CUỘC BẦU CỬ HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

 VÀ UỶ BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP CÓ GÌ MỚI ?

·        Các bảng cấm, những rào cản và các sàng lọc

·        Vừa thổi còi vừa đá banh

·        „Ngừơi dân có cửa để chọn lựa hiền tài ?(!)

ÂU DƯƠNG THỆ

Ngày Chủ nhật 25.4.04 sẽ diễn ra những cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp thành phố, tỉnh, quận, huyện, xã và phường ở trên toàn quốc. Hiện nay hàng ngày các báo và đài ở VN đều đưa các tin về việc tiến hành rốt ráo công việc chuẩn bị bầu cử ở các địa phương trên toàn quốc. Trước đây không lâu, vào giữa tháng 1.04, đã có một Hội nghị toàn quốc phát động công việc này với sự tham dự của Thủ tứơng Phan Văn Khải và Uỷ viên BCT kiêm Trửơng ban Tổ chức Trung ương Trần Đình Hoan.[1]

Về nguyên tắc, trong những cuộc bầu cử này người dân trong mỗi địa phương sẽ bầu ra những đại biểu để thay mặt mình làm việc trong các HĐND và Uỷ ban nhân dân (UBND). Thành thử ra những cuộc bầu cử này rất quan trọng. Vì HĐND và UBND là những cơ quan chính quyền do dân cử ở cấp cơ sở, liên hệ trực tiếp tới quyền lợi thiết thân hàng ngày của người dân.

Đúng như thế, vì theo Luật tổ chức HDND và UBND đã được Chủ tịch nước Trần Đức Lương kí ngày 10.12.03 thì HĐND có thể coi như cơ quan lập pháp (quốc hội) ở cấp cơ sở, còn UBND thì là cơ quan hành pháp (chính phủ) ở địa phương.[2] Thẩm quyền và các lãnh vực hoạt động của hai cơ quan này, xuyên qua các đại biểu, bao trùm đến mọi sinh hoạt của người dân tại địa phương: Từ lãnh vực giáo dục (trường học, lệ phí), kinh tế (mở tiệm ăn, buôn bán, xí nghiệp..), lao động, y tế, xã hội (bệnh viện, phòng mạch riêng, các cơ quan từ thiện), giao thông (đường, cầu cống), luật pháp (xét xử của các toà án nhân dân, việc bắt và giam giữ), tới cả quân sự và an ninh (hội họp, biểu tình…). Cả vấn đề thiết thân khác và cũng đang là điểm nóng trong nhiều địa phương là vấn đề đất đai và nhà cửa, như tiêu chuẩn bồi hường đất đai nhà cửa bị chiếm hữu, tiêu chuẩn lập các khu kĩ nghệ hay các khu dân cư, tieu chuẩn mua bán đất, nhà cửa trong các khu mới này…. Những việc này cũng thuộc thẩm quyền của HĐND và  UBND.

Ở các nước dân chủ phương Tây cũng có những cơ cấu chính quyền ở các cấp địa phương. Chẳng hạn ở Mĩ cũng có quốc hội và chính quyền cấp tiểu bang và các Hội đồng thành phố…Ngừơi dân trong tiểu bang hay trong các thành phố liên hệ sẽ tham dự các cuộc bầu cử định kì tại địa phương đề bầu ra thống đốc tiểu bang, dân biểu tiểu bang,chủ tịch thành phố…

Thành thử ra, muốn biết một chế độ đó là dân chủ hay độc tài, ngừơi ta chỉ cần theo dõi sự hoạt động của hai cơ quan này và cách tổ chức bầu cử các đại biểu vào hai cơ quan này căn cứ theo luật pháp.

Các Luật tổ chức và Luật bầu cử HĐND

 và UBND kì này có những đặc điểm gì ?

Trứơc hết nói về hình thức. Hai đạo luật này đã được công bố đầy đủ trên tờ Nhân dân suốt từ ngày 23-28.12.03.[3] Về hình thức thì hai đạo luật qui định tất cả các điều cần phải có trong việc tổ chức và bầu cử hai cơ quan quan trọng ở cấp cơ sở. Thậm chí đi đến cả những chi tiết như lịch trình ứng cử, xét đơn, công bố danh sách ứng cử viên, danh sách cử tri…Không những thế, Luật bầu cử HĐND và UBND còn định ra cả các thủ tục và các bước để xét xem một ứng cử viên (UCV) có đủ những tiêu chuẩn theo luật định để tham gia vào các cuộc tranh cử làm đại biểu của HĐND hay không.

Nói một cách khác, hai đạo luật này nếu chỉ xét qua hình thức thôi thì rất dân chủ. Có thể nói dân chủ hơn cả nhiều xứ dân chủ hiện nay nữa là đằng khác!

Nhưng thực tế thì ra làm sao? Có thật là dân chủ không?

Theo luật bầu cử HĐND có 5 bước chính sau: 1.Định tiêu chuẩn ứng cử viên đại biểu. 2. Cứu xét đơn ứng cử. 3. Giới thiệu các UCV. 4. Vận động 5. Bầu cử.

Một vấn đề có tính cách cơ bản nhất bao trùm tất cả các vấn đề khác. Đó là tiêu chuẩn duyệt xét một ứng cử viên làm Đại biểu HĐND: Khoản 1, Điều 3 của Luật bầu cử HĐND đã qui định tiêu chuẩn đại biểu của HĐND  như sau: „Trung thành với Tổ quốc VN XHCN“.

Trung thành với tổ quốc VN thì ai cũng có thể hiểu đựơc. Nhưng còn bảo „trung thành với XHCN“ thì ra làm sao? Thực tế có nghĩa là, theo Điều này, muốn ứng cử làm đại biểu HĐND thì ngừơi đó phải: 1. Thừa nhận và trung thành với chế độ độc đảng. 2. Tuyệt đối trung thành với lãnh đạo. Nghĩa là đảng đặt đâu thì tôi ngoan ngoãn ngồi đó ! Như vậy thì dân làm chủ ở đâu? Với cách qui định như thế, rõ ràng chính đảng CSVN cũng đang làm chủ, chỉ huy trực tiếp và nghiêm khắc ngay trong cuộc sống thừơng nhật của người dân ở địa phương.

Như vậy Khoản 1 ghi trong Điều 3 trên đây chỉ là hệ luận của Điều 4 Hiến pháp 1992 của chế độ là: ĐCSVN cơ quan độc tôn và duy nhất tổ chức và điều khiển mọi hoạt động trong xã hội!

Một qui định quái gở và sai trái trong Hiến pháp lại đang đẻ ra một quái thai trong Luật bầu cử HĐND. Đấy là chưa kể đến cái CNXH và cái nôi của nó đã bị tan hoang ở cựu Liên xô từ 14 năm rồi ! Nay đang bước vào đầu Thế kỉ 21, ngừơi ta cứ tưởng rằng những người lãnh đạo chế độ đã vỡ lẽ ra. Nhưng các qui định trong Luật bầu cử HĐND hiện nay đã cho thấy, tư duy của những ngừơi lãnh đạo CSVN chả đổi mới một điều gì cả, tư duy của họ vẫn cũ và già nua như đảng của họ đã 74 tuổi!

Sau bảng cấm là các hàng rào cản

Bảng cấm thứ nhất đã ghi rõ về tiêu chuẩn ứng cử đại biểu là chỉ những ai trung thành với chế độ mới được phép ứng cử. Sau khi đưa ra một tiêu chuẩn quái gở, phản dân chủ trong việc xét đơn các ứng cử viên muốn được bầu vào HĐND như nói trên đây, những người cầm đầu chế độ vẫn không yên tâm. Họ còn đưa ra bảng cấm thứ hai và nhiều hàng rào ngăn cản khác, là giao cho Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) vai trò xét các đơn ứng cử và hiệp thương giữa những ngừơi ứng cử với các cử tri. Đồng thời MTTQ còn lo cả việc vận động và tổ chức bầu cử nữa. Việc này đã qui định rất rõ trong Luật bầu cử HĐND.

Như mọi người biết, MTTQ là tổ chức quần chúng duy nhất được phép hoạt động ở VN và do sự lãnh đạo trực tiếp của ĐCSVN. Tất cả các đoàn thể nhân dân khác đều phải hoạt động trong khuôn khổ của MTTQ.

Như vậy có nghĩa là, sau khi Đảng làm ra luật cấm những người khác chính kiến không được ứng cử vào HĐND, Đảng còn cho một tổ chức của mình tức MTTQ lo điều tra, xem xét và quyết định đơn ứng cử của các ứng cử viên. Không những thế Đảng còn giao cho MTTQ việc vận động, tuyên truyền và tổ chức các cuộc bầu cử nữa.

Cách tuyển chọn các UCV kiểu này đúng là hình ảnh một cầu thủ vừa là cầu thủ vừa làm trọng tài trong một trận banh đá!

Sau các rào cản còn các sàng lọc khác!

Sau khi đã đưa ra các bảng cấm và nhiều rào cản, nhưng các ngừơi lãnh đạo chế độ vẫn không yên tâm, sợ rằng vẫn có những khe hở để những người không phải phe mình nhẩy đựơc vào các HĐND. Thành thử họ còn lập thêm các lớp sàng lọc các ứng cử viên.

Theo Luật bầu cử HĐND thì mỗi ứng cử viên phải trải qua ba lần hiệp thương của MTTQ và các Uỷ ban bầu cử ![4] Chỉ 10 ngày trước ngày bầu cử UBBC mới ngưng việc xét khiếu nại của công dân về các ứng cử viên.

Như vây, xét vế hình thức thì rất dân chủ, vì lúc nào người dân vẫn có quyền khiếu nại về ngừơi ứng cử. Nhưng trong thực tế, dứơi chế độ độc đảng thì cách qui định như thế có nghĩa là cho tới giờ phút chót trước ngày bầu cử, bất cứ lúc nào người ứng cử đại biểu cũng có thể bị loại khỏi danh sách ứng cử.

Như thế vẫn chưa đủ yên tâm. Nhóm cầm đầu còn đưa ra một sàng lọc khác là, ngay cả một ứng cử viên sau khi đã trải qua bao nhiêu „chặng kiểm soát“ và đã đắc cử làm đại biểu HĐND cũng vẫn có thể bị loại. Việc này đã được Thứ trưởng Bộ Nội vụ Đặng Quốc Tiến nói rõ trong một bài phỏng vấn dài vào đầu tháng 2 vừa qua:

„Trong trường hợp không xem xét đựơc trước khi bầu cử, thì các cơ quan tiếp tục nghiên cứu, kết luận. Nếu việc xem đơn thư tố cáo, có chứng cứ kết luận đại biểu A, B nào đó có những sai phạm, vi phạm pháp luật thì HĐND vẫn có quyền bãi …,tứơc quyền đại biểu. Nếu HĐND đã bầu vào các chức danh chủ chốt thì Chính phủ không thể phê chuẩn chức danh đó (nếu là tỉnh); tỉnh không phê chuẩn (nếu là cấp huyện); (huyện không phê chuẩn đối với xã.“[5]

„Ngừơi dân có cửa để chọn lựa hiền tài ?(!)

Sau những bảng cấm, rào cản và sàng lọc là những khẩu hiệu cạnh tranh rất dân chủ! Các cơ quan tuyên truyền của chế độ đang ra công tô hồng cho việc mà họ gọi là, Luật bầu cử HĐNQ kì này có điểm mới là công nhận quyền tự ứng cử của công dân làm đại biểu HĐND, bên cạnh các ửng cử viên được các cơ quan giới thiệu. Nhưng Điều 34 của Luật này lại đặt ra một vấn đề rất ngang ngựơc là các ngừơi tự ứng cử hay được giới thiệu ứng cứ đại biểu HĐND thuộc cơ quan nào (Đảng, Nhà nứơc, Mặt trận, Quân đội, Công an…) thì phải được ngừơi đứng đầu hay ban lãnh đạo cơ quan liên hệ giới thiệu. Dứơi một chế độ độc đảng việc qui định trên có nghĩa là chỉ có những ngừơi được tín cậy của lãnh đạo ở địa phương mới được giới thiệu, hoặc trá hình tự ứng cử làm đại biểu HĐND!

Chả thế mà nữ văn sĩ Dương Thu Hương, ngừơi phụ nữ VN nổi tiếng trên thế giới vì sự thẳng thắn và bộc trực đã có lần nhận xét về đặc tính của những luật pháp do chế độ hiện nay lập ra là: Điều sau chửi bố điều trước !

Ngoài ra, Thứ trửơng Bộ nội vụ Đặng Quốc Tiến còn nhấn mạnh một việc khác đã đựơc Thủ tướng  Phan Văn Khải nói tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử đại biểu HDND các cấp nhiệm kì 2004-09 vào giữa tháng 1.04 và họ coi là dân chủ, đó là:

            „Số ứng cử viên trong mỗi đơn vị bầu cử phải có số dư là hai ngừơi để cử tri có nhiều cơ hội lựa chọn. Ví dụ, một đơn vị bầu cử được bầu ba ngừơi, thì số ứng cử viên đưa ra bầu phải có ít nhất là năm ngừơi.“ [6]

Điều rất ngoạn mục nữa mà Thứ trửơng Bộ nội vụ còn trưng ra để tỏ có dân chủ là, trong các HĐND và UBND trong lần này ĐCSVN „chỉ giới thiệu một ứng cử viên để bầu vào một chức danh lãnh đạo“ và ông nói tiếp:

„ Nhưng HĐND cũng có quyền giới thiệu thêm ứng cử viên để cùng „cạnh tranh“ với ứng cử viên của Đảng. Như vậy ngừơi dân đã có „cửa“ để chọn lựa „hiền tài“ tham gia chính quyền. Đây là điểm mới nhất trong kì bầu cử HĐND, UBND lần này.“ [7]

Nếu căn cứ theo lời của Thứ trửơng Bộ nội vụ thì có lẽ chỉ vài tháng nữa ngừơi dân VN sẽ đựơc tự do sử dụng quyền của mình trong các cuộc bầu cử dân chủ và đất nước sắp có dân chủ đến nơi !

Nhưng thực tế cho thấy là, Đảng đã dựng lên bao nhiêu cửa ải cùng với những bảng cấm, như trình bày phía trên, thành thử cách nói khoa trương của ông ta chỉ là cách đối phó của chế độ trước phản ứng rất bất lợi của người dân nhạo báng dân chủ dối trá. Để che đậy những cách bầu bán kiểu „đảng cử dân bầu“, cho nên những ngừơi cầm đầu chế độ phải trưng ra một vài hình ảnh đẹp, như kiểu ông Thứ trưởng Bộ nội vụ vừa nói trên, nếu không thì toàn cảnh bầu một chiều cả sao. Nhất là cái cảnh bầu độc diễn thì thật là khó coi. Thành thử phải có một vài ứng cử viên đối lập cuội cho có tính cách dân chủ!

Nói tóm lại, để tỏ ra có dân chủ theo như tiêu chuẩn của Đại hội 9 CSVN (4.01) là xây dựng một nứơc VN giầu mạnh, xã hội dân chủ và văn minh…, trong cuộc bầu cử HĐND các cấp vào cuối tháng 4 sắp tới, sẽ có thể ở một nơi này hay nơi kia có một vài đại biểu gọi là của dân, hay „độc lập“ đựơc bầu làm Uỷ viên của HĐND hay UBND, thậm chí có khi được bầu làm Chủ tịch HĐND, hay chủ tịch UBND. Nhưng cái đó chỉ mang tựơng trưng như phấn son, còn về đại thể thì tuyệt đại đa số những người trung thành với chế độ, với nhóm lãnh đạo hiện nay mới nhẩy vào đựơc các chức quan trọng ở các cơ quan chính quyền địa phương. Nói khác, đâu vẫn vào đấy!

Sở dĩ như vậy vì từ gần năm qua Ban Tổ chức Trung ương đứng đầu là Uỷ viên BCT Trần Đình Hoan, một người rất bảo thủ thuộc phe cánh của Đỗ Mười, đã soạn thảo xong kế hoạch „nhân sự A 1, A2“ để đưa những cán bộ tin cậy vào các chức vụ Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Thường vụ các HĐND và UBND trong các cuộc bầu cử sắp tới. Trần Đình Hoan là cái đinh trong Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ĐB HDND các cấp nhiệm kì 2004-09 vào giữa tháng 1.04 vừa qua. 

Bản chất của chế độ

Cách thức chuẩn bị cuộc bầu cử HĐND và UBND đang diễn ra hiện nay đã cho thấy rất rõ về bản chất của chế độ là không tin dân và rất sợ dân.

Chính vì sợ dân và không tin dân, nên những người cầm đầu chế độ mới nghĩ mọi cách để lập các hàng rào hữu hình và vô hình kiểm soát người dân, ngăn chặn dân và không cho ai chống họ lại có thể ứng cử. Như vậy chứng tỏ chế độ này yếu chứ không phải mạnh. Nếu mạnh, nghĩa là có chính nghĩa, thấy các việc làm của mình đúng và chính đáng, thì họ đã không cần phải lập ra những bảng cấm hay những hàng rào cản, những cách sàng lọc các ứng cử viên như họ đang làm trong các cuộc bầu cử sắp tới.

Nhưng mặt khác, việc này còn chứng tỏ là nay người dân đã không còn tin chế độ, nhất là không tin vào nhóm lãnh đạo. Vì suốt mấy chục năm nay, chính bản thân mỗi người dân đã từng là nạn nhân của chính sách nói một đằng làm một nẻo của nhóm lãnh đạo này.

Câu hỏi chung cuộc là, liệu cuộc bầu cử HĐND và UBND sắp tới có mang lại dân chủ cơ sở cho ngừơi dân VN không? Chúng tôi xin nhắc lại đại ý lời nhận xét của Hồng y Phạm Minh Mẫn:   Ngừơi dân VN muốn có một nền chính trị dân chủ rộng bao la như đại dương, nhưng mức độ dân chủ mà chế độ ban phát chỉ bằng cái ao tù!

Nhận xét này rất phản ảnh ý nguyện chung của người dân VN. Những người lãnh đạo chế độ nên sớm nhận ra rằng, trong thời gian qua cái ao đó đang có một nguồn nước mới chẩy vào rất mạnh, khiến cho những chất dơ bẩn đang bị đẩy lên trên mặt nước.

Ngừơi dân VN đã nhận ra là cái ao tù quá chật chội và quá dơ bẩn. Mùi hôi thối của tham nhũng và cửa quyền đã quá nồng nặc, nhiều nơi người dân đã không còn chịu đựng được nữa. Những cuộc biểu tình của nông dân ở hầu hết các huyện của tỉnh Thái bình 1997 và những cuộc biểu tình của nông dân miền Nam ngay tại thủ đô Hà nội trong thời gian qua đã tỏ rõ thái độ rất bất bình trước nạn ức hiếp, đàn áp và tham nhũng trắng trợn của các cường hào đỏ ở các địa phương.

Nếu thông minh thì những nguời cầm đầu chế độ nên trả lại càng sớm càng tốt quyền tự do thực sự cho nhân dân. Nhưng nếu cứ tiếp tục quay lưng với thực tế, thờ ơ với đòi hỏi chính đáng của nhân dân và tổ chức các cuộc bầu cử dân chủ trá hình và gian lận như hiện nay thì không thể nào cứu nguy cho chế độ đựơc bao lâu nữa !♣