CUỘC HỌP G7 TẠI FLORIDA

HAY MỐI LO VỀ HỐI SUẤT ĐỒNG DOLLAR

                                                                                                          TS XUÂN QUANG

Tại Boca Raton, một thị trấn giàu và là nơi nghỉ mát của bang Florida, các nước G7 (Mỹ, Pháp, Canada, Anh, Nhật, Ðức, Ý và Nga (hiện diện trong một phần họp mà thôi) đã họp trong hai ngày 6-7.2.04 để cố gắng giải quyết các vấn đề chống tài trợ khủng bố, tình hình Iraq và Afghanistan và cách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Bất đồng nổi nhất là dao động đồng đôla.  Từ tháng 1. 2002 đồng đôla Mỹ đã mất giá 40% so với đồng Euro, 48% so với đôla Úc, 25% so với Yen, 31% so với Franc Thụỵ sĩ.  Việc mất giá so với đồng Euro rất lớn, vì vào tháng 7. 2001 một $ đôla ăn 1.19 Euro nay một đồng đôla chỉ còn 0.80 cents Euro.  

Mỹ và phe Âu châu (EU) không mấy “ăn khớp” trước khi họp.  Mỹ cho là EU tăng trưởng chậm chạp trong khi EU cho là Mỹ xài quá mức.  Hai phe cùng có lý phần nào. Cuối cùng cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính G7 tại Boca Raton, bang Florida cũng đi đến tuyên bố là cơ hội tăng trưởng kinh tế nay lên cao và “các dao động quá mức của các hối đoái không tốt cho tăng trưởng kinh tế.”  Việc này cho thấy là Mỹ sẽ không can thiệp vào hối suất và là một chỉ trích đối với Nhật và Trung quốc.  Ðây là một lập trường “trung dung” giữa Mỹ cho là hối suất phải do “cung và cầu” và phe EU cho là chính phủ Mỹ cần phải can thiệp không cho hối suất Mỹ quá giảm.      

Tranh chấp Mỹ-Âu Châu

Trong thời gian gần đây đồng USD đã liên tục bị sụt giá tại Âu châu. Vì vậy các hàng xuất khẩu của Ðức, một đầu tầu kinh tế tại EU, đã giảm trên 14.3 % so với năm trước. Các chính phủ EU và Ngân hàng Trung ương Âu châu (ECB) lo ngại khi đồng đôla xuống thấp. Vào ngày 12.1.04, trong một cuộc họp các Thống đốc Ngân hàng của các xứ G 10 tại Bale, Thụy sĩ, Thống đốc (TÐ) ECB, ông J. Claude Trichet tuyên bố là EU rất “lo ngại và không thể nào làm ngơ” về vụ hối xuất đôla xuống. Ông cho là “bất ổn của hối xuất không phải là dấu hiệu tốt”. Vì nếu đồng Euro tăng quá cao sẽ ảnh hưởng tới xuất khẩu của châu Âu. TÐ Trichet cho là các nước Ðức và Pháp sẽ phải giảm thâm thủng ngân sách dưới 3% GDP trong năm 2004 và 2005 để gây tin tường cho vùng Euro.   

Các kinh tế gia Âu châu lo về ảnh hưởng xấu của hối suất Euro lên tăng trưởng kinh tế, vì khi đồng Euro tăng, EU sẽ khó xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ, cản trở việc phục hồi kinh tế của vùng này. Âu châu cũng như Nhật lo hối suất lên cao. Nhưng thật sự ra khi hối suất đồng Euro cao sẽ có lợi, vì nó bắt buộc EU cải cách các cơ chế kinh tế-xã hội để nâng khả năng cạnh tranh. Họ cũng phải mừng là có một nước Mỹ tiêu xài (quá lố) kéo đầu tầu kinh tế thế giới, giúp họ ra khỏi trì trệ.        

Theo các chuyên gia kinh tế Mỹ, giá trị đồng USD tuỳ thuộc vào “cung và cầu.” Khi bội chi ngân sách của Mỹ cao, đồng USD sẽ mất giá và sẽ làm giảm bội cán cân thương mại qua việc giá cả hàng hoá nhập khẩu đắt hơn.  Hơn nữa, khi lãi suất của Cục dự trữ liên bang (Federal Reserve Bank) ở mức thấp, các nhà đầu tư và các ngân hàng trung ương nước ngoài sẽ bán các trái phiếu của Mỹ và đổi mua các trái  phiếu của Anh, Úc hay EU, vì họ sẽ được lãi suất cao hơn.  Hậu quả là chỉ số thị trường chứng khoán Dow Jones xuống. Ðối với các nhà xuất khẩu Mỹ, đồng USD mất giá sẽ giúp tăng trưởng du lịch và tăng xuất khẩu vì hàng hoá của họ rẻ hơn so với hàng Âu châu hay hàng của Nhật.

Theo các nhà nghiên cứu kinh tế, tình trạng đồng USD thấp sẽ mang lại lạm phát trong dài hạn. Mỹ phải nhập khẩu dầu và các hàng hoá. Do đó chỉ số lạm phát có thể tăng vì các hàng này sẽ đắt hơn. Sự lạm phát này chưa thể gây ảnh hưởng mạnh mẽ nếu các doanh nghiệp còn có khả năng thặng dư sản xuất. Kinh tế Mỹ đã tăng trưởng 8,2 % trong quý 3 năm 2003 và nếu xuất khẩu tăng thì việc này sẽ giúp kinh tế tăng trưởng.

Năm nay thâm thủng ngân sách Mỹ được ước là $521 tỷ (khoảng 5% GDP), thâm thủng thương mại ở mức $ 500 tỷ và tình trạng này sẽ kéo dài. Phe EU muốn Mỹ kiểm soát thâm thủng ngân sách và cán cân thương mại. Mỹ muốn EU thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Lý do đôla ít bị ảnh hưởng

Muốn giảm nhập khẩu thì giá cả phải tăng, nhưng việc này đã không xẩy ra đối với Mỹ. Theo các thuyết kinh tế thì bội nhập thương mại sẽ làm giảm trị giá hối suất, hàng nhập khẩu sẽ đắt hơn vì hối suất đồng đôla giảm và việc này có thể đi đến lạm phát. Hơn nữa, khi lãi suất của Cục dự trữ liên bang Mỹ (Federal Reserve Bank) thấp, thì các nhà đầu tư nước ngoài có công khố phiếu Mỹ sẽ bỏ đi các nước khác như Anh, Úc hay EU vì lãi suất công khố phiếu ở đó cao hơn ở Mỹ.

Trên thực tế lạm phát tại Mỹ đã không mấy tăng. Việc này có thể cắt nghĩa là vì trong thập niên 90 có bội đầu tư khả năng sản xuất tại nhiều nước Á châu và có thặng dư sản xuất. Do cạnh tranh cao cho nên các doanh nghiệp phải chấp nhận một mức lời thấp, vì họ muốn doanh nghiệp tiếp tục sản xuất đều. Ví dụ: Giá xe hơi Audi Ðức hay Toyota Nhật tại Mỹ không mấy tăng, có khi giá xe Audi còn rẻ hơn ở Âu châu, vì hãng Audi chấp nhận mức lời thấp hơn và 60% xe Toyota là làm tại Mỹ. Giá cả hàng may mặc cũng không lên vì việc cạnh tranh của nhiều nước muốn vào thị trường Mỹ.  

Các kinh tế gia cho là hối suất giảm sẽ ảnh hưởng 50% trên giá hàng nhập trong vòng một năm. Theo kinh tế gia Kenneth Rogoff của ÐH Harvard thì trong 10 năm qua, sức cạnh tranh của kinh tế Mỹ gia tăng cho nên ảnh hưởng của hối suất trên giá cả nay chỉ ở mức 30% mà thôi. Một nghiên cứu của Cục dữ trữ liên bang Mỹ do L. Golberg vào năm 2002 cho thấy ảnh hưởng hối suất trên giá hàng nhập khẩu chỉ là 26% tại Mỹ so với 53% tại Pháp, 59% tại Ðức và 88% tại Nhật.

Gần đây Cục dữ trữ liên bang Mỹ đã giữ lãi suất ở mức 1%, do đó lãi suất thương mại sẽ ở mức 4%, và việc này sẽ thúc đẩy kinh tế tăng trưởng. Dân chúng sẽ chi tiêu và các nhà sản xuất sẽ tăng đầu tư nhiều hơn khi lãi suất ngân hàng thương mại ở mức thấp.  Việc này giúp tăng trưởng. Ðồng đôla yếu đã giúp Mỹ tăng xuất khẩu, tăng 19.1% trong quý 4 năm 2003 và sẽ tiếp tục tăng trong 2004. Nhờ vậy, thị trường chứng khoán, chỉ số Dow Jones, S&P 500 và chỉ số NASDAQ đã tăng.        

Các nước Á châu

Các nước Á châu như Nhật bản, Thái lan v.v. cố không để hối suất tiền họ lên quá cao so với đồng USD qua việc các ngân hàng trung ương (NHTU) đã mua vào USD. NHTU Nhật (BOJ) đã mua $ 175 tỷ công khố phiếu Mỹ trong 2003 và cho đến nay năm 2004  $ 67 tỷ để tránh hối suất đồng Yen lên quá cao so với USD. Nhật sợ là, nếu hối suất đồng Yen lên quá cao, xuất khẩu Nhật sẽ gặp khó khăn, ngăn cản sự phục hồi của kinh tế.

Còn Trung quốc bị ép điều chỉnh đã để cho mức dao động đồng Nhân dân tệ cao hơn (có thể lên 10%).  Như vậy các nước Á châu đang giúp giữ thâm thủng ngân sách.

Kết luận

Cuộc gặp gỡ các nước G 7 tại Florida đã làm sáng tỏ phần nào tình thế kinh tế trên thế giới.  Hai bên thành công giữ lập trường của họ: Mỹ sẽ tiếp tục thả nổi hối suất đồng USD nhưng đã tuyên bố là “các dao động quá mức của các hối suất không tốt cho tăng trưởng kinh tế.”  Ðối với các nước EU thì EU có thể sẽ tăng giá lãi suất NHTU hay là sẽ dùng dự trữ để giảm tốc độ sụt giá của đồng đôla so với đồng Euro.  Các Bộ trưởng tài chính G7 cũng chỉ trích gián tiếp Trung quốc và Nhật để hối suất của họ mềm dẻo.       

Ðồng USD dao động, vì chính sách của Bộ Tài chính Mỹ không muốn can thiệp giữ hối suất USD quá cao, giúp kinh tế Mỹ tăng trưởng trong năm tranh cử.  Hối suất đồng đôla còn có thể tiếp tục giảm so với đồng EU và đồng Yen Nhật, vì Bộ Tài chính Mỹ có chính sách để hối suất USD thả nổi và hơn nữa hàng nhập khẩu ít mấy ảnh hưởng đến cơ chế kinh tế Mỹ.            

Ðồng Euro sẽ tiếp tục lên, nhưng năm nay Ngân hàng Trung Uơng EU có thể trợ giúp đồng EU đừng lên quá cao qua việc mua đôla, cũng như các nước Á châu khác.

Những nước như VN, quá nhỏ trên thị trường quốc tế, cần chú ý theo dõi sát những biến động trên để có tỉ giá hối đoái hợp thời, lên xuống làm sao có lợi cho xuất khẩu của mình.  Ðây cũng là lúc các doanh nghiệp VN cố gắng tạo được thế cạnh tranh bằng cách sản suất hàng chất lượng cao và giá thành hạ vào thị trường EU, giành thêm thị trường, qua các nước Đông Âu cũ, vì hối suất họ lên cao, trong khi đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) giữ hối suất mềm dẻo đối với USD để tiếp tục giữ tính cách cạnh tranh cao để tăng xuất khẩu vào thị trường này. 

Nếu NHNN Việt Nam có chính sách hối suất mềm dẻo, các nhà xuất khẩu VN sẽ có thể yên tâm trước các dao động USD mà còn có thể tăng thêm xuất khẩu qua EU nữa. ♣

Trích trong:

Mục Thời sự , Báo điện tử

của Tạp chí Dân chủ & Phát triển: www.dcvapt.org