên tắc dân chủ, công khai, dựa vào lẽ phải. Nhưng quan hệ giữa các thế lực trên thế giới bước vào những thập niên cuối cùng của thế kỷ 20 trở nên càng lúc càng xoắn vào nhau thành một dây xoắn phức tạp đến độ khi cần gỡ phải dùng đến chính trị.

            Khởi đầu - như đă nói - là bản báo cáo của thẩm phán Warren về cái chết của tổng thống Kennedy. Rồi nhiều năm sau những điều rất tôn kính cũng bị méo mó bởi chính trị. Giải ḥa b́nh Nobel là một. Năm 1973 Henry Kissinger và Lê Đức Thọ được giải, năm 1994 Yaser Arafat chia giải với Thủ tướng Do Thái Yitzhak Rabin và Bộ trưởng Ngoại giao Shimon Perez. Và năm 2000 Tổng thống Nam Hàn Kim Đại Trọng một ḿnh một chợ chiếm giải ḥa b́nh. Trong những người đó may ra chỉ có Thủ tướng Rabin là người chủ trương ḥa b́nh, c̣n những người khác không ai xứng đáng nhận giải ḥa b́nh Nobel. Kissinger chỉ muốn tỏ ra ḿnh giỏi giúp Hoa kỳ ra khỏi nước cờ bí của chiến tranh Việt Nam, Lê Đức Thọ chỉ muốn thôn tính miền Nam Việt Nam, Yaser Arafat chỉ muốn phục hồi nước Palestine và tiêu diệt Do Thái và Kim Đại Trọng đă gián tiếp mua giải ḥa b́nh Nobel với cái giá 500 triệu mỹ kim (ông Kim đă đút lót Bắc Hàn 500 triệu Mỹ kim để được nhà độc tài Kim Chính Nhật đón tiếp tại B́nh nhưỡng tạo ra ảo tưởng ḷ thuốc súng trên bán đảo Triều Tiên đă được tháo ng̣i). Không phải những người Na uy trong Ủy ban chọn lựa người được giải không biết những điều đó, nhưng họ muốn dùng uy tín của giải ḥa b́nh Nobel để đẩy những nhân vật đó vào cái thế phải làm ḥa b́nh.

            Bản báo cáo của Lord Brian Hutton có thể cũng chỉ là một phương thuốc cần thiết để làm cho thế giới dù có nhiều mâu thuẫn cũng không đến nổi phải nổ tung.

 

QD: Đài BBC học được bài học ǵ qua cơn sóng gió này?

 

TBN: Bản bản báo cáo của Lord Hutton như một viên đạn bắn hai con chim. Con chim ổn định thế giới và con chim BBC sổng chuồng. BBC có thể không đáng nhận hết mọi trách cứ như nguyên văn trách cứ nặng nề trong bản báo cáo của Lord Hutton (xă luận thiếu kiểm soát và có thái độ thiếu nghiêm chỉnh khi bị phê b́nh) nhưng cũng đă đến lúc BBC cần được chỉnh đốn lại. Với quy chế rộng răi, độc lập với chính quyền có thể BBC đă đi quá xa, nghiêng về phía tả như một cái "mốt" trong các bản tin, b́nh luận và phỏng vấn, và cái thái độ nhẹ nhàng thiên tả này đă biến thành một thứ "văn hóa" của đài BBC, lây lan qua thế giới vụ. Gần đây không phải vô cớ mà cộng đồng người Việt tại hải ngoại vốn yêu chuộng và thích nghe chương tŕnh Việt ngữ của đài BBC than phiền về tính cách khá một chiều của chương tŕnh này. Đă đến lúc những người trách nhiệm BBC để mắt đến sự tuyển mộ nhân sự của các chương tŕnh trong thế giới vụ. Nếu những người yêu chuộng tự do ngôn luận đồng ư với tờ Guardian (trung tả) rằng BBC cần duy tŕ tính cách độc lập, những người này cũng đồng ư với tờ Daily Telegraph (trung hữu) rằng, nếu BBC muốn duy tŕ qui chế độc lập cần thiết của ḿnh, BBC cần thoát ra khỏi cái khuynh hướng "nhẹ nhàng thiên tả" họ đang sa vào. ♣

 

 

Trích trong:

Mục Thời sự , Báo điện tử

của Tạp chí Dân chủ & Phát triển: www.dcvapt.org