THẾ GIỚI HAI TUẦN QUA

(07-20.5. 2004)

                                                                                                                  TRẦN BÌNH NAM

              Trao ñoåi veà chuyeän Theá Giôùi Hai Tuaàn Qua giöõa Quang Duõng (QD) cuûa ñaøi TN/PHVN vaø oâng Traàn Bình Nam (TBN)

                  Noäi dung naøy ñöôïc phaùt soùng ngaøy Thöù Naêm May 20,  2004 vaøo luùc 10:10PM giôø Hoa Thònh Ñoán treân laøn soùng ñaëc bieät cuûa ñaøi Vieät Nam Haûi Ngoaïi (VNHN), vaø coù theå nghe laïi sau ñoù qua Web site: http://www.phvn.org

Trần Bình Nam (TBN):  Tôi là Trần Bình Nam. Xin kính chào Quang Dũng và kính chào quý thính giả của TN/PHVN. Hôm nay, như thường lệ tôi sẽ trao đổi với Quang Dũng và quý thính giả một số vấn đề đáng chú ý trên thế giới và hoàn vũ trong hai tuần lễ vừa qua kể từ ngày 7 tháng 5 cho đến hôm nay, ngày 26 tháng 5. Có 4 việc đáng chú ý. Thứ nhất là vấn đề ngược đãi tù nhân tại Iraq, thứ hai là chuyện bầu cử tại Ấn Độ, và bà Sonia Gandhi, một  phụ nữ gốc Ý, người con dâu giòng họ Gandhi đã được đảng Quốc Đại chọn làm thủ tướng, nhưng bà không nhận. Thứ ba là cơn sốt dầu hỏa trên thế giới nhất là tại Hoa Kỳ đang lên cao. Và sau cùng là tin không gian. Có tin phòng Thí nghiệm Không gian Quốc tế đang thiếu tiền để tiếp tục kế hoạch xây dựng như được dự tính và có thể sẽ bị hủy bỏ.

QD:  Từ đầu tháng 5 đến nay dư luận thế giới xôn xao về vụ quân đội Hoa Kỳ ngược đãi tù nhân tại nhà giam Abu Ghraib, và sau đó dư luận cũng xúc động không kém trước hành động dã man của một nhóm người tự xưng là thuộc al Qaeda đã giết bằng cách cắt đầu một thanh niên người Mỹ tên là Nicolas Berg. Ông nhìn toàn bộ vấn đề này như thế nào?

TBN:  Trong chiến tranh thời nào cũng có những sự việc quá đáng và tàn bạo trên chiến trường, nhưng khi những sự tàn bạo xẩy ra không phải trên chiến trường thì đó là một dấu hiệu xấu cho thế giới chúng ta đang sống.

                  Cho nên ngày 28 tháng 4 khi chương trình “60 minutes II” của đài truyền hình CBS cho lên một số hình ảnh tù nhân người Iraq trong tay quân đội Hoa Kỳ bị ngược đãi thì người dân Hoa Kỳ hết sức sửng sốt và tự hỏi: Những hành động tàn ác, dã man và thiếu đạo đức như vậy có thể xẩy ra trong một nhà tù do quân đội Hoa Kỳ canh giữ hay sao?

                  Trả lời câu hỏi này khá phức tạp. Có chiến tranh thì có nhà tù giam giữ tù nhân. Và có tù nhân thì có nhu cầu khai thác tin tức tình báo cần thiết cho chiến trường. Và để tránh tù nhân hai bên bị ngược đãi khi khai thác tin tức mới có Quy chế Quốc Tế Geneva về Tù binh. Trong chiến tranh quy ước Quy chế Quốc Tế Geneva về Tù binh dễ được tôn trọng hơn trong một cuộc chiến tranh du kích.

                  Tại Iraq hiện nay là một cuộc chiến tranh du kích giữa người Iraq với  Hoa Kỳ và Anh. Du kích Iraq áp dụng mọi phương thức của du kích chiến, từ phục kích, bắn lén, đặt bom bên vệ đường, đánh bom tự sát, khủng bố thường dân ... thậm chí hành động cắt cổ người như cắt cổ súc vật, quay vào video rồi cho vào mạng thông tin internet cho thế giới xem như trường hợp ông Nicolas Berg Quang Dũng có nhắc ở trên.  Để chống cuộc chiến du kích này quân đội Hoa Kỳ tìm cách bắt giữ mọi thành phần tình nghi là du kích hay lãnh đạo du kích. Và có nhu cầu khai thác tình báo. Quân đội Hoa Kỳ thấy ngay rằng áp dụng phương pháp khai thác “quy ước” sẽ không lấy được tin tức gì có giá trị nơi những người du kích Hồi giáo không sợ chết. Họ phải dùng những phương pháp mới đánh vào tâm lý và thể xác của tù nhân. Và đó là nguyên nhân đưa đến những cảnh “chướng mắt” của những tù binh người Iraq bị lột trần truồng chồng chéo lên nhau tại trại tù binh Abu Ghraib (trại tù lớn nhất tại Iraq), hay hình ảnh một tù nhân trần truồng để cho chó săn cắn, nếu chỉ nói đến một vài tấm trong hàng trăm tấm hình chướng mắt và tàn bạo khác.

QD: Theo ông thì những hành động này do cá nhân hành động hay được sự chấp thuận và khuyến khích của cấp trên.

TBN: Tôi nghỉ là cả hai.

                  Trong buổi điều trần trước liên ủy ban quân vụ quốc hội Hoa Kỳ ngày 7 tháng 5 vừa qua ông bộ trưởng quốc phòng Donald Rumsfeld không trả lời được câu hỏi đơn giản: “Ai có trách nhiệm về trại tù Abu Ghraib?” của Thượng nghị sĩ John McCain. Điều này chứng tỏ có một lỗ hổng lớn trong hệ thống chỉ huy cai quản các trại tù tại Iraq. Có thể đây là một lỗ hổng giới chức quân sự Hoa Kỳ thấy nhưng cứ để vậy vì nhu cầu chiến trường?

                  Tháng 8 năm 2003, Thiếu tướng Geoffrey Miller, giám đốc trại tù tại Guantanamo được cử đến quan sát trại tù Abu Ghraib và sau đó khuyến cáo rằng lực lượng canh gát và giữ trật tự của trại (nhiệm vụ của quân cảnh) cần tạo điều kiện để nhân viên tra hỏi  (nhiệm vụ của tình báo quân sự) dễ khai thác tin tức. Mấy chữ tạo điều kiện trong bản khuyến cáo của Thiếu tướng Miller là nguyên nhân đưa đến sự khủng bố thể xác và tinh thần tù nhân. Thiếu tướng Miller đã áp dụng phương pháp này tại trại Guatanamo và thấy có kết quả.

                  Do khuyến cáo của Thiếu tướng Miller, tháng 11/2003 Trung tướng  Ricardo Sanchez, tổng chỉ huy các lực lượng bộ binh tại Iraq đặt trại tù Abu Ghraib dưới quyền của ngành tình báo quân sự với mục đích để sĩ quan tình báo có thể ra lệnh cho quân cảnh tạo điều kiện trước khi đưa tù nhân đến phòng thẩm vấn.

                  Trong hoàn cảnh chiến tranh du kích, hằng ngày có nhiều quân nhân Hoa Kỳ bị giết nên các trại tù có nhu cầu khai thác tin tức tình báo nhanh chóng để kịp thời chận trước các cuộc tấn công. Nhu cầu khai thác tin tức tình báo này dẫn tới sự quá tay của nhân viên quân cảnh mà họ xem chỉ là làm theo lệnh trên.

                  Vào tháng giêng 2004 Hồng Thập Tự quốc tế đã thông báo cho bộ tư lệnh quân đội tại Iraq về sự hành hạ thể xác và tinh thần của tù nhân. Tướng Sanchez đã cử Thiếu tướng Antonia Taguba mở cuộc điều tra. Cuộc điều tra cho thấy có sự hành hạ và tra tấn tù nhân tại Iraq và  Afghanistan, thậm chí có vài tù nhân bị hành hạ đến chết.

                  Nhiều người ngạc nhiên tại sao trong số những sĩ quan quân cảnh có nhiệm vụ canh gác tù không có ai báo cáo với cấp trên, và tại sao bộ quốc phòng Hoa Kỳ khi đọc báo cáo của Thiếu tướng Antonia Taguba lại không có hành động gì để chận đứng những sự bạo hành tù nhân như trên. Nhưng tâm lý của sĩ quan và tướng lãnh ngoài chiến trường là che dấu những hành động bạo hành của quân nhân dưới quyền để tránh trách nhiệm. Cũng trong tâm lý đó ông bộ trưởng Donald Rumsfeld đã không vội vàng báo cáo đầy đủ những sự việc tàn ác này cho tổng thống, và hình như cũng không có biện pháp nào để ngăn chận.

                  Mới đây hôm Thứ Bảy 15/5 tạp chí New Yorker và tờ tuần báo Newsweek tường thuật rằng những vụ việc xẩy ra tại nhà tù Abu Ghraib là do một quyết định của bộ trưởng quốc phòng Donald Rumsfeld gọi là “chương trình khai thác đặc biệt” dùng cho tù binh tại Afghanistan bị giam ở Afghanistan hay tại nhà tù Guantanamo. Sau khi du  kích hoạt động mạnh tại  Iraq, ông Rumsfeld đồng ý áp dụng tại Iraq “chương trình khai thác đặc biệt” này để nhanh chóng khai thác tin tức phòng chống các cuộc tấn công của du kích. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã cho biết các bản tin này là phóng đại và có ác ý.

QD: Trước phản ứng của dân chúng Mỹ chính quyền Hoa Kỳ đã giải quyết vụ việc như thế nào?

TBN:  Đứng trước vụ Abu Ghraib phản ứng của dân chúng Hoa Kỳ là kinh ngạc lẫn kinh tởm. Một số không ít cảm thấy buồn. Buồn cho thế giới nhiễu nhương. Con người càng lúc càng sa đọa tinh thần. Hình như cái nguyên tắc “giết nếu không sẽ bị giết” trên chiến trường đang trở thành một nguyên tắc hơn thua của chiến tranh ở bất cứ nơi đâu. Trại tù trở thành một phần của chiến trường. Tại đó người ta đánh, giết, khai thác để cho binh đội của mình khỏi bị bắn giết.

QD:  Nhưng có nhất thiết vụ Abu Ghraib là một bằng chứng những giá trị người Mỹ thường xiểng dương như tôn trọng con người, nhân quyền và dân chủ là giả dối không?

TBN:  Không, trái lại là khác. Những vụ bạo hành và giết chóc xẩy ra nhiều nơi trên thế giới, nhưng không có một quốc gia nào mà khi sự việc được phanh phui dân chúng và chính quyền đã  phản ứng một cách quyết liệt như tại Hoa Kỳ. Sau khi đài CBS phanh phui, nếu người A Rập trên toàn thế giới phẫn nộ dân chúng Hoa Kỳ cũng phẫn nộ không kém. Ông bộ trưởng quốc phòng Donald Rumsfeld phải ra điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ, công khai nhận lỗi không chu toàn trách nhiệm và có thể sẽ phải từ chức. Và tổng thống Bush nói rằng những hành động đó là dã man, không phản ánh những giá trị của Hoa Kỳ, và xin lỗi nhân dân Iraq. Cuộc điều tra đang được tiến hành, những người có trách nhiệm sẽ bị đưa ra tòa.

                  Vu Abu Ghraib cho chúng ta thấy sự quan hệ giữa người dân và định chế chính trị. Con người vốn không tính bản thiện cũng không tính bản ác. Hành động của một người trước một tình huống là sản phẩm của giáo dục và truyền thống và những điều kiện hiện tại. Trong điều kiện chiến tranh, chiến tranh càng bạo tàn và càng vô quy ước một người lính vốn hiền lành có thể trở nên hung dữ và có khuynh hướng hành xử vô quy ước.           

                  Nhưng một xã hội có trình độ, có truyền thống tôn trọng nhân quyền, dân chủ và tự do ngôn luận sẽ không bao giờ chấp nhận và bênh vực những hành động bạo tàn và hung dữ xâm phạm nhân cách của kẻ khác dù nhân danh bất cứ cái gì, như phản ứng của dân chúng và chính phủ Hoa Kỳ trước vụ Mỹ Lai tại Việt Nam cách đây ba thập niên và vụ Abu Ghraib hiện nay.

QD: Trong cuộc bầu cử tại Ấn Độ hai tuần trước đây đảng Quốc Đại thiên tả đã toàn thắng. Ông thấy thắng lợi này của đảng Quốc Đại có ý nghĩa gì đối với Ấn Độ?

TBN: Sau khi kết quả đếm phiếu toàn quốc vào ngày Thứ Năm 12/5 cho thấy đảng Quốc Đại do bà Sonia Gandhi cầm đầu đã thắng Liên Minh Dân Chủ Quốc Gia đang cầm quyền của ông Atal Behari Vajpayee, ông Vajpayee đã công khai chấp nhận thất bại và sẳn sàng trao quyền cho đảng  Quốc Đại. Sau đó hôm Thứ Bảy đảng Quốc Đại bỏ phiếu bầu bà Sonia Gandhi làm chủ tịch đảng và điều này có nghĩa bà có thể trở thành thủ tướng của Ấn Độ. Nhưng hôm Thứ Tư 18/5 bà tuyên bố không nhận chức vụ thủ tướng.

                  Qua đó tôi thấy cuộc bầu cử này có hai ý nghĩa. Thứ nhất đây là cuộc bầu cử dân chủ và chuyển quyền êm ái đầu tiên tại một quốc gia có một tỉ dân, một điều mà các quốc gia độc đảng như Trung quốc và Việt Nam cần học hỏi. Thứ hai là lần đầu tiên một người không phải gốc Ấn Độ làm chủ tịch đảng Quốc Đại và đã đưa đảng giành thắng lợi trong một cuộc bầu cử toàn quốc. Bà Sonia Gandhi vợ của cựu thủ tướng Rajiv Gandhi  là một phụ nữ gốc Ý. Chúng ta còn nhớ ông Rajia Gandhi là con của bà thủ tướng Indira Gandhi, và bà Indira Gandhi con gái duy nhất của ông Nehru là dâu của ông Gandhi, người lãnh đạo nhân dân Ấn Độ đấu tranh bất bạo động và đã giành được độc lập cho Ấn Độ từ tay người Anh năm 1947 và đã đuợc nhân dân Ấn Độ tôn lên bậc thánh. Bà Indira và con trai Rajiv Gandhi đều bị ám sát chết khi đang tại chức thủ tướng (bà Indira năm 1984, và ông Rajiv năm 1991)

QD: Ông có thấy việc bà Sonia Gandhi không nhận chức vụ thủ tướng là một quyết định đúng không?

TBN: Có tin nói rằng quyết định của bà một phần do lời khuyên của hai người con của bà vì sợ bà cũng sẽ bị ám sát như cha (là thủ tướng Rajia Gandhi) và bà nội (là thủ tướng Indira Gandhi), và một phần khác là do sự chỉ trích của đối lập rằng là một người nước ngoài bà không đủ tư cách làm thủ tướng của Ấn Độ. Theo tôi dù bởi lý do gì,  hay bởi cả hai lý do nêu trên, quyết định của bà là đúng.

                  Những lời chỉ trích tuy có tính cách kỳ thị và đượm màu sắc chính trị nhưng ảnh hưởng của nó về lâu về dài không phải là nhỏ. Cho nên dù bà không sợ tính mạng bị đe dọa bà biết có nhận làm thủ tướng bà cũng không thể giải quyết được việc gì và trong một khoảng thời gian đảng Quốc Đại sẽ phải chọn một thủ tướng khác. Có lẽ những người viết bản Hiến Pháp Hoa Kỳ đã tiên liệu những rắc rối này nên trong bản Hiến Pháp Hoa Kỳ minh thị một người Mỹ sinh tại nước ngoài không thể ra ứng cử tổng thống.

QD: Có những vấn đề gì đảng Quốc Đại cầm quyền phải giải quyết?

TBN: Có hai vấn đề: Trước mắt là vấn đề thương thuyết với Pakistan về Khasmir. Trước đây tổng thống Pakistan Musbarraf vả thủ tướng Vajpayee đã đồng ý hai bên sẽ mở lại cuộc thương thuyết chậm nhất là vào tháng 8/2004.  Đảng Quốc Đại phải tôn trọng thời biểu này, nhưng đảng Quốc Đại cũng có nhu cầu nghiên cứu lại lập trường thương thuyết, và nếu Liên minh Dân chủ Quốc gia của thủ tướng Vajpayee không ủng hộ lập trường mới thì đảng Quốc Đại  sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc thương thuyết này.

                  Thứ hai là chính sách kinh tế. Tuy thắng trong cuộc bầu cử, đảng Quốc Đại vẫn không đủ đa số đa để thành lập chính phủ nên sẽ phải liên minh với đảng Cộng sản Ấn mới đủ đa số. Điều này làm các nhà kinh doanh lo ngại mà dấu hiệu đầu tiên là sau khi được tin đảng Quốc Đại thắng thị trường chứng khoáng  sathig tavova Ấn đã giảm xuống mức thấp nhất trong 4 năm qua. Một trong những việc đảng Quốc Đại phải giải quyết là mang lại lòng tin cho giới kinh doanh để giữ đà phát triển kinh tế như thủ tướng Vajpayee đã làm trong 7 năm qua.

QD: Ngày hôm qua 19/5 tại Hoa Kỳ có phong trào không mua xăng 1 ngày để phản đối vụ giá xăng gần đây tăng vùn vụt. Chưa biết sự đáp ứng của giới tiêu thụ như thế nào nhưng điều này chứng tỏ giá xăng lên cao đang trở thành một mối lo chung tại Hoa Kỳ và trên toàn thế giới. Vậy vấn đề này như thế nào?

TBN: Giá dầu thô hiện nay lên 40 mỹ kim một barrel (một barrel bằng 119 lít) tức là cao nhất kể từ cuộc chiến tranh Trung Đông năm 1991. Có 3 lý do: sức tiêu thụ tại Hoa Kỳ và Trung quốc tăng và khối OPEC tức khối các nước sản xuất dầu hỏa cắt giảm sản  xuất.

                  Nhưng đối với Hoa Kỳ tình trạng không đến nổi đáng để lo lắng lắm, vì theo báo cáo ngày 5/5 mới đây của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ thì Hoa Kỳ còn 204 triệu barrel dầu xăng dự trữ, và mặc dù khối OPEC nói cắt giảm 1 triệu barrel mỗi ngày, các nước trong khối OPEC vẫn như thông lệ sản xuất 2 triệu barrel mỗi ngày trên số quy định chung.

                  Yếu tố quan trọng về dầu hỏa trên thế giới là lượng dầu dự trữ của Saudi Arabia, và Saudi Arabia sẵn sàng dùng số dầu dự trữ này để điều chỉnh sự lên xuống của lượng dầu trên thị trường. Một thí dụ, đầu năm 2003 bất ổn chính trị tại Venezuela làm cho nước này ngưng sản xuất dầu hỏa làm thị trường quốc tế thiếu hụt 2 triệu barrel một ngày, nhưng nhờ sự điều chỉnh của Saudi Arabia giá dầu hỏa trên thị trường quốc tế không tăng.

                  Vì vậy mối nguy của thị trường dầu hỏa quốc tế là ở nơi tình hình chính trị tại Saudi Arabia. Gần đây nhóm khủng bố al Qaeda gây nhiều vụ tấn công tại Saudi Arabia tạo bất ổn chính trị tại đó có lẽ là nhắm mục đích tạo sự khủng hoảng trong sự sản xuất dầu hỏa tại Saudi Arabia.

QD: Khả năng phá hoại của Al Qaeda tại Saudi Arabia đến mức độ nào?

TBN: Cho đến nay Al Qaeda chỉ có khả năng khủng bố nhân viên các hãng nước ngoài làm việc trong ngành dầu hỏa tại Saudi Arabia. Theo nhận xét của tờ tuấn báo The Economist số ngày 14 tháng 5 thì chỉ khi nào quân khủng bố đánh phá các nguồn sản xuất dầu hỏa khi đó mới trở thành một mối lo. Nhưng Saudi Arabia có nhiều cơ sở sản xuất và một hệ thống ống dẫn phân phối phức tạp nên Al Qaeda sẽ không có khả năng chận đứng nguồn sản xuất dầu của Saudi Arabia. Nhưng nếu Al Qaeda có khả năng làm giàm lượng sản xuất 8 triệu barrel mỗi ngày hiện nay hoặc phá hoại nguồn năng lương dự trữ thì Saudi Arabia không còn khả năng điều chỉnh thì đó cũng là một đe dọa lớn cho thị trường dầu hỏa thế giới, và qua đó nền kinh tế thế giới.

QD: Ông có nói Phòng thí nghiệm không gian quốc tế đang có vấn đế thiếu hụt ngân sách và có thể phải hủy bỏ để nhường tiền cho chương trình khác. Ông có thể nói rõ hơn về vấn đề này không?

TBN: Cách đây 1 tháng trong chương trình TG2TQ ngày 22/4 tôi có thưa chuyện với thính giả về Phòng thí nghiệm không gian quốc tế. Hiện nay Phòng thí nghiệm không gian quốc tế đang bay quanh quả đất với hai phi hành gia một người Nga Trung tá Gennady Padalka và một người Mỹ, kỹ sư Michael Fincke. Công việc tại Phòng thí nghiệm không gian quốc tế lúc này chỉ cầm chừng chờ cho đến lúc phi thuyền con thoi của Hoa Kỳ bay trở lại (dự tính cuối năm 2005) mang vật liệu lên lắp ráp mới có thể hoạt động như một phòng thí nghiệm đúng nghĩa của nó.

                  Nhưng mới đây có tin rằng Cơ quan Không Gian Hoa Kỳ (NASA) đang gặp trở ngại tài chánh vì NASA phải đầu tư tài nguyên cho chương trình phóng phi thuyền có người lái trở lại thám hiểm mặt trăng và đi thám hiểm Hỏa tinh tức hành tinh Mars như tổng thống Bush nói trong báo cáo về tình trạng liên bang đầu năm 2004. Do đó, chương trình Phòng thí nghiệm không gian quốc tế có thể sẽ phải hủy bỏ. Nhưng các giới chức NASA đang tìm mọi cách cứu Phòng thí nghiệm không gian quốc tế vì Hoa Kỳ và một số quốc gia đã bỏ nhiều công sức và tiền bạc vào kế hoạch này. Hơn nữa đối với các khoa học gia chương trình thám hiểm sao Hỏa không có lợi ích thiết thực bằng Phòng thí nghiệm không gian quốc tế.

QD: Nhân dịp này xin ông cho thính giả của đài biết về lịch sử của Phòng thí nghiệm không gian quốc tế.

TBN: Vâng. Ý niệm đầu tiên về Phòng thí nghiệm không gian do một bài báo của khoa học gia người Đức ông Von Brown đăng trên tạp chí Collier năm 1952. Thính giả cao niên chắc còn nhớ ông Von Brown, người sáng chế bom bay V-2 của Đức trong thế chiến II. Sau chiến tranh ông sang định cư tại Hoa Kỳ. Ông Von Brown nghĩ rằng muốn thám hiểm không gian cần có một phòng thí nghiệm và một dàn phóng trong không gian để khỏi lo việc vượt thắng sức cản của không khí trong những vụ phóng cổ điển. NASA thấy đây là một ý kiến hay và bắt đầu đầu tư tiền của vào việc nghiên cứu thực hiện. Nhưng sau đó NASA bận rộn với chương trình thám hiểm mặt trăng của tổng thống Kennedy nên quốc hội Hoa Kỳ không muốn chi tiền cho kế hoạch nghiên cứu Phòng thí nghiệm không gian.

                  Phải chờ đến năm 1983 với sự thúc đẩy của tổng thống Reagan quốc hội Hoa Kỳ mới chuẩn chi  8 tỉ mỹ kim để thực hiện Phòng thí nghiệm không gian trong vòng 10 năm gọi là Phòng thí nghiệm không gian Freedom. Sau khi chương trình bắt đầu quốc hội chấp thuận một ngân sách lớn hơn là 38 tỉ dự tính hoàn tất vào năm 1999.

                  Đến năm 1993 NASA đã chi tiêu hơn 11 tỉ mỹ kim nhưng Phòng thí nghiệm không gian vẫn chưa có gì ngoài một số an ten lưới lấy năng lượng mặt trời. Tổng thống Clinton có sáng kiến biến Phòng thí nghiệm Freedom thành một phòng thí nghiệm không gian quốc tế và kêu gọi sự hợp tác của Liên bang Nga và dự tính hoàn tất vào năm 2010 với chi phí dự trù 110 tỉ mỹ kim. Cho đến năm 1993 hầu hết các bộ phận của phòng thí nghiệm không gian đều do hãng Boeing chế tạo, và được chở đến Phòng thí nghiệm không gian bằng những chuyến bay của phi thuyền con thoi. Từ năm 1993 phòng thí nghiệm có thêm một số bộ phận của Nga.

                  Công việc xây dựng đang tiến hành tốt đẹp thì xẩy ra vụ nổ của phi thuyền Columbia ngày 1 tháng 2 năm 2003, và phòng thí nghiệm không gian quốc tế chỉ được duy trì nhờ phi thuyền Sozuz của Nga. Cho đến nay đã có 16 chuyến bay của phi thuyền con thoi Hoa Kỳ và 4 chuyến bay của phi thuyền Sozuz tiếp tế cho Phòng thí nghiệm không gian quốc tế. Sau khi phi thuyền con thoi bay trở lại,  NASA dự trù cần ít nhất 20 chuyến bay nữa mới hoàn tất.

QD: Hiện trạng Phòng thí nghiệm không gian quốc tế như thế nào?

TBN: Chúng ta có thể mường tượng Phòng thí nghiệm không gian quốc tế bây giờ là một dàn an ten thu năng lượng mặt trời hình chữ nhật dài 73 mét, rộng 45 mét, cao 27 mét đang bay vòng quanh quả đất ở cao độ 400 km. Phía dưới dàn an ten là một số phòng hình trụ dùng làm phòng thí nghiệm và nơi ăn ở của các phi hành gia và chuyên viên. Căn phòng thí nghiệm lớn bằng một ngôi nhà có hai phòng ngủ theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ.

QD: Theo ông nếu chương trình Phòng thí nghiệm không gian quốc tế bị ngưng lại thì có đáng tiếc không?

TBN: Nếu căn cứ vào mục tiêu của Phòng thí nghiệm không gian như tổng thống Reagan xác định trong báo cáo tình trạng liên bang năm 1985 để xin ngân sách là: “Phòng thí nghiệm không gian có thể dùng làm nơi chế tạo những thứ thần dược trong 30 ngày trong khi nếu chế trên mặt đất phải cần 30 năm, ngoài ra Phòng thí nghiệm không gian có thể giúp chế tạo thủy tinh cực tinh khiết đến độ có thể xử dụng để chế tạo các máy siêu điện toán giúp đẩy mạnh khoa học kỹ thuật, y khoa và tạo ra công ăn việc làm” thì Phòng thí nghiệm không gian Freedom và bây giờ là Phòng thí nghiệm không gian quốc tế hẵn nhiên có nhiều ích lợi thực tế hơn là một chương trình thám hiểm sao Hỏa chỉ có tính cách phô trương uy tín của Hoa Kỳ. Cho nên nếu chương trình này bị hủy bỏ thì thật đáng tiếc.♣

Trích trong:

Mục Thời sự, Báo điện tử

của Tạp chí Dân chủ & Phát triển: www.dcvapt.org