Phỏng vấn ĐHY Gioan B. Phạm Minh MẫnTổng Giám mục Tổng Giáo phận Saigon

về tương lai mối tương quan giữa Giáo hội và Nhà cầm quyền Cộng sản Việt Nam

 

Prepared for Internet by Radio Veritas Asia, Philippines

 

(UCA News 4/08/2004) - "Giáo hội Việt Nam có thể phục vụ xă hội trong các lĩnh vực giáo dục và xă hội, và thậm chí có thể truyền giáo trong một môi trường "tự do có kiểm soát,": đó là nhận định của Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Tổng Giám Mục thành phố Saigon.

  Đức Hồng Y Mẫn, năm nay 70 tuổi, nói rằng trong một môi trường như tại Việt Nam, Giáo hội cần phải "kiên nhẫn" và phải t́m kiếm những điểm tương đồng với Nhà nước trong các lĩnh vực mà Giáo hội có thể hoạt động để phát triển xă hội.

  Trong khi dự họp ở Bangkok, Đức Hồng y Mẫn đă nói chuyện với hăng tin UCA hôm 4/08/2004, về việc Đức Thánh cha bổ nhiệm ngài làm Hồng y, về tầm nh́n của ngài về Tổng giáo phận, về phương pháp ngài thực hiện các sứ vụ của Giáo hội, và về các mối quan hệ giữa Giáo hội và Nhà nước Việt Nam.

Kính mời quư vị và các bạn theo dơi cuộc phỏng vấn nầy do hăng tin UCA thực hiện tại Bangkok. Và nhân dịp xin giới thiệu công việc phục vụ của UCA NEWS với quư vị và các bạn:

 

UCA NEWS: Thưa Đức Hồng y, ngài có đối thoại với Nhà nước về việc ngài được bổ nhiệm làm Hồng y không?

Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Tôi đi bước trước đến gặp gỡ các viên chức Nhà nước để t́m hiểu điều ǵ đang diễn ra. Tôi đă nghe những lời đồn về việc tôi được bổ nhiệm từ các linh mục của tôi và các Đức Giám mục khác.

  Tôi nói (với các viên chức đó) rằng tôi nhận được tin bổ nhiệm này giống như mọi người khác và không biết trước về điều này. Tôi c̣n nói "Hồng y" là một tước hiệu, không phải là một trách nhiệm mới, không có ǵ thay đổi, ngoại trừ màu sắc của phẩm phục.

Tôi cũng nói với họ rằng tôi phải nhận tước vị đó. Thế rồi viên chức đó bảo tôi viết thư cho Thủ tướng để ông công nhận tôi là Hồng y. Lúc đó là ngày 1-10-2003, ba ngày sau việc bổ nhiệm. Tôi bay trở về Saigon vào ngày hôm đó, và ngày hôm sau tôi gặp mặt các nhà chức trách thành phố và họ đă chúc mừng tôi. Họ hỏi tôi về việc thuyên chuyển tôi ra Hà nội. Lúc đó, tôi hiểu được Nhà nước đă nghĩ rằng trở thành Hồng y đồng nghĩa với việc tôi phải chuyển ra Hà nội. Họ bảo tôi tuân theo bề trên (tức Đức Giáo Hoàng) và chuyển ra Hà nội. Tôi nói tôi phải tuân thủ những ǵ tôi có thể làm được, nhưng những ǵ tôi không thể làm được, th́ tôi không thể làm.

  Một tuần sau đó, tôi đến Rôma để dự lễ và Đức Hồng y Crescenzio Sepe (tổng trưởng Bộ Truyền giáo) nói với tôi rằng Đức Giáo Hoàng vui mừng khi lập một ṭa Hồng y thứ hai ở Việt Nam.

 

Hỏi: Thưa Đức Hồng y, Với tư cách là Hồng y, ngài có can đảm hơn để nói thẳng ư kiến của ḿnh không?

Đáp: Tôi không nghĩ là tôi sẽ dũng cảm hơn. Lâu nay tôi luôn nói những ǵ là thật và công bằng, kể cả trước khi trở thành Hồng y. Tôi đă luôn luôn kêu gọi người Công giáo góp phần vào việc phát triển của quốc gia dựa trên sự thật, công lư và bác ái. Tuy nhiên, kể từ khi trở thành Hồng y, đă có nhiều người đến gặp tôi hơn, nhất là các nhà ngoại giao.

 

Hỏi: Ngài đánh giá như thế nào Pháp lệnh Tôn giáo mới, sẽ  có hiệu lực vào tháng 11 tới đây (năm 2004), thưa Đức Hồng y?

Đáp: Pháp lệnh tôn giáo mới vẫn c̣n giữ cơ chế cũ là "xin-cho" đối với mọi thứ. Kiểu hệ thống này thay đổi quyền tự do thành cho phép tự do. Tôi nói với Nhà Nước nhiều lần rằng khi các nhà ngoại giao nước ngoài hỏi tôi là tôi có đồng ư với họ là Việt Nam không có tự do không, tôi nói: "Không! Việt Nam không có "quyền" tự do, nhưng có tự do "trong sự cho phép". Ở đây chúng tôi có tự do, nhưng phải được phép, bị hạn chế và bị kiểm soát.

Tôi nói với Nhà nước rằng cái tự do mà người dân muốn có là lớn bằng cái bàn. Nhưng cái tự do ở Saigon th́ giống như một cái đĩa trên cái bàn này, và ở những nơi khác th́ chỉ bằng cái tách. Đó là một thực tế. V́ thế ---(thông qua pháp lệnh mới này) --- họ cố làm cho các thứ cởi mở hơn. Nhưng tôi vẫn nhận thấy có cùng một hệ thống. Chúng tôi phải đ̣i hỏi và chờ đợi để có tự do.

 

Hỏi: Thưa Đức Hồng Y, Điều này ảnh hưởng như thế nào đến người Công giáo và việc sống đức tin ở Việt Nam?

Đáp: Người Công giáo với tư cách là cá nhân không gặp khó khăn nào trong việc đi nhà thờ và sống đạo của ḿnh. Nhưng Nhà nước không công nhận một tổ chức tôn giáo như là một cơ quan. Sống đức tin trong môi trường hiện nay là rất khó. Chẳng hạn, ở trường học, dù là trường tiểu học, trung học hay đại học, không phải tất cả, nhưng đa số học sinh có tính gian lận. Học sinh Công giáo suy nghĩ về đức tin của ḿnh như thế nào trong môi trường này? Lại c̣n có quá nhiều tham nhũng trong công ty và cơ quan. Người Công giáo sống như thế nào trong môi trường này? Đây là vấn đề lớn thách thức họ.

 

Hỏi: Sứ mệnh chính của Giáo hội là rao giảng Tin mừng. Việc này có thể thực hiện được trong một xă hội chính thức theo thuyết vô thần không, thưa Đức Hồng Y?

Đáp: Tôi nói với giáo dân rằng có quá nhiều khó khăn và tệ nạn xă hội trong xă hội. Họ và gia đ́nh họ thôi cũng không thể vượt qua những khó khăn này. Họ nên đoàn kết lại (để truyền giáo). Hiện nay tôi đă thành lập một nhóm các bác sĩ y khoa với khoảng 100 thành viên; một nhóm nghệ sĩ Công giáo, gần 100; một nhóm doanh nhân Công giáo, vài trăm người; một nhóm giáo viên Công giáo, vài ngàn người. Tôi cũng sẽ tập họp những người Công giáo nằm trong số các viên chức Nhà Nước đă được trúng cử.

Tôi hỏi họ là làm người Công giáo trong môi trường hiện tại này như thế nào. Tôi bảo họ nên bảo vệ sự thật, công lư và bác ái trong công việc phát triển xă hội và đất nước. Họ có thể làm điều đó như thế nào? Đó là nhiệm vụ họ phải khám phá. Đây là truyền giáo.

Qua các ḍng tu, Tổng giáo phận đă thành lập các hội truyền giáo tại những vùng không có người Công giáo, thành lập các trường học cho người tàn tật, trường dạy nghề, và trường mẫu giáo. Chúng tôi c̣n có nhiều hoạt động "chui." Tôi nói cho các viên chức nhà Nhà Nước biết về công việc giúp đỡ những cô gái hành nghề mại dâm mà một số ḍng tu đă thực hiện. Các tu sĩ tập hợp những người phụ nữ này lại, đưa họ về nhà, giúp những người mang thai sinh con, nuôi những đứa trẻ đó và t́m việc làm mới cho những phụ nữ này. Nhiều nhà ḍng đă có một số ngôi nhà như thế và Nhà Nước biết họ. Một ḍng tu thậm chí đă thuê một ngôi nhà của một viên công an.

 

Hỏi: Thưa Đức Hồng Y, Thách thức khó khăn nhất của ngài là ǵ, và ngài đương đầu với những thách thức đó ra sao?

Đáp: Một lần tôi đă hỏi khoảng 10 Nghị sĩ Hoa kỳ, những người đến thăm tôi và hỏi tôi là họ có thể làm được điều ǵ để giúp tôi không, chỉ cho tôi cách thay đổi quan niệm, hay ư nghĩ của người dân. Và họ đă cười. Một nghị sĩ Công giáo nói với tôi rằng "ngài nên cầu nguyện chăm chỉ. V́ thế tôi đă yêu cầu họ cầu nguyện với tôi."

Để đối thoại ngài nên t́m ra những ư tưởng chung, và đồng thời ngài cũng phải thật kiên nhẫn.

Một khó khăn nữa là phát triển quốc gia. Thách thức hệ tại ở công việc giáo dục.Về phần tôi, tôi không thể xây bệnh viện hay trường học, nên tôi đă lập ra một nhóm thương gia Công giáo để thực hiện công việc như thế. Các sứ vụ của chúng tôi phải được thực hiện theo đức tin của chúng tôi để chỉ cho người Việt Nam thấy được Chúa yêu thương họ.

 

Hỏi: Liên Hội đồng Giám mục Á châu đang quan tâm về vấn đề gia đ́nh. Những thách thức nào đối mặt với gia đ́nh ở Việt Nam, thưa Đức hồng y?

Đáp: Sau khi Việt Nam mở cửa, cả điều tốt và điều xấu đều nhảy vào. Toàn cầu hóa tràn vào. Với toàn cầu hóa, các bạn có "văn hóa sự chết," một đe dọa cho gia đ́nh. Nhiều bà mẹ đă viết thư xin tôi cầu nguyện cho gia đ́nh họ, bởi v́ con cái của họ đang dính líu đến các tệ nạn xă hội. Các bà mẹ khác viết thư cho tôi nói rằng con trai và con gái của họ đă bị đưa vào các trại giam nhiều năm rồi.

Ở Saigon, cách đây ba năm Nhà Nước đă có một danh sách 17,000 thanh niên nghiện ma túy. Nhà Nước đă đưa họ vào các trung tâm xă hội, nhưng các trung tâm này được quản lư giống như nhà tù. Hiện nay không phải là 17,000 nữa, nhưng là 32,000 thanh niên  trong 15 trung tâm. Trong số đó, có người Công giáo. Thành phố này hiện trông có vẻ là sạch sẽ.

V́ nhiều thanh niên tại các trung tâm này bị nhiễm HIV/AIDS, nên các trung tâm quyết định đưa họ vào một trại. V́ trại này không có người chăm sóc họ, nên Nhà Nước đă yêu cầu tôi phái các nữ tu đến chăm sóc họ. AIDS là một vấn đề lớn, và số bệnh nhân đă càng ngày càng tăng lên đến vài ngàn.

Tôi đă lập một ủy ban mục vụ cho người nhiễm HIV/AIDS, nhằm tổ chức một cuộc vận động chống AIDS và chăm sóc những người mắc căn bệnh này. Ủy ban này đă tổ chức huấn luyện cho các tu sĩ và giáo dân nhằm trang bị cho họ biết cách chăm sóc người bị nhiễm HIV/AIDS trong thành phố. Cuộc vận động này nhằm hướng đến hơn 120,000 gia đ́nh, hay khoảng 600,000 người Công giáo sinh sống trong 200 giáo xứ của tổng giáo phận. Chúng tôi cũng dự định làm các đĩa CD nói về cách chăm sóc người bị nhiễm HIV/AIDS và cách ngăn chặn việc lây nhiễm HIV, sẽ được gởi đến cho khoảng 500 linh mục trong tổng giáo phận.

HIV/AIDS là một tệ nạn xă hội, không phải là tệ nạn duy nhất. Tôi kêu gọi các gia đ́nh luôn tập trung cầu nguyện với nhau và tự bảo vệ ḿnh khỏi sự đe dọa của nền văn hóa sự chết này.

 

Hỏi: Thưa Đức Hồng Y, Tại sao ngài đă mời rất nhiều Hồng y sang Việt Nam?

Đáp: Lư do sâu xa là sự hiệp thông của Giáo hội, nhất là ở châu Á. Lư do thứ hai là để mở rộng cửa hơn. Từ năm 1975 (sau khi hai miền Nam-Bắc Việt Nam thống nhất), không có vị giám mục nào, kể cả Hồng y trong nước, có thể mời các giám mục nước ngoài đến ở qua đêm tại nơi ở của ḿnh. Không có người nào! V́ thế trong năm 2002, tôi bắt đầu làm việc đó bằng cách mời Đức Tổng Giám mục Paul Josef Cordes, chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng "Đồng Tâm" (Cor Unum)  sang thăm Việt Nam. Cuối năm ngoái (2003), tôi cũng mời các Hồng y ở châu Á đến dự lễ Tạ ơn Hồng y của tôi. Trước đây tôi phải tŕnh đơn thỉnh cầu. Nay tôi chỉ nói với họ rằng đây là những ǵ tôi dự tính làm.

 

Hỏi: Thưa Đức Hồng y, Ngài có vẻ như lạc quan về tương lai của Giáo hội ở Việt Nam. Có phải vậy không?

Đáp: Đúng vậy!

 

Vừa rồi là bài phỏng vấn phỏng vấn Đức Hồng Y Tổng Giám Mục Sài G̣n, do hăng tin UCAN thưc hiện, khi Đức Hồng Y đến Bangkok họp, đầu tháng 8 năm 2004.

 

(LM Đặng Thế Dũng ghi lại theo bản tin của UCAN) ♣